мусулмон ҳуқуқи фанининг тушунчаси, предмети, услуби ва аҳамияти

DOC 94.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1352870536_39347.doc мусулмон ҳуқуқифанининг тушунчаси, предмети, услуби ва аҳамияти режа: 1. мусулмон ҳуқуқи фанининг тушунчаси, предмети. 2. мусулмон ҳуқуқи фанининг мақсади ва аҳамияти. 3. мусулмон ҳуқуқини ўрганиш услублари мусулмон ҳуқуқи - шариат ўрта асрлардаги шарқ цивилизациянинг жуда каттаходисаси ҳисобланади. бу ҳуқуқий тизим араб халифалиги доирасида вужудга келиб, расмийлашган ва аста -секин ҳалқаро аҳамият касб этиб борган. унинг ривожланиш жараёни араб давлатчилигини vii-аср бошида (муҳаммад салоллулоҳу алайҳи вассалам даврида) кичик патриархал диний жамоадан viii-x асрларда(уммавийлар ва аббосийлар даврида) йирик империялардан бирига ўсиб ўтиши жараёни билан чамбарчас боғлиқ. араб халифалиги қулагандан сўнг мусулмон ҳуқуқи нафақат ўзининг илгариги аҳамиятини йўқотди, балки янада тараққий этди, худди ўрта асрларда европадаги рим ҳуқуқи сингари «иккинчи маротаба дунёга келди», ҳамда ўрта асрлардаги осиё ва африканинг у ёки бу даражада исломни қабул қилган қатор мамлакатлари (миср, ҳиндистон, усмонийлар империяси ва бошқа кўпгина давлатлар)нинг амалдаги ҳуқуқида ҳам мусулмон ҳуқуқи араб истилосидан бошлаб то «қизил империя» ҳукмронлиги ўрнатилгунга қадар муҳим ўзгаришларсиз …

идан ажралмаганлиги, бўлинмаганлиги ўзига хос ифодасини шундай топгна эдики, бунинг нормалари бир томондан ижтимоий (кишилик) муносабатларини тартибга солган, иккинчи томондан эса “мусулмонларнинг аллоҳ билан муносабатлари”ни (ибодат қилишларини) белгиланган. шариатнинг илоҳий тадбиқ этилиши ва диний-аҳлоқий асослари ҳуқуқни тушунишнинг, шунгдек, қонуний ва ноқонуний хатти-ҳаракатга баҳо беришнинг ўзига хослигида ўз аксини топган. масалан: ҳуқуқнинг ислом илоҳиёти билан чамбарчас боғлиқлиги шариатда ҳар бир мусулмон тамонидан содир этилиши лозим бўлган ёки мумкин бўлмаган хатти-ҳаракатларнинг аниқ кўрсатиб қўйилганлигида ўз ифодасини топган. шариатда барча хатти-ҳаракатлар дастлаб икки турга - харом ва ҳалолга ажаратилади. кейинчалик шариат шаклланиб тугалланган даврда бешта тоифа вужудгакелган. булар: фарз - бажарилиши қатъий мажбурий хатти-ҳаракатлар; мандуб (суннат) - мажбурий эмас, лекин мақул, лозим деб ҳисобланган нормалар; мубоҳ ихтиёрий нормалар; макруҳ номаъқул нормалар; ҳаром қатъий равишда таъқиқланган хатти -ҳаракатлар. булар ҳам ҳуқуқий, ҳам аҳлоқий-диний мазмунга эга бўлиб, мажбурловчи, тавсия қилувчи, йўл қўювчи, лекин жазо қўлланилмайдиган, таъқиқловчи ва жазога лойиқ (мустахиқ) характердадир. шариат меъёрларининг илоҳийлиги, олдиндан …

и унинг аллоҳ олдидаги бурчларига эътибор бериш харакатерлидир. шариатда мусулмонларнинг бундай мажбуриятларини ўрнатувчи нормалар жуда кўп бўлиб, улар мусулмоннинг бутун ҳаётини (ҳар куни беш вақт намоз ўқишини, рўза тутиши, дафн маросимларига риоя қилиши ва ҳ.к. фаолиятини) белгилайди. шариат нормаларинингўзига хос хусусияти айнан ушбу нормаларнинг фақат мусулмонларга ва мусулмонлар ўртасидаги муносабатларга татбиқ қилинишида эканлиги ҳам тасодифий эмас. илк ислом ва шариатга жамоа тузумидан ўсиб чиққан нормалар-қоидалар хосдир. бундай нормаларда коллективчилик, рахимдилллик, майиб-мажруҳ ва бошқа ночор кишилар ҳақида ғамхўрлик элементлари сақланиб қолган эди. бироқ албатта шариатда инсоннинг худо олдида ожизлиги ҳақидаги унга сўзсиз итоат этиши ҳақидаги тасаввурлар ҳам ўз ифодасини топган. қуръони каримда мусулмон учун сабр - тоқат ва мўминлик зарурлиги алоҳида таъкидланади: «сабр қилинг, аллоҳ сабр қилувчилар билан». шу тариқа шариатда мусулмоннинг подшога ва давлат ҳокимиятига бўйсуниш мажбурияти мустаҳкамланган: «аллоҳга бўйсунинг ва унинг элчисига ва ораларингиздаги ҳокимият эгаларига итоат этинг». шариатнинг дастлаб ўта илоҳий-диний характерда бўлганлиги унинг ҳуқуқий тузилиши ва тушунчаларининг …

ввурлар билан бирга универсал характерга эга бўлган ягона ҳуқуқий тартибот ҳақидаги ғоя ҳам ўрнатилган. дарҳақиқат, арабистон ярим оролида вужудга келган мусулмон ҳуқуқи давлатнинг чегаралари кенгайиб бориши билан кўпдан-кўп янги ҳудудларга тарқалган. бироқ, мусулмон ҳуқуқи аввало ҳудудий эмас, диний, масжидларга оид принцип асосида майдонга чиққан. ҳар бир мусулмон у қаерда, қайси мамлакатда бўлишидан қатъи назар, шариатга риоя қилиши, исломга содиқ қолиши лозим. исломнинг аста-секин кенг тарқала бориши ва жаҳон динларидан бирига айланиши билан шариат ўзига хос жаҳон ҳуқуқий тизими бўлиб қолган. шариатнинг ана шундай яхлит, бир бутун ҳуқуқий тизим сифатида майдонга чиқиши унинг ғарбий европа мамлакатлари ҳуқуқидан фарқ қилувчи муҳим жиҳатларидандир. маълумки, ғарбий европа мамлакатларида ҳуқуқ хилма-хиллиги, бир бутун, яхлит эмаслиги, ҳаракат доирасининг чекланиб қолганлиги, ички қарама-қаршиликлари ва бошқа жиҳатлари билан тавсифланади. шариат диний ҳуқуқ сифатида европа мамлакатларидаги каноник (диний, муқаддас, қатъийлашган, ўрнак бўлиб қолган) ҳуқуқдан ҳам фарқ қилиб, ижтимоий ва черков ҳаётининг фақат аниқ кўриниб турган соҳаларинигина эмас, балки кенг …

далар ва ўзгартилмайдиган ўзига хос тартиблар асосда ривожлантирилганлигини эътиборга олиб, мусулмон ҳуқуқшунослиги узоқ даврлар мобайнида амалда эканлиги ва шу билан биргаликда кўплаб ҳуқуқ тизимлари учун манба сифатида хизмат қилган. ислом – арабистоннинг саҳро кенгликлари бағрида вужудга келган бўлиб, жаҳоннинг учта буюк динларидан биридир. қолган икки дин–христианлик ва иудаизм. уччала дин ҳам бир–бири билан узвий боғланган, чунки амалда улар айни бир худони шарафлайди. тарихий нуқтаи назардан ислом энг ёш дин ҳисобланади, лекин мусулмонлар ўз динини энг қадимги дин деб ҳисоблайдилар. уларнинг фикрига кўра, ҳрйстианлик замирида ҳам, иудаизм замирида ҳам ислом дини ётади. машҳур арабшунос олим, ислом дини бўйича йирик мутаҳассис, қуръони каримни рус тилига ўгирган инсон – академик и.ю.крачковский шундай деб ёзган эди: "араблар тарих майдонида ислом дини билан бирга пайдо бўлган бўлсаларда, уларнинг муҳитида сезиларли даражадаги сиёсий ва маънавий жонланши бундан бир ярим аср олдин бошланган эди. у, бир томондан, аста–секин ислом динига замин ҳозирлаган диний масалаларга қизиқишнинг кучайишида, бошқа …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "мусулмон ҳуқуқи фанининг тушунчаси, предмети, услуби ва аҳамияти"

1352870536_39347.doc мусулмон ҳуқуқифанининг тушунчаси, предмети, услуби ва аҳамияти режа: 1. мусулмон ҳуқуқи фанининг тушунчаси, предмети. 2. мусулмон ҳуқуқи фанининг мақсади ва аҳамияти. 3. мусулмон ҳуқуқини ўрганиш услублари мусулмон ҳуқуқи - шариат ўрта асрлардаги шарқ цивилизациянинг жуда каттаходисаси ҳисобланади. бу ҳуқуқий тизим араб халифалиги доирасида вужудга келиб, расмийлашган ва аста -секин ҳалқаро аҳамият касб этиб борган. унинг ривожланиш жараёни араб давлатчилигини vii-аср бошида (муҳаммад салоллулоҳу алайҳи вассалам даврида) кичик патриархал диний жамоадан viii-x асрларда(уммавийлар ва аббосийлар даврида) йирик империялардан бирига ўсиб ўтиши жараёни билан чамбарчас боғлиқ. араб халифалиги қулагандан сўнг мусулмон ҳуқуқи нафақат ўзининг илгариги аҳамиятини йўқотди, балки ...

DOC format, 94.0 KB. To download "мусулмон ҳуқуқи фанининг тушунчаси, предмети, услуби ва аҳамияти", click the Telegram button on the left.

Tags: мусулмон ҳуқуқи фанининг тушунч… DOC Free download Telegram