epifizbezining fiziologiyasi

PPTX 12 pages 147.3 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 147.3 KB

File type PPTX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

epifiz bezining fiziologiyasi epifiz bezining fiziologiyasi tuzuvchi: toʻxtasinova zilola epifiz bezi (corpus pineale, pineal gland) – umumiy tavsif epifiz bezi (yoki pineal bezi) markaziy asab tizimiga tegishli bo‘lib, miya orqa qismida, epitalamusda, uchinchi qorinchadan yuqorida joylashgan kichik endokrin bezdir. uning shakli qarag’ay g‘ujumi (shishasi)ga o‘xshaganligi sababli lotincha “pinealis” so‘zidan kelib chiqqan. o‘lchami va tuzilishi hajmi odatda 5-8 mm, og‘irligi taxminan 0.1–0.2 g. yaxshi qon bilan ta’minlangan. neyroepitelial hujayralardan (pinealotsitlar) tashkil topgan. odam epifizining diametri 3-4 mm. bu bezning borligini 4 ming yildan beri odamlar bilsa ham uning faoliyati oxirgi 20-30 yillar davomida aniqlandi. xvii asrda r.dekart epifizni “jon egari” deb faraz qilgan. asrimizning boshlarida ovqatga maydalangan epifiz qoʻshib berilganda itbaliqlarning rangi oqarganligi aniqlangan edi. shunga asoslanib, oʻtgan asrning 50-yillarida amerikalik olim a.lerner epifizda pigment almashinuviga taʼsir qiladigan modda boʻlsa kerak, deb taxmin qildi va bir necha 10 ming qora mol epifizidan bir-ikki gramm modda ajratib oladi va baqaning organizmiga yuborilganda, …

2 / 12

ilganda 70-100 daqiqa davom etuvchi chuqur uyqu kuzatiladi. melatoninning funksiyalari: uyqu va hushyorlik tsiklini boshqaradi (biologik soat). antioksidant xususiyatlarga ega — hujayralarni erkin radikallardan himoya qiladi. immun tizimni modulyatsiya qiladi. gonadotrop gormonlar (lh, fsh) sekretsiyasini bostiradi — shuning uchun u jinsiy voyaga yetishuvga ta’sir qiladi. stressga qarshi ta’sir ko‘rsatadi. melatonin uyqu keltirish qobiliyatiga ham ega. bir necha tomchi gormon eritmasi mushuk burniga tomizilganda 70-100 daqiqa davom etuvchi chuqur uyqu kuzatiladi. oxirgi vaqtda melatoninning yana bir juda muhim xossasi aniqlandi.u hujayralar bòlinishini sekinlashtirib,òsmaga qarshi ta’sir kòrsatar ekan. melatonin gipofizdan gonodotrop gormonlarining qonga òtishini kamaytiradi.demak,uning qondagi miqdori kòpayib ketsa balog’atga yetish chòzilib ketadi. garmonning yetishmovchiligida esa jinsiy rivojlanish tezlashadi epifiz bezining boshqarilishi epifiz bezi gipotalamus–simpatik asab tizimi–epifiz o‘qi orqali boshqariladi. u to‘g‘ridan-to‘g‘ri gipofiz yoki boshqa endokrin bezlar bilan o‘zaro aloqada emas, balki asabiy yo‘llar orqali faoliyati nazorat qilinadi. uning asosiy regulyatori – yorug‘lik va qorong‘ilik tsiklidir. --- 1. tashqi muhit signallarini qabul …

3 / 12

intezi boshlanadi. melatonin ishlab chiqarilishining mexanizmi 1. yorug‘lik-qorong‘ilik sikli orqali boshqariladi. 2. ko‘z to‘r pardasidagi retseptorlar yorug‘likni sezadi. 3. bu axborot gipotalamusdagi supraxiazmatik yadro (scn) ga uzatiladi. 4. scn orqali simpatik asab tizimi orqali epifizga signal boradi. 5. qorong‘ilikda bu signal noradrenalin vositasida pinealotsitlarni faollashtiradi. 6. natijada serotonin melatoninga aylantiriladi. epifiz bezining o‘zgarishlari va kasalliklari 1. qariyoshda kaltsifikatsiyalanadi — bu holat “mozgovoy qum” deb ataladi (acervulus cerebri). 2. melatonin ishlab chiqarilishi yosh bilan kamayadi – bu qarish jarayonlariga ta’sir qilishi mumkin. 3. epifiz shishi (pinealoma) – kam uchraydi, lekin bosh og‘rig‘i, ko‘rish buzilishi, gormonlar disbalansi bilan kechadi. 4. uyqu buzilishi – melatonin yetishmovchiligida paydo bo‘ladi. image1.jpeg image2.jpeg /docprops/thumbnail.jpeg

4 / 12

5 / 12

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "epifizbezining fiziologiyasi"

epifiz bezining fiziologiyasi epifiz bezining fiziologiyasi tuzuvchi: toʻxtasinova zilola epifiz bezi (corpus pineale, pineal gland) – umumiy tavsif epifiz bezi (yoki pineal bezi) markaziy asab tizimiga tegishli bo‘lib, miya orqa qismida, epitalamusda, uchinchi qorinchadan yuqorida joylashgan kichik endokrin bezdir. uning shakli qarag’ay g‘ujumi (shishasi)ga o‘xshaganligi sababli lotincha “pinealis” so‘zidan kelib chiqqan. o‘lchami va tuzilishi hajmi odatda 5-8 mm, og‘irligi taxminan 0.1–0.2 g. yaxshi qon bilan ta’minlangan. neyroepitelial hujayralardan (pinealotsitlar) tashkil topgan. odam epifizining diametri 3-4 mm. bu bezning borligini 4 ming yildan beri odamlar bilsa ham uning faoliyati oxirgi 20-30 yillar davomida aniqlandi. xvii asrda r.dekart epifizni “jon egari” deb faraz qilgan. ...

This file contains 12 pages in PPTX format (147.3 KB). To download "epifizbezining fiziologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: epifizbezining fiziologiyasi PPTX 12 pages Free download Telegram