shayx ahmad xudoydod taroziyning “funun ul-balog’a”

DOCX 22 pages 42.7 KB Free download

22 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 42.7 KB

File type DOCX

Pages 22

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 22

reja: 1……………………………………………kirish 2…………………………………………….asosiy qism: 3…………………………………...i-bob. o’zbek adabiyotshunosligida kichik lirik janrlarning o’rganilishi; 4…………………………………ii-bob. kichik lirik janrlar va badiiyat 5…………………………………..xulosa. kirish har qanday ijod namunasi, badiiy asar sinfiy bo’lishi va qandaydir g’oyaga kommunistik mafkura manfaatlariga xizmat qilishi kerak, degan qarashlar bugun o’tmishga aylandi. erkin ijod uchun, milliy qadriyatlarimiz va boy ma’naviyatimizni, xalqimiz tarixini, uning bugungi sermazmun hayotini to’laqonli va haqqoniy aks ettirish uchun zarur sharoitlar yaratildi 1 o’zbek klassik adabiyotida adabiy tur va janrlar xususiyatlari muhim masalalardan biri hisoblanadi. zero, badiiy poetik xalq,millat adabiyotining shakllanish tarixi,takomil,g’oyaviy dunyosida o’z aksini topadi. adabiyot nazariyasiga doir maxsus asarlarning mavjudligi har qanday millatning ma’naviy kamolotini ko’rsatuvchi dalildir. 1437-yil turkiy tilda sharq she’riyati janrlari xuxusida yaratilgan shayx ahmad xudoydod taroziyning “funun ul-balog’a” asarining topilishi katta yangilik bo’ldi. xx asrning 90- yillar oxirida topilgan bu asar adabiyotshunos olimlar nazdida “adabiyotdan turkiyda birinchi nazariy qo’llanma” hukmidagi asardir. bu asar o’zining ilmiy-nazariy jihatdani bilan mumtoz she’riyatimizdagi muhim manbadir. 1. islom …

2 / 22

uboiy to’rt misra bo’lur, avvalgi ikkinchi, uchinchi va to’rtinchi misralarida qofiya keltirurlar.uchinchi misra ixtiyordir ”- deb aytadi va o’zining ruboiysidan namuna keltiradi: husningiz shamina jon parvonadur, zulfingizga aql-u dil devonadur. chunki jodu ko’zlaring mastonadur, ul sabotin manzilim g’amxonadur. alisher navoiy ham turkiy she’riyatida “ruboiya” atamasini qo’llaydi. shuningdek, “mezon ul-avzon” asarida ruboiyni “dubaytiy” va “tarona” atamasi bilan ham qo’llagan. alisher navoiyning ruboiy janri haqidagi fikrlarini zahiriddin muhammad bobur o’zining “muxtasar ”asarida yanada rivojlantiradi. “bilgilki ruboiykim dubaytiy va tarona ham derlar…” degan holda uning vaznini belgilaydi. ahmad taroziy ruboiy (hissiy) va musarraf (tarona) navlari haqida so’z yuritish bilan birga, uning yana bir turini keltiradi. “va ruboiyning yana bir nav’e ta’qe bo’lur one mujannas derlar. aning bo’lurkim ruboiyning qofiyasinda tajnis rioya qilurlar va bu turk shoirlarining ixtirosidur, muning turklar tuyuq derlar”,-deya xv asrning birinchi yarmida ijod qilgan muhammad temur bug’ro, xoja aqcha kindiy kabi shoirlarning mujannas, ya’ni tuyuqlaridan namunalar keltiradi: xoja aqcha kindiy …

3 / 22

qo’shiqlarini) ul vaznlar birla yasab majolisda ayturlar. birisi tuyuqdururkim, ikki baytqa muqarrardur va ul vazn ramali musammani maqsurdur. ” ahmad taroziy ruboiyning bir turi deya ta’riflagan tuyuq janri haqidagi qarashlariga sabab bizningcha, balki shakily tomondan ruboiyga o’xshashligidandir? bunda ruboiy ham tuyuq singari to’rt misradan tashkil topgan. yana qofiyalanishi ham bir xil:a,a,b,a yoki a,a,a,a tarzda qofiyalanadi. taroziy shu jihatlarini e’tiborga olgan holda asarida janrni shunday belgilagan bo’lishi mumkin.shuningdek, shershunoslik ilmiga doir asarlarga tanqidiy jihatdan hamda tahliliy tomondan qaralmaganligidadir? bunisi bizga noma’lum. bu jihatdan ahmad taroziy tuyuqni turk shoirlari ixtirosi deya tilga olganida bu janrning rivojida dastlabki bosqich bo’lganidan dalolat beradi. chunki “funun ul-balog’a” asaridan so’ng turkiy adabiyotning she’riyat ilmiga doir asar alisher navoiyning xv asrda yaratilgan “mezon ul-avzon” asarida tuyuq janrini alohida janr sifatida ta’riflaydi. bu fikr xvi asrda yaratilgan z.m.boburning “muxtasar” asarida ham yanada oydinlashganligini yuqorida kuzatdik . ahmad taroziydan farqli ravishda alisher navoiy hamda z.m.bobur tuyuq janri haqida bugungi …

4 / 22

yoki mavzu xususiyatlari bilan emas, ifoda usullari, tili, obrazlar tizimi, poetik ruhi jihatidan ham bir- biridan ajralib turadi. har bir lirik janr voqelikni, inson fikr va his-tuyg’ularini o’z badiiy ifoda usullari hamda xarakteriga mos tarzda tasvirlaydi. shuning uchun ularni mohiyat e’tibori bilan biri ikkinchisiga uncha o’xshash bo’lmagan, o’z–o’zicha tugal bir san’at olami deyish mumkin. lirik janrlar tarixi va poetikasiga qiziqish o’zbek adabiyotshunosligida keyingi yillarda ancha jonlandi. ba’zi lirik janrlar haqida u yoki bu san’atkorning adabiy faoliyati bilan bog’liq holda muhim nazariy fikrlar bayon etildi. ayrim janrlar haqida maxsus ilmiy ishlar yuzaga keldi. ammo shunga qaramasdan, bu sohada hali ko’pgina jiddiy tadqiqotlarni amalga oshirish kerak bo’ladi. bu gap qit’a janriga ham tegishli. to’g’ri, ushbu janr uzoq zamonlardan beri olimlarning diqqatini o’ziga qaratib keldi. shu o’rinda ye.e.bertel’s,a.mirzayev,a.hayitmetov, a.abdug’afurov, yo.is’hoqov, r.orzibekov, l.serikova va boshqa adabiyotshunoslarning qit’a haqidagi ilmiy qayd hamda maqolalarini eslash mumkin. shunga qaramasdan , bu masalaning ayrim tomonlari hali tadqiqqa muhtoj. …

5 / 22

bu gapdan har bir janrning o’z badiiy xususiyatlari, talab va ehtiyojlari bo’ladi, ularni albatta hisobga olish zarur degan xulosa kelib chiqadi. xuddi shu narsa qit’a uchun ham to’la xosdir. qit’a (ko’pligi muqattaot) arabcha so’z bo’lib, lug’aviy ma’nosi parcha, bo’lak deganidir. istilohda qit’a o’zining alohida poetic belgilariga ega, mavzu yo’nalishi qat’iy chegaralanmagan ikki yoki undan ortiq baytli she’r ma’nosini bildiradi. eron olimlaridan biri muhammad rizo doyi javod qit’ani quyidagicha ta’riflaydi: “biror narsaning parchasi lug’atda qit’a deb ataladi. adabiy istilohda ikki baytdan kam bo’lmagan, o’ziga xos qofiya va vaznga ega bo’lgan she’rlarga qit’a deyiladi. qit’ada yagona bir maqsad bayon etiladi va u mantiqan intihosiga yetkaziladi. qit’aning qofiya xususiyati unda birinchi bayt o’zaro qofiyalanmaslik bilan xarakterlanadi.” klassik lirikadagi janrlarga e’tibor qilinsa, ular tematik yo’nalishlari bilan sezilarli darajada bir birlaridan ajralib turishini payqash qiyin bo’lmaydi. bu xususiyatdan qit’a ham mahrum emas. tojik adabiyotshunosi b.sirus yozadi: “mazmun jihatdan qit’a g’azaldan farq qiladi”. xolbuki, qit’a mazmun …

Want to read more?

Download all 22 pages for free via Telegram.

Download full file

About "shayx ahmad xudoydod taroziyning “funun ul-balog’a”"

reja: 1……………………………………………kirish 2…………………………………………….asosiy qism: 3…………………………………...i-bob. o’zbek adabiyotshunosligida kichik lirik janrlarning o’rganilishi; 4…………………………………ii-bob. kichik lirik janrlar va badiiyat 5…………………………………..xulosa. kirish har qanday ijod namunasi, badiiy asar sinfiy bo’lishi va qandaydir g’oyaga kommunistik mafkura manfaatlariga xizmat qilishi kerak, degan qarashlar bugun o’tmishga aylandi. erkin ijod uchun, milliy qadriyatlarimiz va boy ma’naviyatimizni, xalqimiz tarixini, uning bugungi sermazmun hayotini to’laqonli va haqqoniy aks ettirish uchun zarur sharoitlar yaratildi 1 o’zbek klassik adabiyotida adabiy tur va janrlar xususiyatlari muhim masalalardan biri hisoblanadi. zero, badiiy poetik xalq,millat adabiyotining shakllanish tarixi,takomil,g’oyaviy dunyosida o’z aks...

This file contains 22 pages in DOCX format (42.7 KB). To download "shayx ahmad xudoydod taroziyning “funun ul-balog’a”", click the Telegram button on the left.

Tags: shayx ahmad xudoydod taroziynin… DOCX 22 pages Free download Telegram

shayx ahmad xudoydod taroziyning “funun ul-balog’a”

Page preview (5 pages)

Want to read more?

About "shayx ahmad xudoydod taroziyning “funun ul-balog’a”"

Similar files