oila va oilaviy munosabatlar borasidagi qarashlar

DOCX 6 pages 28.0 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 28.0 KB

File type DOCX

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

2-mavzu oila va oilaviy munosabatlar borasidagi qarashlar reja: 1.oila va nikox institutining rivojlanish tarixi. «avesto»da oila xaqida bayon etilgan fikrlar. 2.islomda oilaviy munosabatlar masalalari. mutafakkirlarining oila xaqidagi qarashlari. abu nasr forobiy, abu rayxon beruniy, abu ali ibn sino, yusuf xos xojib, alisher navoiy va boshqa mutafakkirlarning oila va oilaviy munosabatlar xususidagi qarashlari. 3. yu.tovoslaviyning “xikmatlar xazinasi”dagi nasixatlari. ibn sinoning oilaviy munosabatlar xaqida qarashlari. tарихан оила ва никоҳ масалаларининг қандай бўлганлиги, ушбу қадриятларга олимлар ва алломаларнинг муносабатлари қандай бўлганлиги ўта муҳим ва амалий аҳамиятли ҳисобланган. гуруҳий никоҳдан жуфтлик никоҳигача оилавий муносабатлар тизимининг ривожланиши никоҳга кирувчилар сонининг камайиши ва никоқ учун шерик танлаш тартибларининг қатъий белгиланиши йўналишида рўй берган. инсоният ижтимоий ташкил топишининг энг қадимий шакли бу уруғ-қабила бўлиб, у бир аёл уруғидан тарқаган, матриархат зотидан келиб чиқадиган (унинг қизлари, қизларнинг фарзандлари ва уларнинг авлодлари) барча одамларни ўзида бирлаштирган. шу тариқа уруғ – моҳиятан матриархал оила бўлиб, онанинг зотидан тарқалган барча авлодни …

2 / 6

ки киши ўртасидаги никоҳни назарда тутган бўлиб, улар ўртасидаги муносабатлар ҳар доим ҳам мустаҳкам бўлмаган ва томонларнинг хоҳиш-иродасига кўра у исталган вақтда барбод бўлиши ҳам мумкин эди. ҳозирда мавжуд бўлган оилаларда шаклан шу модел сақлаб қолинган. патриархал оила – бир эркак кишининг бир ёки бир нечта аёл ўртасидаги никоҳига асосланган бўлиб, бунда эркакнинг ҳуқуқлари хотинникидан кўпроқ бўлган, никоҳнинг бу шакли айни хусусий мулкчилик ривожланган даврларда кенг тарқалган. бундай оилада, табиий, эркак ҳуқуқлари устивор бўлиб, унинг ҳар қандай оила масалаларини ечиш ва қарорлар қабул қилишдаги мавқеи юқори ҳисобланган. шу сабабли авлодларнинг келиб чиқиши, уруғнинг тарқалиши каби масалалар эркакнинг авлодлари шажарасидан бошланган, мулкка эгалик ва унга ворислик ҳам эркаклар табақаси орқали юритилган. моногам оила – бир эркак ва бир аёл жуфтлиги ўртасидаги никоҳ муносабатларини назарда тутади. уларнинг эр-хотинлик муносабатлари ҳам умрбод ҳисобланган (қадимги грек сўзларидан олинган: “monos” – бир, ягона, танҳо; “gamos” – никоҳ маъносини билдиради). оиланинг бундай шакли тахминан уч минг …

3 / 6

олалар бирлашмалари ва сармояларнинг умумийлигига эришиш лозим, деган фикрни илгари сурди. лекин айни шу охирги фикр аслида янги эмас эди. қадимги грек тарихчи олими герадот ўзининг машҳур “тарихлар” деб номланган асарида аёллар бирлашмалари бир қатор қабилалар учун ўзига хос хусусият эканлигини таъкидлаган эди[footnoteref:3]. бу каби маълумотлар антик даврга хос бўлган қатор манбаларда ўз ифодасини топган. [1: платон. законы // соч.: в 3 т. – м.: 1972. – т.3. – ч.2. – с. 148-150.] [2: платон. государство // соч.: в 3 т. – м.: 1972. – т.3. – ч.1. – с. 244-459.] [3: герадот. истории. – л.: 1972. – с. 232.] аристотель платоннинг издоши сифатида унинг “идеал давлат”га оид фикрларини ривожлантириб, устозининг патриархал, яъни, эркак киши етакчи бўлган оила моделини ёқлаб фикр билдирган. унинг фикрича, оилалар бирлашиб, “турар-жойларни”, “турар-жойлар” бирлашиб, яхлит давлатни ташкил этади.[footnoteref:4] платон ва аристотельларнинг шу каби нуқтаи назарлари анчагина давргача ҳукмрон бўлди ва оила жамиятнинг бўлаги сифатида, ўзига …

4 / 6

ани боис, жамият миқёсида рўй берадиган ўзгаришлар оила доирасида тахминан 10-30-йиллардан кейингина акс эта бошлайди. бундан ташқари, рус социологи с.голоднинг ёзишича, европа халқлари ҳаётида, оилавий муносабатларда кузатиладиган барча ижобий жараёнлар моногам, патриархал оиланинг сақланиб қолингани сабабли рўй берган бўлса, қолган барча салбий ҳолатлар аксинча, оилада рўй бераётган салбий, ёмон жараёнлардан келиб чиқади. бу каби талқинлар табиийки, кўплаб тадқиқотчиларга оила ва унинг истиқболини тушунишга, мазкур йўналишда жиддий тадқиқотлар олиб боришга халақит беради. шунга қарамай, оила институтида кузатилаётган ҳар қандай ўзгаришлари одатда энг аввало, аёлнинг – хотин-қизларнинг жамият ва оилада тутган мақомларининг ўзгариб бораётганлиги, улар малакаларининг ошиб бораётганлиги ва касб-ҳунар, лавозим поғоналарида эркаклардан қолишмасликка интилаётганлиги билан изоҳланади. қайд этилган ҳолат бевосита оила ҳаётида рўй бераётган турли хил ўзгаришларга, ҳам салбий, ҳам ижобий ҳодисаларга сабаб бўлмоқда. яъни, хх аср ўрталарига келиб, моногам оилада ўзгача уйғунлик кашф этган, яхлит гуруҳдай тасаввур этилган оиланинг вазифалари – никоҳга кириш, жинсий ҳаётни таъминлаш ва ўзидан насл қолдириш …

5 / 6

тга оддий муносабат сифатида қарайдиган бўлишди. маънавий инқироз ҳисобланмиш бундай муносабатларга жамиятнинг бефарқлиги илғор фикрловчи инсонларни жиддий ташвишга солмоқда. бунинг асосий сабаби жамиятда маънавий қадриятлар инқирозга юз тутгани бўлса, иккинчи томондан, бунга аёллар ўртасида контрацептив воситалардан фойдаланишнинг урф бўлиши ва улар ўзларига берилган ижтимоий эркинликларни нотўғри идрок этишлари, оммавий ахборот воситалари орқали у ёки бу халқ менталитетига мос келмайдиган ахборотларнинг кенг тарқалиши сабаб бўлаётир. энг ачинарлиси, айрим ёшлар ва уларнинг ота-оналари учун “никоҳ” ва “ажрим” тушунчалари оддий нарсадай, зиддиятсиз қабул қилинадиган бўлди. улар ўз шахсий масъулиятини ҳис этмаяптилар. саноат ривожланган мамлакатларда 51 фоизгача бўлган никоҳлар муайян муддатдан сўнг барбод бўлаётганлиги одатий ҳолдай қабул қилинади. чет эл ахборот воситаларининг баъзи таниқли шахс, актёр ёки миллионернинг ҳар 3-4 йилда алмашиниб туриладиган никоҳлари тўғрисида ёзилаётган мақолалари энг ўқимишли, қизиқарли ахборотдай талқин этилмоқда. табиийки, бу уларни ўқиётган ёшлар онгига салбий таъсир кўрсатади. таъкидлаш жоизки, бундай ҳолатларда ажримларнинг ташаббускорлари кўпинча аёллар бўлиб, бу ўз навбатида …

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "oila va oilaviy munosabatlar borasidagi qarashlar"

2-mavzu oila va oilaviy munosabatlar borasidagi qarashlar reja: 1.oila va nikox institutining rivojlanish tarixi. «avesto»da oila xaqida bayon etilgan fikrlar. 2.islomda oilaviy munosabatlar masalalari. mutafakkirlarining oila xaqidagi qarashlari. abu nasr forobiy, abu rayxon beruniy, abu ali ibn sino, yusuf xos xojib, alisher navoiy va boshqa mutafakkirlarning oila va oilaviy munosabatlar xususidagi qarashlari. 3. yu.tovoslaviyning “xikmatlar xazinasi”dagi nasixatlari. ibn sinoning oilaviy munosabatlar xaqida qarashlari. tарихан оила ва никоҳ масалаларининг қандай бўлганлиги, ушбу қадриятларга олимлар ва алломаларнинг муносабатлари қандай бўлганлиги ўта муҳим ва амалий аҳамиятли ҳисобланган. гуруҳий никоҳдан жуфтлик никоҳигача оилавий муносабатлар тизимининг ривожланиши никоҳга кирувчилар...

This file contains 6 pages in DOCX format (28.0 KB). To download "oila va oilaviy munosabatlar borasidagi qarashlar", click the Telegram button on the left.

Tags: oila va oilaviy munosabatlar bo… DOCX 6 pages Free download Telegram