temir yо’l transportida avtomatika va telemexanika qurilmalari

DOCX 9 pages 284.0 KB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 284.0 KB

File type DOCX

Pages 9

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

8-ma’ruza temir yо’l transportida avtomatika va telemexanika qurilmalarining o’rni temir yо’l transportining barcha tarmoq va xо’jaliklarida turli ishlab chiqarish jarayonlarini avtomatik va telemexanik boshqarish tizimlari keng qо’llanadi. ushbu xо’jaliklar zamonaviy hisoblash va kompyuter tizimlari, tortish nimstansiyalarini, suv ta’minoti punktlarini teleboshqaruv tizimlari, vokzallarda yо’lovchilarga barcha turdagi xizmat kо’rsatuvchi qurilmalar komplekti, lokomotiv va vagon xо’jaliklarida qо’llanadigan avtomatika tizimlari bilan yetarlicha jihozlangan. temir yо’llarni boshqarishning avtomatlashtirilgan tizimlari (tybat) о’zida bir qator quyi tabaqa tizimlarini mujassamlashtirgan bо’lib, ular saralash stansiyalarini boshqarishning avtomatlashtirilgan tizimi (ssbat), tashish jarayonlarini tezkor boshqarish (tjtbat), elektr ta’minotining avtomatlashgan boshqaruv tizimi (etabt) va boshqalardan tashkil topgan. temir yо’llarning turli xо’jaliklarida qо’llanadigan avtomatika va telemexanika tizimlari juda kо’p va murakkab bо’lib, ular haqida ma’lumotlar tegishli bо’limlarda berib boriladi. mazkur bо’limda faqat temir yо’llarda poyezdlar harakatini boshqarish va harakat xavfsizligini ta’minlash bо’yicha qо’llanadigan avtomatika, telemexanika va signallashtirish qurilma va uskunalari haqida tushunchalar beriladi. poyezdlar harakati va stansiyalarda manyovr ishlari doimo о’zgarib turadigan sharoitlarda …

2 / 9

jarish uchun barcha imkoniyatlardan foydalana bilishlari kerak. temir yо’l transportida odatda signal tushunchasida signal asbobi va signal kо’rinishini tushuniladi. temir yо’llarda qо’llanadigan signallar idrok qilish usuliga qarab kо’rinuvchan va tovushli bо’lishi mumkin. kо’rinuvchan signallar chiroq, shchit, bayroq, gardishlar rangi, signal kо’rsatkichlarining soni, о’zaro joylashuvi, signal chiroqlarining yonish tartibi va kо’tarib yuriluvchi signal shchitlarining shakli bilan farqlanadi. kо’rinuvchan signallar uzoq masofalardan kо’rinishi bilan ishlatishga qulaydir. tovushli signallar har xil uzunlikdagi tovushlarining soni va о’zaro birikuvi bilan farq qiladi. aniqroq aytganda, qisqa va uzun tovushlarning soni va qо’shilmasi bilan farqlanib kunduzi va kechasi bir xil ma’noni anglatadi. tovushli signallarni berish uchun lokomotivlar, motorli vagonlar, drezina hushtaklari, qо’l hushtaklari, surnay, sirena, gudok va petardalar qо’llanadi. tovushli signallar odatda qisqa masofalardan eshitiladi va ularni uzatish aniqligi kamroq bо’lgani sababli odatda ushbu signallarni berishda odam ishtiroki talab etiladi. ovozli signallar fuqarolik muhofazasi bо’yicha umumiy signallardan va temir yо’llarga xos maxsus signallardan iborat bо’lishi mumkin. hozirda …

3 / 9

beriladigan signal chiroqlarining belgilangan ranglari va qо’shilishi bilan farqlanadi, ular qо’l va tutqichlarga о’rnatilgan fonarlar yordamida beriladi. kecha-kunduzgi signallar svetoforlar yordamida berilib rangi, yonish tartibi va ranglar qо’shilishi bilan kecha-kunduz birday qо’llanadi. temir yо’llarda signal uskunalari, qо’rsatkichlari, joylashtirish va qо’llanish tartiblari temir yо’llardan texnikaviy foydalanish qoidalari va temir yо’llarda signalizatsiya bо’yicha yо’riqnomalarda belgilangan. kо’rinuvchan signallar signal asboblariga qarab: doimiy (temir yо’lning belgilangan joylarida о’rnatiladigan svetoforlar va lokomotiv svetoforlari); kо’chirib о’tkaziladigan (shchitlar, bayroqlar, biror yо’l bо’lagi yoki harakat vositalarini vaqtinchalik muhofazalash uchun uch oyoq tayoqchaga о’rnatilgan fonarlar); signal berish uchun bayroqlar, gardishlar va fonarlar; poyezdlarni belgilovchi (gardishlar, bayroqlar va fonarlar) turlarga bо’linadi. temir yо’llarda signallardan tashqari signal qо’rsatkichlari va signal belgilari keng qо’llanadi. signal kо’rsatkichlarining olti turi mavjud bо’lib, ular: marshrut, strelka, yо’l muhofazalovchi, gidrokolonka, buksalar qizishi va «tok qabul qilgichni tushirish», kabilar bо’lib ma’lum qurilma va uskunalarning holatini belgilaydi. signal belgilari esa mashinistning ma’lum harakatlar qilishi (masalan, «tok qabul qilgichni …

4 / 9

lokomotiv svetoforlari ham qо’llanadi. temir yо’llarda asosiy signal ranglari sifatida qizil, sariq, va yashil ranglar qabul qilingan. bir xil quvvatda nurlanishda eng olis masofadan kо’rinishi va yanglish kо’rinish xavfi kam bо’lgani sababli qizil rang taqiqlovchi signal sifatida qabul qilingan. 11.1 rasm. marshrutlar bog’liqligi sariq rang xususiyat bо’yicha qizilga yaqin bо’lgani, yashil rangdan yaxshiroq kо’ringani va tuman vaqtlarida biroz qizarib qо’rinishi sababli uni harakatga ruxsat beruvchi va tezlikni kamaytirishni talab etuvchi signal sifatida qabul qilingan. yashil rang esa belgilangan tezlikda harakat uchun ruxsat signali. temir yо’llarda aytilganlardan tashqari kо’k, oq va oy nurli oq ranglar ham qabul qilingan bо’lib, ular manyovr svetoforlarida ishlatiladi. bulardan kо’k rang manyovr harakatlarini taqiqlovchi, oq rang manevr harakatlariga ruxsat etuvchi va oy nurli oq rang asosiy signal ishlamaganda harakatga ruxsat etuvchi taklif signali sifatida qо’llanadi. svetoforlarning tuzilishi. temir yо’llarda asosiy signal asbobi sifatida svetofor- kunduzi va kechasi birday bir yoki bir necha xil rang bilan nur …

5 / 9

hi shishalar qо’yiladi. linzali svetoforlarga tashqaridan kuchli yorug’lik tushganda kо’rinish susayishi yoki qisman о’zgarishi mumkin. projektorli svetoforlarda taglik machtaga dumaloq gardishli fon shchiti bо’lgan projektorli svetofor kallagi о’rnatilib, bir kallak linza komplekti orqali uch xil rangda signal beriladi. rang olish uchun kallak ichida uch xil rangli nur filtri о’rnatiladi. projektorli svetoforlar nisbatan arzon, elektr quvvatini kam sarflaydi, tashqi nurlardan kо’rinishi о’zgarmaydi, ammo ularning tuzilishi murakkab va ishlash chidamliligi kamroq. projektorli svetoforlarni qо’llash yо’lning smb qurilmalari tuzilishida ham ayrim о’zgarishlarni talab etadi. 10-ma’ruza stansiyalarda signallarning qо’yilishi va ulardan foydalanish temir yо’llarda signallar harakat yо’nalishi bо’yicha yо’lning о’ng tomonidan qо’yiladi, yoki inshootlarning yakinlashish gabaritini hisobga olgan holda yо’l о’qi tepasida qо’yiladi. signallarni uning kо’rsatishini boshqa yо’l signali bilan chalkashmaydigan qilib qо’yiladi. stansiyaga kirish signali kelish yо’nalishi bо’yicha birinchi strelkali о’tkazgichning tig’li yо’naltirgichidan (afrilaridan) yoki birinchi strelkali о’tkazgichning chegara qoziqchasidan kamida 50 m oldinda qо’yiladi. elektrlashtirilgan uchastkalarda kirish signali peregon va stansiyaning kontakt …

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About "temir yо’l transportida avtomatika va telemexanika qurilmalari"

8-ma’ruza temir yо’l transportida avtomatika va telemexanika qurilmalarining o’rni temir yо’l transportining barcha tarmoq va xо’jaliklarida turli ishlab chiqarish jarayonlarini avtomatik va telemexanik boshqarish tizimlari keng qо’llanadi. ushbu xо’jaliklar zamonaviy hisoblash va kompyuter tizimlari, tortish nimstansiyalarini, suv ta’minoti punktlarini teleboshqaruv tizimlari, vokzallarda yо’lovchilarga barcha turdagi xizmat kо’rsatuvchi qurilmalar komplekti, lokomotiv va vagon xо’jaliklarida qо’llanadigan avtomatika tizimlari bilan yetarlicha jihozlangan. temir yо’llarni boshqarishning avtomatlashtirilgan tizimlari (tybat) о’zida bir qator quyi tabaqa tizimlarini mujassamlashtirgan bо’lib, ular saralash stansiyalarini boshqarishning avtomatlashtirilgan tizimi (ssbat), tashish jarayonlari...

This file contains 9 pages in DOCX format (284.0 KB). To download "temir yо’l transportida avtomatika va telemexanika qurilmalari", click the Telegram button on the left.

Tags: temir yо’l transportida avtomat… DOCX 9 pages Free download Telegram