urug'chilik davri

DOCX 16 pages 32.8 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 32.8 KB

File type DOCX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

8-mavzu: dastlabki odamlar jamoasi (to‘da). qadimgi odamlarning urug’ jamoasi davri. reja: 1. dastlabki odamlar jamoasi. 2. qadimgi odamlarning urug’ jamoasi davri. o‘rta paleolitning oxiri va yuqori paleolitning boshlarida vujudga kelgan urug‘chilik tuzumi uzoq rivojlanish taraqqiyoti yo‘lini bosib o‘tdi. xuddi shu davrda hozirgi jismoniy tipdagi odamlar shakllanib vujudga keldi. bu hol ishlab chiqarish kuchlarining rivojlanishiga juda katta ta’sir ko‘rsatadi. ishlab chiqarish kuchlarining rivojlanishi, dastavval, toshni qayta ishlash yangi texnikaning qo‘llanishida o‘z ifodasini topdi. bu vaqtga kelib mustye davrining sodda qurollari o‘miga tosh pichoq, nayza, keskich, bigiz, nayza, garpun va har turli nozik qurollar tarqaladi. garchi saqlanib qolmagan bo‘isa ham yog‘och, ayniqsa, qattiq yog‘ochlardan ko‘plab qurollar tayyorlanganligi shak-shubhasizdir. mazkur davrda hayvon shohlari, suyaklari va tishlaridan igna, bigiz, belcha, yer kavlagich motiga, kirka, nayza uchlari yasalgan. ibtidoiy odamlarning manzilgohlaridan topilgan tosh va suyak qurollaming asosiy qismi bo‘lganligidan dalolat beradi. dastlabki urug‘chilik davri texnika taraqqiyotida muhim davr bo‘lib, bir necha qismdan iborat ancha murakkab …

2 / 16

sh va ovchilikning boshqa usullarini tobora takomillasha borganini ko‘rsatadi. texnika taraqqiyoti natijasida ovchilik yanada rivojlanib, bu hoi kishilarni go'sht, teriga boigan talabalarni maium darajada qondirdi. odamlar endi o‘lja izlab dastlabki joylardan uzoqlashib o‘sha yerlarda makon tutdilar. boshpana sifatida odamlar g‘orlar va ungurlardan keng foydalanganlar. shu bilan bir qatorda chayla, yertoia va boshqa sun’iy boshpanalar ham keng tarqala boshlaydi. so‘nggi paleolitda hayvon suyaklaridan uy-joylar qurish tarqaladi. ulaming usti va atroflari shoh-shabba va hayvon terilari bilan berkitilgan boiib, kattaligi ham har xil boigan. voronej yaqinidagi so‘nggi paleolit odamlari istiqomat qiladigan turar joyining uzunligi 35 m, kengligi esa 15-16 metr boigan. unda 9ta o‘choq borligi aniqlangan. mazkur davr ichida o‘choqlari boigan turar joylaming keng tarqalishi riss-vyurm muzliklararo davrdagi nisbatan iliq iqlm vyurm muzlanish davridagi ob-havoning sovushi bilan bogiiq ekanligi shubhasizdir. vyurm muzlik davrining sovuq iqlimida yalang‘och yashash mumkin boigan. odamlar o‘zlarini sovuqdan saqlash uchun har turli hayvon terilardan kiyim tikib kiya boshlaganlar. doimiy …

3 / 16

ashkil etadi. dala tomorqa, ov maydonlari, baliq tutiladigan va termachilik qilinadigan yerlar bevosita uruqqa mansub bilvosita qabilaga ham mansub boigan. etnografik maiumotlardan shu narsa ravshanki, qabila ikki fraitriyaga, fratriyalar esa urug’larga bo’linadi. urug’ esa ikki asosiy shaklga ega bo’lib, ona va ota urug’larini tashkil etadi. urug‘ ona yoki ota urug‘i shaklida bo’lishidan qat’i nazar, u bir-biri bilan yaqin qarindosh bo’lgan ayol yoki erkaklar avlodining to‘rt-besh bo‘g‘inini o‘z ichiiga olgan kishilar majmuasidan iborat bo’lgan bo’lishi mumkin. urug‘ ona va ota urug’i shaklida mavjud ekan, uning qaysi biri birinchi bo’lib vujudga kelgan degan masala etnograflar tarixchilar orasidagi eng muhim munozaralardan biri boiib kelmoqda. ba’zilar avval ota urugi, so‘ng ona urugi vujudga kelgan deb faraz qilsalar, olimlaming boshqa gruppasi ona urug’i ota urug’idan ilgari vujudga kelgan deydilar. jahon xalqlari etnografiyasini o‘rganmay turib bu masalani oydinlashtirish shubhasiz mumkin emas albatta. amerika, afrika, avstraliya, yevropa, osiyo va okeaniya orollaridagi u qadar rivojlanmagan qabilalar hayotini o‘rganish …

4 / 16

va ona oilasi deyilishining sababi ayollaming ijtimoiy hayotidagi tutgan o‘mi erkaklarnikiga nisbatan baland bo‘lganligi bilan xarakterlanadi. erkaklar o‘rmonlami kesib yer ochgan, ov qilgan, qurollar yasagan. ayollar esa terib, termachilab ovqat topganlar. motiga bilan yerni bo‘shatib dehqonchilik qilganlar, don va poliz ekinlarini parvarish qilganlar, hosil pishgach, uni yig‘ib-terib olganlar, uy- ro‘zg or ishlarini - ovqat pishirish, kiyim bosh tikish, uyni tartibga keltirish kabi juda ko‘p xo‘ja!ik ishlarini bajarganlar. undan tashqari keksalami parvarish qilish va bolalami tarbiyalash kabi muhim ishlar ular zimmasi ironezlar, missionerlar biriga bizning mamlakatimizda asosiy ishlarni ayollar bajaradilar, sabzavotlami sepadilar, ekadilar, parvarish qiladilar, erkaklar va bolalar uchun ovqat pishiradilar. agar xotinlar bo‘lmaganda edi, biz juda og‘ir ahvolda yashagan bo‘lur edik deb aytishgan. bu hoi urug‘, oila va xonadonda tilamirig mavqeini baland ko‘targan. ikkinchidan esa (tug'ilgan) nikoh gumhi, keyinchalik juft ayni vaqtda beqaror bo‘lganligi uchun tug‘ilgan bola bevosita onani taniydi, otaning kim ekanligi noma’lum bo‘lib qoladi. demak ona urug‘i, ona …

5 / 16

i bir shaxsni sovchi qilib yuborganlar. agar yigit rozi boisa, soddagina to‘y boiib, kuyov kelinnikiga ko‘chib kelgan. ona urug’i davrida kelin va kuyovning o‘z ona urug’larida yashab vaqti-vaqti bilan uchrashib turish odati bo’lgan. bunday odat dislokal joylashish nomini olgan. matriarxat davrida ona oilasi alohida qo‘rg‘on yoki uyda yashovchi, har jihatdan mustahkam bog’angan jamoadan - kommunadek, zich uyushgan xo‘jalik tashkilotidan iborat bo’lib, ba’zi shaxsiy buyumlardan tashqari barcha buyumlar oilaniki hisoblangan. shu bilan birga ishlab chiqarish va iste’mol buyumlari umumiy boigan. oila tepasida esa aqlli, tadbirkor, oq-qorani tanigan, eng keksa ayol turgan. u xonadonning barcha ishlariga rahnamolik qilgan. shunday qilib, rivoj topgan ona urug’i davrida ijtimoiy turmushda ham, oilada ham ayollar ustunlikka ega bo’lganlar. rivojlangan ona urug’i davrida oila urug‘ hatto qabila tepasida ham ayol turgan degan ma’lumotlar bor. erkaklar ularga tobe bo’lib, hatto kamsitilgan ham. amerikadagi seneka qabilasining irokezlari orasida ko‘p yillar yashagan artur raytning yozishicha, irokez ayollari erni boshqa klanlardan …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "urug'chilik davri"

8-mavzu: dastlabki odamlar jamoasi (to‘da). qadimgi odamlarning urug’ jamoasi davri. reja: 1. dastlabki odamlar jamoasi. 2. qadimgi odamlarning urug’ jamoasi davri. o‘rta paleolitning oxiri va yuqori paleolitning boshlarida vujudga kelgan urug‘chilik tuzumi uzoq rivojlanish taraqqiyoti yo‘lini bosib o‘tdi. xuddi shu davrda hozirgi jismoniy tipdagi odamlar shakllanib vujudga keldi. bu hol ishlab chiqarish kuchlarining rivojlanishiga juda katta ta’sir ko‘rsatadi. ishlab chiqarish kuchlarining rivojlanishi, dastavval, toshni qayta ishlash yangi texnikaning qo‘llanishida o‘z ifodasini topdi. bu vaqtga kelib mustye davrining sodda qurollari o‘miga tosh pichoq, nayza, keskich, bigiz, nayza, garpun va har turli nozik qurollar tarqaladi. garchi saqlanib qolmagan bo‘isa ham yog‘och, ayniqsa, qattiq...

This file contains 16 pages in DOCX format (32.8 KB). To download "urug'chilik davri", click the Telegram button on the left.

Tags: urug'chilik davri DOCX 16 pages Free download Telegram