rim xususiy huquqi – о‘quv fani

DOC 131.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1404142764_51600.doc rim xususiy huquqi – о‘quv fani reja: 1. rim xususiy huquqi va uning predmeti 2. rim huquqining tarkib topishida davlat organlari 3. rim huquqining tarixiy davrlarga bо‘linishi 1. rim xususiy huquqi va uning predmeti huquq tizimi alohida huquq sohalaridan tashkil topadi. har bir ilm sohasining о‘ziga xos predmeti, ya’ni bahs mavzui mavjud bо‘lib, u ana shu mavzui bilan boshqa huquq sohalaridan farqlanadi. fanning predmeti deganda u yoki bu huquq sohasining normalari vositasida tartibga solinadigan ijtimoiy munosabatlarni tushunamiz. muayyan huquq sohasining predmeti, uning mazmunini tashkil qiluvchi ma’lum doiradagi munosabatlarning xususiyatlari bilan ifodalanadi. rim xususiy huquqi о‘z davrida nafaqat rim, balki о‘zga davlatlar qonunchiligigiga ham manba bо‘lib keldi. hozirgi davrda u deyarli barcha oliy yuridik ta’limmuassasalarida о‘quv fani sifatida о‘rganiladi va fuqarolik huquqi fanining asosiy tartiblari va nazariy kategoriyalariga nisbatan о‘z mavqeini saqlab keladi. shunday ekan,biz umum tan olgan an’anaga muvofiq, о‘quv fani sifatida rim huquqining predmetini aniqlab olishimiz lozim. rim …

ush talabalariga tо‘g‘ri kelmay qolgan taqdirda rim yuristlari о‘z talqinlarida doimo bir xilda turmaganliklarini kо‘rsatgan edi. shu tariqa rim pretorlari va huquqshunoslari qadimgi qonunlarning adolatparvar ruhini saqlagan holda rim huquqining shaklan qotib qolgan qismidan, ya’ni hayot voqeligiga zid keladigan qonunlardan qutila borganlar, pirovardida qonunning asosiy vazifasini kuchaytirganlar, uni takomillashtirganlar. “tarixga chuqurroq nazar tashlasak, kishilarning xattiharakatlari ularning ehtiyojlari, manfaatlari va fe’latvorlaridan kelib chiqishiga amin bо‘lamiz”, – deb yozgan edi gegel. rim huquqshunoslari ham shu mazmundagi sо‘zlarni yozib qoldirganlar. bu о‘rinda gap, albatta, qonunni har kim о‘zi xohlagancha о‘zgartiraverishi haqida emas, balki zamon, odat va odob taqozosi bilan qonun talablarini odilona va oqilona talqin etish haqida bormoqda. rim qonunlari ana shunday talqin etish uchun imkon bergan. bu esa ularga ustuvorlik, barqarorlik baxsh etgan. demak, rim huquqi qonunlarining kuchqudrati, о‘lmas ahamiyati unga ijodiy yondashish imkoniyatining mavjudligidadir. shuning uchun ham u juda kо‘p zamonlar va makonlar qonunchiligiga manba bо‘lib keldi. uni chuqur о‘rganish vazifasining …

atni talab etadi. shunday qilib, rim yuristlari respublikachilik tuzumi doirasida ommaviy va rim huquqlaridan mavhumlashgan shaxs huquqlarini ishlab chiqqanlar. ular borgan sayin sayqallanib takomillasha borgan. xususiy mulk huquqi ham xuddi shu tariqa yuzaga kelgan va rivojlanishda davom etgan. shu bois ham rim xususiy mulkchiligi xususiy mulkchilikning klassik kо‘rinishi hisoblanadi. xususiy huquq mulkiy va shaxsiy huquqlar yig‘indisidan tashkil topadi. mulkiy huquqning xususiyati shundan iboratki, uning qoidalari xо‘jalik muomalasida huquq sohibining ra’yi, erki bilan amalga oshiriladi. shaxsiy huquqlar mutlaq xususiyatga ega bо‘lib, huquq egasidan ajratilmaydi va uning ra’yida, erk va irodasida namoyon bо‘ladi (erxotinlar, otaonalar, farzandlar huquqi kabi). shuning uchun ham shaxsiy huquqni huquq egasidan (sub’yektidan) ajratilgan holda qarash mumkin emas. rim xususiy huquqi о‘zining dastlabki holatiga kо‘ra ashyolarni egallash bilan bog‘liq, sо‘ngra esa mulkiy munosabatlarni tartibga solishga qaratiladi. chunki ashyoni egallash mulk huquqi vujudga kelishidan avval yuz bergan jarayon hisoblangan[2]. ushbu munosabatlar tarkibida shartnomalarga asoslangan va shartnomalarga asoslanmagan majburiyatlar ma’lum darajada …

boshqa davlatlar о‘rtasida savdo va iqtisodiy munosabatlarning rivojlanishi, ajnabiy davlatlar savdogarlari va hunarmandlari bilan rim fuqarolariо‘rtasida aloqalar kuchayishi, ular о‘rtasida yuzaga keladigan munosabatlarni tartibga solish ehtiyoji xususiy huquqning rivojlanishini talab qilardi. shu tufayli rim huquqi tarkibida mustaqil huquq sohasi – xalqlar huquqi (ius gentium) paydo bо‘ldi. xalqlar huquqining ijobiy ta’siri asosida fuqarolik huquqining huquq va muomala layoqati, ashyoni egallash, mulk huquqi о‘zganing ashyosiga nisbatan huquq, shartnomalar, delikt va boshqa shu kabi institutlar jadal rivojlana boshladi. xususiy huquq о‘z xususiyatlariga kо‘ra ommaviy huquqdan ajralib turadi, unda huquq sub’yekti о‘z faoliyatida mustaqildir. bunda davlatning tartibga solish faoliyati bor, albatta, ammo u cheklangan bо‘ladi. mulkdor о‘z mulkini himoya qilishi va qilmasligi ham mumkin, shartnomaning mazmun va shartlari taraflar tomonidan belgilanadi, shaxslar manfaati faqat uning talabiga kо‘ra muhofaza qilinadi. ommaviy huquqda esa bunday tanlov imkoniyati, ya’ni muqobillik yо‘q (masalan, soliq tо‘lash yoki tо‘lamaslik haqidagi masalani shaxsning о‘zi hal qilolmaydi). bunda sub’yektlar avtonomiyasi (tanlab olish …

huqur о‘rganishi kerak. chunki u о‘zining paydo bо‘lishi va rivojlanishidayoq butun bashariyat tajribasi va tafakkur rivojiga suyanib, uning eng oliy aqliy yutuqlarini о‘ziga singdirgan. zero, rim imperiyasi eng taraqqiy topgan paytlarida dunyoning kо‘zga kо‘ringan davlatlarini о‘ziga qо‘shib olgan edi. u shotlandiyadan misrgacha, gibraltardan janubiy kavkazgacha bо‘lgan katta maydonni, о‘rta dengiz va reyn oralig‘idagi bolqon yarim orolini, kichik osiyo va afrikaning kattagina qismini egallagan edi. о‘rta dengiz atrofidagi mamlakatlar bilan esa ular egallanmasidan ilgari ham qizg‘in savdosotiq aloqalari о‘rnatilgan edi. demak, rim huquqi sharq va farb xalqlarining aqlzakovati erishgan muvaffaqiyatlarga suyangan holda rivoj topgan edi. ammo rim davlatining bunchalik kengayishi va boshqa xalqlarning bо‘ysundirilishi natijasida qadimgi rim fuqarolik (sivil) huquqlari ish bermay qolgan. bu davrga kelib xalqaro masalalar teztez kо‘tarilib turgan. shu bois milliylik va mahalliychilikdan forig‘ bо‘lgan yangi huquqiy normalar zarur bо‘lib qolgan. rimliklarning tarixiy xizmatlari shundan iborat bо‘ldiki, ular turli joylardagi turli millat xalqlari huquqiy normalarini sintez qilish, qayta …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "rim xususiy huquqi – о‘quv fani"

1404142764_51600.doc rim xususiy huquqi – о‘quv fani reja: 1. rim xususiy huquqi va uning predmeti 2. rim huquqining tarkib topishida davlat organlari 3. rim huquqining tarixiy davrlarga bо‘linishi 1. rim xususiy huquqi va uning predmeti huquq tizimi alohida huquq sohalaridan tashkil topadi. har bir ilm sohasining о‘ziga xos predmeti, ya’ni bahs mavzui mavjud bо‘lib, u ana shu mavzui bilan boshqa huquq sohalaridan farqlanadi. fanning predmeti deganda u yoki bu huquq sohasining normalari vositasida tartibga solinadigan ijtimoiy munosabatlarni tushunamiz. muayyan huquq sohasining predmeti, uning mazmunini tashkil qiluvchi ma’lum doiradagi munosabatlarning xususiyatlari bilan ifodalanadi. rim xususiy huquqi о‘z davrida nafaqat rim, balki о‘zga davlatlar qonunchiligigiga ham manba bо‘lib keldi...

DOC format, 131.0 KB. To download "rim xususiy huquqi – о‘quv fani", click the Telegram button on the left.

Tags: rim xususiy huquqi – о‘quv fani DOC Free download Telegram