nafas tizimi xususiyatlari va gigiyenasi

DOCX 10 pages 111.8 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 111.8 KB

File type DOCX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

ayiruv va nafas tizimining yosh xususiyatlari va gigiyenasi reja: 1. nafas olishning ahamiyati. nafas sistemasining vazifasi. 2. o’pkaning tiriklik sigimi. o’pka ventelyatsiyasi, uning yoshga, jismoniy mashqqa bog’liqligi. 3. muskul ishi vaqtida nafas olish. nafas gigiyenasi. 4. ayiruv jarayonlarining ahamiyati.buyraklar tuzilishi va ularni yosh xususiyatlari. 5. siydik hosil bo’lish mexanizmi. turli yoshdagi bolalar sutkalik siydik miqdori. 6. salomatlik haqida tushuncha. sog’liq holatining maktab o’quvchisining ishchanlik qobiliyatiga ta’siri. 7. o’tkir va surunkali kasalliklar. tug’ma va hayot davomida orttirilgan immunitet. ayiruv jarayonlarining ahamiyati. ayrim organlar organizm ichki muhitni doimiy saqlashda muhim rol oynaydi, u odam organizmidagi moddalar almashinuvida hosil bo’lgan qoldiq moddalarning uzluksiz ravishda chiqarib turishini ta’minlaydi. ayirish organlariga: buyraklar, o’pkalar, ovqat hazm qilish organlari va ter bezlari kiradi. siydik kislota, qoldiq azot, tuzlar suvda erigan holda buyraklar orqali siydik tarkibida ajraladi. gazsimon moddalar nafas olish organlari orqali tashqariga chiqadi. ovqatning hazm bo’lmagan qismi ichakdan najas sifatida tashqariga chiqariladi. odam tanasidagi suv, tuz, …

2 / 10

gr, 7 yoshda 82-84 gr, 13 yoshda 100-102 gr, 15 yoshda 115-120, kattalarda esa 150 gr bo’lib, uzunligi 10-12 sm, eni 5-6 sm, qalinligi 3-4 sm bo’ladi. buyraklar murakkab tuzilgan organ bo’lib, po’st va mag’iz qavatlardan iborat. uning asosiy struktura birligi nefronlar bo’lib, ular buyrakda filtiratsiya funksiyasini bajarib qondagi moddalarni filtirlab birlamchi va ikkilamchi siydik shakillantiradi. buyrakning po’st qavatida shumlyanskiy baumen kapsulasi bor. bu kapsula 2 qavatli pardadan iborat bo’lib, undan egri-bugri kanalchalar boshlanib, buyrakning mag’iz qavatiga o’tadi. buyrakning mag’iz qimida egri-bugri kanalchalar to’g’rilanib, yuqoriga buriladi va bu burilish joyi genli halqasini hosil qilib, yana po’st qavatga qaytadi. kanalcha chiqarish yo’liga quyiladi. chiqarish yo’llari po’st va mag’iz qavatlari orqali o’tib, buyrak jomiga quyiladi. undan esa siydik yo’llari orqali qovuqqa yoki siydik pufagiga quyiladi. siydik yo’li. bolaning embrionlik davrida, uning mezaderma qavatida ya’ni buyrak rivojlanishining mezanefroz davrida shakllanib, buyrak jomidan boshlanib, qorin bo’shlig’ining orqa qismidan siydik pufagiga birikadi. godak bolaning buyrak …

3 / 10

da 100-150 ml, 10 yoshda 150-200 ml, kattalar esa 250-300 ml siydik chiqaradi. 13 yoshgacha buyraklarning vazni, tuzilishi funksiyasi o’zgarib boradi. bolalarda moddalar almashinuvu borganidan siydikning tarkibi kattalardan farq qiladi, tarkibida organik moddalar va muneral tuzlar nisbatan kam bo’ladi. yosh ortishi bilan siydikning tarkibi va xossasi o’zgarib boradi. bolalarda siydik ko’proq hosil bo’ladi. 1 oylik bola 1 sutkada 35-380 ml, 1 yoshda 750 ml, 4-5 yoshda 1 l atrofida, 10 yoshda 1,5 l, 15-16 yoshda 2 l siydik ajraladi. bir yoshgacha siydik ajralishiga shartli refleks hosil bo’lmaydi. shu sababli bola siydik tutib turolmaydi. chunki siydik ajralish nerv markazlari yaxshi rivojlanmagan bo’ladi. 2 yoshdan boshlab siydik tutib turishga shartli refleks hosil bo’la boshlaydi va toboro rivojlanib boradi. ba’zan siydik tuta olmaslik sabablari ham uchrab turadi. bunga sabab bola kun tartibiga rioya qilmaslik oqibatida ya’ni uyquga yotish oldidan ovqat yeyish, ko’p suyuqlik ichish, normal uxlamaslikka bog’liq bo’lishi mumkin, bundan tashqari bu hodisa …

4 / 10

iydik kalavasimon kanalchalarga o’tadi. filtrlangan kapillyar qon tomirlari yana bir-biri bilan qo’shilib kapsuladan chiquvchi arterial tomirni hosil qiladi. ular yana kapillyar qon tomiriga bo’linib, egri-bugri kanalchalarni va genli halqani to’rsimon shaklda o’rab oladi. egri-bugri kanalchalarga (va genli halqani) birlamchi siydik tarkibiga qand va aminakislotalar, suv, tuzlar arteriya tomirlaridan vena tomirlariga qayta so’rilib ikkilamchi siydik hosil bo’ladi. katta odamlarda 1 kecha-kunduzda o’rtacha 100 l birlamchi siydik filtirlanib uning 98,5-99%i egri-bugri kanalchalar orqali qonga qayta so’riladi, qolgan 1-1,5 ikkilamchi siydik sifatida tashqariga chiqariladi. i.3.2-rasm. siydik ajratish sistеmasi. i-buyrak va qovuq: 1-buyrak; 2-buyrak usti bеzlari; 3-pastki kovak vеna; 4-qorin aortasi; 5-buyrak jomlari; 6-buyrakning miya va 7-po`stloq qavatlari; 8-siydik yo`li (o`rtasidan kеsilgan); 9-qovuq dеvori; 10-siydik yo`lining qovuqning ichki dеvoridagi tеshigi. ii-buyrakning uzunasiga kеsilgani: 1-buyrak artеriyasi; 2-buyrak vеnasi; 3-buyrak jomi; 4-siydik yo`li; 5-buyrakning ichki (miya) qavati; 6-tashqi (po`stloq) qavati; 7-buyrak kosachalari; 8-buyrak piramidalari. iii-buyrak piramidalarining mikro-skop tuzilishi: 1-buyrak koptokchalari; 2-birinchi tartibdagi burama kanalcha(6)ga aylanadigan to`g`ri …

5 / 10

noda olganda salomatlik-insonning ruhiy, biologik (fiziologik) vazifalarini, uning aktiv hayot faoliyatining davomiyligini mumkin qadar saqlab qolgan holda eng ko'p mehnat qobilyatini, ijtimoiy jihatdan faolligini saqlash va rivojlantirish jarayonidir. katta va kichik yoshdagi insonlarning sog'ligi-jamiyat boyligi-dir.insoniyat paydo bo'lganidan beri sog'lom, baquvat bo'lishga, uzoq umr ko'rishga intilib, bosh qotirib kelmoqda. ma'lumotlarga qaraganda tug'ilgan har 1000 odamdan 1 tasi 100 yil yashar ekan. toshbaqa, timsoh-100-200 yil, qarg'a 100-120 yil, lochin 160-170 yil, meksika savri 15000 yilgacha yashaydi. inson umri esa 70-100 yil bo'lib kelmoqda, vengriyalik er-xotin: djon-172 yil, sarra 120 yil, daniyalik drakenberg 146 yil, angliyalik djenkins 196 yil, tomas par 153 yil yashagan va hakazo. salomatlikning antropometrik, kilinik, fiziologik va bioximik ko'rsatkichlari mavjud-ki, bu ko'rsatkichlar yoshga bog'liq ravishda, jinsga, ta'lim-tarbiya sharoitlariga, iqlimiy va geografik muhit sharoitlariga bog'liq ravishda o'ziga xos aniqlanadi. individual salomatlik tushunchasidan tashqari aholi sog'ligi tushunchasi ham mavjud bo'lib, bu tushuncha statistik ko'rsatkich sifatida muhimdir. bu ko'rsatkichlar: tug'ilish, o'lish, bolalar …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "nafas tizimi xususiyatlari va gigiyenasi"

ayiruv va nafas tizimining yosh xususiyatlari va gigiyenasi reja: 1. nafas olishning ahamiyati. nafas sistemasining vazifasi. 2. o’pkaning tiriklik sigimi. o’pka ventelyatsiyasi, uning yoshga, jismoniy mashqqa bog’liqligi. 3. muskul ishi vaqtida nafas olish. nafas gigiyenasi. 4. ayiruv jarayonlarining ahamiyati.buyraklar tuzilishi va ularni yosh xususiyatlari. 5. siydik hosil bo’lish mexanizmi. turli yoshdagi bolalar sutkalik siydik miqdori. 6. salomatlik haqida tushuncha. sog’liq holatining maktab o’quvchisining ishchanlik qobiliyatiga ta’siri. 7. o’tkir va surunkali kasalliklar. tug’ma va hayot davomida orttirilgan immunitet. ayiruv jarayonlarining ahamiyati. ayrim organlar organizm ichki muhitni doimiy saqlashda muhim rol oynaydi, u odam organizmidagi moddalar almashinuvida hosil bo’lga...

This file contains 10 pages in DOCX format (111.8 KB). To download "nafas tizimi xususiyatlari va gigiyenasi", click the Telegram button on the left.

Tags: nafas tizimi xususiyatlari va g… DOCX 10 pages Free download Telegram