nutq-muomala vositasi sifatida

DOC 49.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1352870619_39357.doc nutq-muomala vositasi sifatida reja: 1. nugq to`g`risida umumiy tushuncha 2. nutq faoliyati haqida 3. nutq vujudga kelishining nazariyalari 4. nutq turlarining psixologik tavsifi insoniyat taraqqiyoti tarixida til tufayli aks ettirishning imkoniyatlari qayta quriladi, olam odam miyasida yanada aniq, rav-shan in`ikos ettiriladigan bo`ladi. tilning paydo bo`lish munosa-bati bilan har bir alohida shaxs jamiyatining ijtimoiy-tarixiy taraqqiyotida, jarayonida to`plagan tajribalaridan foydalanish im-koniyati tug`iladi. til yordami bilan har bir inson shaxsan o`zi hech qachon duch kelmagan notanish hodisalar, holatlar, vaziyatlar, sharo-itlar yuzasidan bilim olishga erishadi. xuddi shu boisda til odamga ko`pchilik hissiy va intellektual ta`sirlar hamda taassurotlar to`g`ri-sida o`ziga o`zi hisobot berish imkoniyatini yaratadi. inson til yordami bilan boshqa odamlarga o`tmish, hozirgi zamon va kelajakka zid nar-salar, voqelik yuzasidan axborot, xabar, ma`lumot berishi ularga ijtimoiy tajriba mohiyati, ko`nikma hamda malakalarni o`tkazishi, uzatishi mumkin. ma`lumki, hayvonlar, jonivorlar o`zlarining individual taj-ribalarini o`z turkumidagi boshqa namoyandalarga o`tkazishga yoki be-rishga mutlaqo qobil emaslar. ular, ayniqsa, o`z turkumlaridagi …

`z aksini topadi. odamdagi shaxsiy individual tajribaning umuminsoniy tajri-ba bilan bog`likdigi kishilarda tilning mavjudligi bilan izoxda-nadi. til oddiy qilib tushuntirilganda so`z va belgilar sistemasi hamda majmuasidan iboratdir. inson tomonidan u yoki bu faoliyat-ning bajarilishi belgilar, alomatlar xususiyatlari bilan bog`liq bo`lib, uning mahsuldorligi, muvaffaqiyati til tarkiblarining ahamiyatiga bevosita aloqadordir. masalan, haydovchi uchun ko`cha qoida-lari, matematik uchun formulalar, operator uchun signallar (semiotika — zeta yunoncha «belgi») belgilar, simvollar, alomatlar vazi-fasini bajarib, faoliyat uchun regulyator sifatida xizmat qiladi. shuning uchun belgilar va ularning ahamiyati insonning yuksak psixik funksiyalari (ya`ni idrok, xotira, tafakkur, xayol)ning vo-sitasidir. odatda, belgilar turli-tuman bo`lishidan qat`i nazar, ularning eng muhimi — bu so`zdir. har bir so`z ma`lumot, xabar, axborot vazifasini bajaradi va muayyan mazmunni o`zida aks ettiradi (masa-lan: mashg`ulot, daftar, yomg`ir va boshqalar). tilning asosiy funksiyalari quyidagilardan iborat: a) til yashashning vositasi, ijtimoiy tajribani avloddan avlodga uzatish, berish va o`zlashtirish quroli tarzida vujudga keladi (avlodlar ota-onalar, o`qituvchilar va murabbiylar); b) …

hicha, tilning eng asosiy funksiya-si - bu kommunikatsiyadir. nutq faoliyati — odam tomonidan ijtimoiy-tarixiy tajribani o`zlashtirish, avlodlarga berish (uzatish) yoki kommunikatsiya o`rna-tish, o`z shaxsiy harakatlarini rejalashtirish va amalga oshirish maq-sadida tildan foydalanish jarayonidir. nutq axborot, xabar, ma`lumot va yangi bilim berish aqliy top-shiriqlarni yechish faoliyatidan iboratdir. agardatil aloqa vosita-si (quroli) bo`lsa, nutq esa aynan o`sha jarayonning o`zidir. nutq faoliyatining fiziologik mexanizmlari. nutqni idrok qilish oddiy reflektor faoliyatining qonunla-ri asosida sodir bo`lishi mumkin. chunki uni yuzaga keltiruvchi sti-mullar birinchi signallartipidagi qo`zg`atuvchilardan iboratdir (ma-salan: «marsh», «salom»). nutqni yuzaga kelishi va idrok qilinishidan inson «signallarningsignali» (i.p.pavlov) tarzdagi so`zlardan foydalanishi mum-kin. mazkur jarayon bosh miya katta yarim sharlarining po`stida amal-ga oshadi. p.broka (1861 y.) miya po`stining ma`lum qismi (miya chap yarim shari peshana qismining pastki tomonidagi burmalarning orqa qismi) shikastlansa, bemorlarda nutq artikulyatsiyasining buzilishini kashf etgan va «so`z obrazlarini harakatlantiruvchi markaz» deb atagan. k.vernike (1874 y.) bosh miya yarim sharlari peshana qismining tepa tomonida …

olib qolishni so`zlarning grammatik xususiyatlarini amalda qo`llashni ta`minlovchi mexanizm. bir xil tipdagi tuzilishdan boshqa tipdagi tuzilishga o`tish mexanizmi. profamma elementlarini fammatik tuzilishga yoyish mexanizmi. so`zni ma`nosiga qarab qidirishni ta`minlovchi mexanizmlar. sintagmalarni harakat jihatidan programmalashtiruvchi mexa-nizmlar. nutq tovushlarini tanlash va harakat programmasidan tovush-larni to`ldirishiga o`tish mexanizmlari. 9. nutqni amalga oshirishni ta`minlovchi mexanizm. tadqiqodchi a.r.luriya nutqning afaziyasini tekshirib, ular qu- yidagi turlardan iborat ekanligini bayon qiladi: dinamik afaziya — gaplar yordami bilan so`zlash qobiliyatining buzilishi; efferent motor afaziyasi — gapning fammatik tuzilishi buzilishi; 3) afferent motor afaziyasi - nutq artikulyatsiyasining buzilishi; 4) semantik afaziya - gaplar o`rtasidagi bog`liqpikning buzilishi; 5) sensor afaziya - so`zlarni idrok qilishning buzilishi. nutq rivojlanishi davrlari. 1-davr - 2 oydan 11 oygacha. 2-davr - 11 oydan 19 oygacha. 3-davr - 19 oydan 3 yoshgacha. nutq rivojlanishi quyidagi xususiyatlarga ega: a) gugulash; 6) g`udurlanish (soxta so`zlar); v) paradigmatik fonetika (1,3-1,5 yoshgacha) - buvi, buva, o`tir, o`tirdi, o`tiradi; g) nutqning …

a. traxeya. ovoz paychalari (aloqalari). tomoqtrubkasi. halqum bo`shlig`i. tanglay pardasi. og`iz bo`shlig`i. burun bo`shlig`i. ii. nugqning funksional elementlari: nafas olish tomirlari, muskullarining kuchi. o`pka sig`imi. traxeya harakati. ovoz paychalari tebranishi yoki harakati. tomoq trubkasining funksiyasi. halqum bo`shligining organik vazifasi. tanglay pardasining holati (torayishi, kengayishi, shilim-shikligi). og`iz bo`shlig`i (uningtarkiblari, a`zolari: tish, havo harakati, kuchaytirgich, susaytirgichlar va hokazo). burun bo`shlig`i va uning tarkibiy a`zolari (kataklari, tukla-ri, namligi, quruqligi). og`izdan nurni (yorug`likni) kirib kelishi, ya`ni nurlanishi. burundan nurni kirib kelishi. og`iz va burundan havo oqimining kirishi. ichki tana a`zolaridan havo oqimining chiqib ketishi. iii. nutqning ekvivalent blok sxemasi: 1, 2, 3 — o`pka va traxeya sig`imi, 4 — ovoz (tovush) tebranishining manbai, 5, 6 — hiqildoq va tomoq a`zolarining sig`imi, ~ tanglay pardasi mexanizmi, — og`iz bo`shlig`i sig`imi, — burun bo`shlig`i sig`imi, — og`iz traktidan chiqish signali, — burun traktidan chiqish signali, — shovqin manbai. a. tomoq— havo bo`shlig`i — konfiguratsiya — nutqning …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "nutq-muomala vositasi sifatida"

1352870619_39357.doc nutq-muomala vositasi sifatida reja: 1. nugq to`g`risida umumiy tushuncha 2. nutq faoliyati haqida 3. nutq vujudga kelishining nazariyalari 4. nutq turlarining psixologik tavsifi insoniyat taraqqiyoti tarixida til tufayli aks ettirishning imkoniyatlari qayta quriladi, olam odam miyasida yanada aniq, rav-shan in`ikos ettiriladigan bo`ladi. tilning paydo bo`lish munosa-bati bilan har bir alohida shaxs jamiyatining ijtimoiy-tarixiy taraqqiyotida, jarayonida to`plagan tajribalaridan foydalanish im-koniyati tug`iladi. til yordami bilan har bir inson shaxsan o`zi hech qachon duch kelmagan notanish hodisalar, holatlar, vaziyatlar, sharo-itlar yuzasidan bilim olishga erishadi. xuddi shu boisda til odamga ko`pchilik hissiy va intellektual ta`sirlar hamda taassurotlar to`g`ri-si...

DOC format, 49.5 KB. To download "nutq-muomala vositasi sifatida", click the Telegram button on the left.

Tags: nutq-muomala vositasi sifatida DOC Free download Telegram