"chahor maqola" (nizomi aruziy samarqandiy) asari taxlili

PPTX 15 pages 1.1 MB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.1 MB

File type PPTX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

prezentatsiya powerpoint “o’zbek adabiyoti” fanidan babajonova dilnavozning tayyorlagan taqdimot ishi mavzu: “chahor maqola” (nizomiy aruziy samarqandiy) asari taxlili reja: hayoti faoliyati asarlari nizomiy aruziy samarqandiyning tarjimayi holi haqida baʼzi maʼlumotlarni faqat uning „chahor maqola“ asaridan topish mumkin. nizomiy esa adabiy taxallusi, lekin o‘ziga zamondosh bo‘lgan nizomiy taxallusli ikkita shoirdan farq qilish uchun unga aruziy (aruz mutaxassisi) taxallusini ham qo‘shib aytiladi. nizomiy aruziyning badiiyat, sheʼriyat ilmi - aruzdagi xizmatlari, shuhrati to‘g‘risidagi qaydlari hatto, mubolag‘a deb qabul qilinganida ham, uning „aruziy“ faxrli nomi uning bu sohada muayyan xizmatlari, sanʼatlari bo‘lganligiga ishoradir. nizomiy aruziy samarqandiy samarqandda tugʻulgan. qandaydir sabab bilan hozirgi afg‘onistonning gʻur va bomiyon viloyatlariga borib, u yerda shansabiylar sulolasidan bo‘lgan podshohlar xizmatiga kirib, umrining oxirigacha o‘sha yerda istiqomat qilgan. nizomiy aruziy ibn samarqandiyning tavallud va vafot etgan yillari maʼlum emas. lekin „chahor maqola“ kitobini 1156-yilning oxiri va 1157-yilning boshlarida yozganligi aniqlangan. nizomiy aruziy samarqandiy „chahor maqola“ni yozayotgan paytlarida 45-yil gʻur va …

2 / 15

gan. gʻur podshohlarining poytaxti avval varshad, keyin hozirgi afg‘onistonning g‘arbidagi firuzkuh shahri bo‘lgan. ular o‘zlarini „maliku-l-jabal“ („tog‘ podshosi“) nomi bilan yuritib, 1150-yildan boshlab „sulton“ laqabi bilan atala boshlaganlar. bomiyon - suv sathidan 2500 metr balandlikdagi kichik vodiy boʻlib, poytaxti gʻulg‘ula nomli qal’a-shahar bo‘lgan. bu shahar 1222-yil mo‘g‘ullar tomonidan tamoman vayron etilib, hozir uning faqat xarobalarigina qolgan, xolos. gʻulg‘ula bilan firuzkuh orasi 500 chaqirimdan ortiq boʻlib, yurish qiyin bo‘lgan tog‘li yo‘ldan iborat. xuddi ana shu shaharda nizomiy aruziy samarqandiy o‘zining bizgacha yetib kelgan yagona asari „chahor maqola“ni yozib tugatgan. faoliyati „chahor maqola“ning eronlik olim m. qazviniy tomonidan aniqlangan asl nomi „majmaʼu-n-navodir“ („nodir hodisalar majmuasi“) boʻlib, keyinchalik „chahor maqola“ („to‘rt maqola“) nomi bilan atalgan. asar abulhasan ali ibn faxriddin mas’ud degan podshohga bag‘ishlangan. lekin na gʻur va na bomiyon podshohlaridan yoki nizomiy aruziy samarqandiyga zamondosh bo‘lgan boshqa podshohlardan birortasi bunday nom bilan atalmagan. „chahor maqola“ kirish so‘zi bilan boshlanib, to‘rt bob (maqola)ga …

3 / 15

, fozillar quyoshi, amirlar shohi, moʻminlar amirining safdoshi, xudo uning shon-shuhrati va baxt yo‘lida gullab-yashnashini davom ettirsin va ko‘paytirsin, abulhasan ali ibn mas’ud ibn husaynga yo‘l-yo‘riq va kamolotdan iboratdir“ deydi. demak, „chahor maqola“ endi taxtga o‘tirgan yosh podshohlar uchun pand-nasihat va yo‘l-yo‘riqlardan iborat bo‘lgan kitobdir. bizga „chahor maqola“ning 12ta qo‘lyozmasi yetib kelgan. bulardan ikkitasi xiv asrga oid boʻlib, qolganlari keyingi asrlarda ko‘chirilgan nusxalardir. asar 1887-1888-yillar eronda toshbosmada nashr etilgan mashhur ingliz sharqshunos olimi eduard braun 1899-yil uning inglizcha tarjimasini ham nashr etgan. 1909-yil eron olimi mirzo muhammad qazviniy „chahor maqola“ning tanqidiy matnini leydenda nashr ettirdi. bu nashrga ilmiy-tadqiqiy so‘z boshi va izohlar ham ilova qilingan. so‘z boshida nizomiy aruziy samarqandiyning tarjimayi holi ilmiy asosda yoritib berilgan. m. qazviniy asarning haqiqiy nomi „majmaʼu-n-navodir“ („nodir hodisalar majmuasi“) ekanini ham ilmiy asosda isbotlab bergan. „chahor maqola“ mazkur nashr asosida keyinchalik eronda bir necha marta qayta nashr etilgan. m. qazviniy vafotidan keyin nizomiy aruziy …

4 / 15

alan: ”la ilaha illallohu muhammadun rasululloh, ashhadu anna ilaha illallohu va ashhadu anna muhammadan abduhu va rasuluhu“. ya’ni, allohdan o’zga sig’iniladiganning yo’qligiga va muhammad allohning bandasi va rasuli ekaniga iqrorman. ikkinchi — farishtalarga iymon kelturmak. uchinchi — kitoblarga iymon kelturmak. to’rtinchi — payg’ambarlarga iymon kelturmak. beshinchi — qiyomatga va hashru nashrga ham iymon kelturmak. oltinchi — harne amriki, yaxshiyu yomonlikdir, qazou qadarg’a havola qilib taqdirdin bilmak. yettinchi — o’lgandin keyin yana go’rdin misli avval tirilmakni haq bilmakdirki, buni ”ba’s ba’dal mavt“ derlar“. agar so’rsalarki ”iymoni mujmal qaysidir?“ javob ayg’ilki ”iymoni mujmal budir: ”amantu billahi kama huva bi asmaihi va sifatihi va qobiltu jamiy’a ahkamihi va arkanihi“, ya’ni ”iymon kelturdim alloh taologa bu qabildaki, alloh ta’olo bechun va bechuguna va beshubha va benamuna va jami’i otlari birlan va jami’i sifatlari birlan. va qabul qildim bajoni dil aning hama hukmlarini va ruknlariniki, bizga kitobi munzala (ya’ni alloh tomonidan yuborilgan kitob) birla mubayyan(ayon)dir“. …

5 / 15

adabiy tili. –t.: o‘zbekiston, 1992. 35-41-b. shoabdurahmonov sh. hozirgi o‘zbek adabiy tili. 1-qism. –t.: o’qituvchi, 1980. 35-50-b. image2.png image1.png /docprops/thumbnail.jpeg

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About ""chahor maqola" (nizomi aruziy samarqandiy) asari taxlili"

prezentatsiya powerpoint “o’zbek adabiyoti” fanidan babajonova dilnavozning tayyorlagan taqdimot ishi mavzu: “chahor maqola” (nizomiy aruziy samarqandiy) asari taxlili reja: hayoti faoliyati asarlari nizomiy aruziy samarqandiyning tarjimayi holi haqida baʼzi maʼlumotlarni faqat uning „chahor maqola“ asaridan topish mumkin. nizomiy esa adabiy taxallusi, lekin o‘ziga zamondosh bo‘lgan nizomiy taxallusli ikkita shoirdan farq qilish uchun unga aruziy (aruz mutaxassisi) taxallusini ham qo‘shib aytiladi. nizomiy aruziyning badiiyat, sheʼriyat ilmi - aruzdagi xizmatlari, shuhrati to‘g‘risidagi qaydlari hatto, mubolag‘a deb qabul qilinganida ham, uning „aruziy“ faxrli nomi uning bu sohada muayyan xizmatlari, sanʼatlari bo‘lganligiga ishoradir. nizomiy aruziy samarqandiy samarqandda tugʻulgan. qand...

This file contains 15 pages in PPTX format (1.1 MB). To download ""chahor maqola" (nizomi aruziy samarqandiy) asari taxlili", click the Telegram button on the left.

Tags: "chahor maqola" (nizomi aruziy … PPTX 15 pages Free download Telegram