teodolitlar

DOCX 11 pages 1.0 MB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.0 MB

File type DOCX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

teodolitlar va ularning tuzilishi. teodolitlar yasalishiga koʻra oddiy va takroriy boʻladi. limb doirasi aylanmaydigan teodolit – oddiy teodolit deyiladi. limb doirasi aylanadigan teodolitga – takroriy teodolit deyiladi. teodalitlar aniqligi, vazifasi va uning doirasini yasash uchun ishlatilgan materiali hamda konstruktiv xususiyatlariga koʻra bir – biridan farq qiladi. teodalit metall limbli va shisha limbli (optikaviy) boʻladi. teodolitlar burchak oʻlchash aniqligiga qarab yuqori aniqlikdagi t05, aniq 2t2, 2t5 va texnikaviy teodolitlar t30 (2t30, 2t30p), t10e ga boʻlinadi. teodolit shifri oldidagi son uning modifikatsiyasini, ortidagilari esa uning sekundlarda ifodalangan aniqligini, p toʻѓri tasvirli, e – elektronli ekanligini bildiradi. injenerlik ishlarida asosan texnik teodolitlar qoʻllaniladi. 3t seriyadagi teodolitlar; 3t2kp–triangulyasiya, poligonometriya, geodezik zichlash tarmoqlarida, amaliy geodeziyada, astronomik va geodezik oʻlchashlarda; 3t2k–mashina va mexanizmlar konstruksiyalarining montajida, sanoat va boshqa inshootlari qurilishida qoʻllaniladi; 3t5kp–geodezik zichlash tarmoqlarida, amaliy geodeziyada qidiruv ishlarida, teodolitli syomkalarda va h.k qoʻllaniladi. davlat standartiga binoan teodolitlar aniqligiga koʻra uch guruhga boʻlinadi. 1. yuqori aniqlikdagi teodolitlar …

2 / 11

ni rejalashda, ipli dalnomerida masofa oʻlchash, koʻrish trubasidagi adilak yordamida gorizontal nuryordamida nivelirlash uchun moʻljallangan. 2t30p teodolitining asosiy qismlari–(a), oriyentirlash bussoli –(b) va trubaning koʻrish maydoni– (v) koʻrsatilgan. 2t30p teodolitining umumiy koʻrinishi 10.2– rasmda keltirilgan. 2– rasm. 2t30p teodolitining oldi va orqa tomonidan koʻrinishi 1–markazlashtirish uchun darcha, 2–mikroskop okulyari,3–mikroskopni yoritish koʻzgusi, 4–bussolni oʻrnatish joyi,5–koʻrish trubasini mahkamlash vinti,6–vizir oʻqi, 7–kremalera,8–koʻrish trubasining okulyari, 9–trubani yoʻnaltirish vinti,10–alidadani yoʻnaltirish vinti,11–taglik, 12–koʻtargich vinti, 13–gʻilof qulfining ini, 14–teodolit asosi, 15–limbning yoʻnaltirish vinti,16–adilakni sozlash vinti, 17–ustun, 18–ipli truba obektivi,19–mikroskopni yoritish uchun darcha, 20–korpus, 21– koʻzgu va 22 – magnit mili. teodolitning oʻrnatish qismlari. teodolitning oʻrnatish qismlariga quyidagi ish qurollari kiradi: shtativ – metal yoki yogʻchdan yasalgan qurol hisoblanib, u yerdan bir muncha koʻtarilib, ishlash uchun qulaylik toʻgʻdiradi. shovun – oddiy va optik boʻladi. oddiy shovun – ogʻirligi 100 – 150gramm keladigan uchli metall qadoqtoshdan iborat. taglik – teodolitning ish qismini shtativga birlashtiradi. adilak – geodezik asboblarning oʻqlarini …

3 / 11

yasaladi. limb doira shaklida boʻlib, teng qilib shtrixlarga boʻlinadi. limb boʻlaklarining har biri 100, 50yoki 10 qiymati soat mili yoʻnalishi boʻyicha 00 dan 3600 gacha raqamlar bilan belgilangan boʻladi. sanoq olish moslamalari. texnik teodolitlarda limbboʻlaklari har 10 dan yoziladi, limbdan olinayotgan sanoqlar shtrixli yoki shkalali mikroskopdan olinadi. 4– rasm 2t30p optik teodolit shtrixli mikroskopining koʻrish maydoni keltirilgan. koʻrish maydonining “в” harfi bilan belgilangan yuqori qismida vertikal doira shtrixi, “г”harfi bilan belgilangan pastki qismida esa gorizontal doira shtrixi koʻrsatilgan, yozilgan shtrixlar orasi 10 li oltita boʻlakka boʻlingan. ular orasidagi shtrixlar boʻlgan daqiqalar sanogʻi koʻz bilan chamalab olinadi. 2t30p teodolitlarida gorizontal va vertikal doiralarining limb boʻlaklari 10 ga teng. limb boʻlagi qismi uzunligi limb bir boʻlagiga teng boʻlgan 60i li shkala yordamida olinadi. shkala 12 boʻlakka boʻlingani uchun uning har bir boʻlagi 5i. boʻlak qiymati koʻzdachamalab 0,5i aniqlik bilan baholanadi. 4–rasmdagorizontal doiradagi sanoq 25°17i. 2t30p teodoliti vertikal doirasining shkalasi ikki qator raqamlarga …

4 / 11

klar teodolitning gorizontal va vertikal doiralariga proyeksiyalanadi va limb doirasidan alidada koʻrsatkichi yordamida sanoq olinadi. koʻrish trubasi–teodolitning asosiy ish qismlaridan biri boʻlib, u nuqtani aniq nishonga olish uchun xizmat qiladi. odatda koʻrish trubalari geodezik asboblarda olisdagi buyumlarni kuzatish uchun qoʻllaniladi. zamonaviy geodezik asboblarining qariyib hammasi kattalashtirilgan teskari, ayrimlari toʻgʻri mavhum tasvir beruvchi va ichki fokuslanadigan koʻrish trubalari bilan ta’minlangan boʻladi. koʻrish trubasining boylama kesimi 5.a – rasmda koʻrsatilgan boʻlib, u 1 – obektiv, 5 – o kulyar va 2 – ichki fokuslaydigan linzalar sistemasidan iborat. koʻrish rubasida ab buyum tasviri hosil boʻlishi 5.b–rasmda koʻrsatilgan. uzoqligi ab buyumdan kelayotgan nurlar tele obektiv (obektiv va fokuslanuvchi linza) sistemasidan oʻtib, buyumning birinchi va teskari tasvirini beradi. bu tasvir f2 fokus va tasvir orqasida yotgan okulyar orqali koʻriladi, shuning uchun kuzatuvchi kattalashtirilgan, teskari ba, a ibi tasvirini koʻradi. 5–rasm. ichki fokuslanuvchi koʻrish trubasi sxemasi bu yerda: a – trubaning tuzilishi, b – koʻrish trubasidagi …

5 / 11

ashtirishi deyiladi va u quyidagi formula yordamida aniqlanadi: ; (1) adilaklar. geodezik asboblar oʻqi va tekisliklarini gorizontal yoki vertikal holatga keltirish uchun silindrik va doiraviy adilaklar bilan ta’minlanadi. silindrik adilak ichi silliq, sirti ma’lum radiusli yoyshaklidagi shisha naychali ampuladan idorat (6.a–rasm). uning ichiga qizdirilgan spirt yoki oltingugurt efiri toʻldiriladi va teshiklari kavsharlanadi. suyuqlik sovugach, adilak pufakchasi hosil boʻladi. ampula yuqori qismiga shtrixli boʻlaklar chizilib, tuzatkich vinti – 4 boʻlgan metall qolipga oʻrnatiladi. a) silindrik b) doiraviy 6(a va b) – rasm. adilaklar.1–ampula, 2–ampula gʻilofi, 3–suyuqlik, 4–adilak pufakchasi, 5–sozlash vinti, 6–gips. adilak oʻrtasidagi shtrix boʻlganda yoki u boʻlmaganda ampula oʻrtasidagi shtrix (3) nol punktda boʻladi. nol punktdan oʻtadigan adilak yoyiga urinma uu ga adilak oʻqi deyiladi. pufakcha nol punktda turganda adilak oʻqi gorizontal joylashadi. doiraviy adilak shisha ampulasi ichki tomonida ma’lum radiusli sferik sirt boʻladi (10.6.b–rasm), uning ustidagi konsentrik doiralar markazi nol punkt deyiladi. adilak pufakchasi ampulasibir boʻlakga surilganda hosil boʻlgan …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "teodolitlar"

teodolitlar va ularning tuzilishi. teodolitlar yasalishiga koʻra oddiy va takroriy boʻladi. limb doirasi aylanmaydigan teodolit – oddiy teodolit deyiladi. limb doirasi aylanadigan teodolitga – takroriy teodolit deyiladi. teodalitlar aniqligi, vazifasi va uning doirasini yasash uchun ishlatilgan materiali hamda konstruktiv xususiyatlariga koʻra bir – biridan farq qiladi. teodalit metall limbli va shisha limbli (optikaviy) boʻladi. teodolitlar burchak oʻlchash aniqligiga qarab yuqori aniqlikdagi t05, aniq 2t2, 2t5 va texnikaviy teodolitlar t30 (2t30, 2t30p), t10e ga boʻlinadi. teodolit shifri oldidagi son uning modifikatsiyasini, ortidagilari esa uning sekundlarda ifodalangan aniqligini, p toʻѓri tasvirli, e – elektronli ekanligini bildiradi. injenerlik ishlarida asosan texnik teodolitlar qo...

This file contains 11 pages in DOCX format (1.0 MB). To download "teodolitlar", click the Telegram button on the left.

Tags: teodolitlar DOCX 11 pages Free download Telegram