temir yo‘llarda avtomatika, telemexanika va signallash qurilmalari

PPTX 16 pages 76.5 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 76.5 KB

File type PPTX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

yo’l to’shamalari asosini qurish temir yo‘llarda avtomatika, telemexanika va signallash qurilmalari haqida tushunchalar temir yo‘l transportining barcha tarmoq va xo‘jaliklarida turli ishlab chiqarish jarayonlarini avtomatik va telemexanik boshqarish tizimlari keng qo‘llaniladi. ushbu xo‘jaliklar zamonaviy hisoblash va kompyuter texnologiyalari, tortish energetika va suv ta’minoti tizimlari ishining teleboshqaruv tizimlari, vokzallarda yo‘lovchilarga barcha turdagi xizmat ko‘rsatuvchi qurilmalar komplektlari, lokomotiv va vagon xo‘jaliklarida qo‘llaniladigan turli-tuman avtomatika tizimlari bilan etarlicha jihozlangan. jumladan, temir yo‘llarni boshqarishning avtomatlashtirilgan tizimlari (tybat) o‘zida bir qator quyi tabaqa tizimlarini mujassamlashtirgan bo‘lib, ular saralash stansiyalarni boshqarishni avtomatlashtirish (ssbat), tashish jarayonlarini tezkor boshqarish (tjtbat), elektr ta’minotini avtomatik boshqarish tizimlri (etabt) va boshqalardan tashkil topgan. temir yo‘llarning turli xo‘jaliklarida qo‘llaniladigan avtomatika va telemexanika tizimlari xilma-xil va murakkab bo‘lib, ular haqida ma’lumotlar tegishli bo‘limlarda berib boriladi. temir yo‘l transportining barcha tarmoq va xo‘jaliklarida turli ishlab chiqarish jarayonlarini avtomatik va telemexanik boshqarish tizimlari keng qo‘llaniladi. ushbu xo‘jaliklar zamonaviy hisoblash va kompyuter texnologiyalari, tortish energetika va …

2 / 16

qalardan tashkil topgan. temir yo‘llarning turli xo‘jaliklarida qo‘llaniladigan avtomatika va telemexanika tizimlari xilma-xil va murakkab bo‘lib, ular haqida ma’lumotlar tegishli bo‘limlarda berib boriladi. tizim ochiq bo‘lgan vaqtda ishlash osonlashadi, ammo tizimdagi hatoliklar soni ortib ketadi. shuning uchun ochiq va yopiq konturli tizimlar alohida shakllantiriladi (11.1 rasm)1. poyezdlar harakati va stansiyalarda manyovr ishlari doimo o‘zgarib turadigan sharoitlarda bajariladi. ushbu jarayonlarni bajarishda lokomotiv mashinistlariga va harakatni bajarish bilan bog‘liq bo‘lgan boshqa xizmatchilarga tegishli buyruq va ko‘rsatmalarni signal yordamida katta masofalardan uzatish uchun temir yo‘llarda signallash tizimlaridan foydalaniladi. temir yo‘llarda signallash harakat xavfsizligini ta’minlash, hamda poyezdlar harakati va manyovr ishlarini aniq bajarish uchun qo‘llaniladi. signallar, ularning turlari va qo‘llanishi signal ko‘rinuvchan yoki tovushli shartli belgi bo‘lib, uning yordamida lokomotiv xaydovchisiga (mashinistga), yoki harakatni boshqarish bilan bog‘liq bo‘lgan boshqa xodimlarga harakat tartibi haqida ma’lum buyruq beriladi. temir yo‘l xizmatchilari signal talablarini bajarish uchun barcha imkoniyatlardan foydalana bilishlari kerak. odatda signal tushunchasida signal asbobi va …

3 / 16

xil ma’noni anglatadi. tovushli signallarni berish uchun lokomotivlar va motorli vagonlar ovozi (gudogi), drezina hushtaklari, qo‘l hushtaklari, surnay (rojok), sirena, gudok va petardalar qo‘llanadi. tovushli signallar odatda qisqa masofalardan eshitiladi va ularni uzatish aniqligi kamroq bo‘lgani sababli odatda ushbu signallarni berishda odam ishtiroki talab etiladi. ovozli signallar fuqarolik muhofazasi bo‘yicha qabul qilingan umumiy signallardan va temir yo‘llarga xos maxsus signallardan iborat bo‘lishi mumkin. hozirda takomillashgan zamonaviy aloqa tizimlari keng qo‘llanishi sababli temir yo‘llarda tovushli signallarning asosan harakat tashkiliga tegishli bo‘lgan belgilaridan, jumladan: jo‘nash, oldinga yoki orqaga yurish, tormozlash, tormozlarni bo‘shatish, harakatni sekinlashtirish, to‘xtash va shu kabilardan ko‘proq foydalaniladi. ko‘rinuvchan signallar vaqtiga qarab kunduzgi, tungi va kecha-kunduz birday qo‘llaniladigan bo‘lishi mumkin. ko‘rinuvchan signallar svetoforlar, bayroqlar, fonarlar, shchit va gardishlar, signal belgilari va signal ko‘rsatkichlari yordamida beriladi. kunduzgi signallar kunning yorug‘ vaqtida amal qilib signal rangi, shakli, holati, soni va birlashishi bilan farqlanadi. tunggi signallar kechasi beriladigan signal chiroqlarining belgilangan ranglari va …

4 / 16

vaqtinchalik muhofazalash uchun uch oyoq tayoqchaga o‘rnatilgan fonarlar); signal berish uchun bayroqlar, gardishlar va fonarlar; poyezdlarni belgilovchi (gardishlar, bayroqlar va fonarlar) turlarga bo‘linadi. temir yo‘llarda signallardan tashqari signal qo‘rsatkichlari va signal belgilaridan keng foydalaniladi. signal ko‘rsatkichlarining olti turi mavjud bo‘lib, ular: marshrut, strelka, yo‘l muhofazalovchi, gidrokolonka, buksalar qizishi va “tok qabul qilgichni tushirish”, kabilar bo‘lib ma’lum qurilma va uskunalarning holatini belgilaydi. signal belgilari esa mashinistning ma’lum harakatlar qilishi (masalan, “tok qabul qilgichni ko‘tarish”, “tezlikni kamaytirish” va shu kabilar lozimligini takidlaydi. temir yo‘llarda doimiy signallar sifatida asosan svetoforlar qo‘llaniladi. ular asosiy va ogohlantiruvchi turlarga bo‘linib, stansiyalarni va peregonlarda blok uchastkalarni muhofazalash uchun o‘rnatiladi, harakatga ruxsat beradi yoki taqiqlaydi. ogohlantiruvchi signallar esa asosiy signalga yaqinlashayotganlik va uning ko‘rsatishi haqida ma’lumot beradi. temir yo‘llarda qo‘llaniladigan asosiy signal ranglari qizil, sariq va yashil ranglardan iborat. bir xil quvvatda nurlanishda eng olis masofadan ko‘rinishi va yanglish ko‘rinish xavfi kam bo‘lgani sababli qizil rang taqiqlovchi signal …

5 / 16

toforlar har bir rang uchun alohida linza komplektiga ega bo‘lib, tuzilishi oddiy, ishlashi puxta va chidamli bo‘ladi. signal ko‘rinishini yaxshilash uchun svetofor kallagi fon shchiti (barkash) va soyabonlar bilan jihozlanadi. burilish joylarda yorug‘likni yo‘naltirish uchun svetofor linzalariga og‘diruvchi shishalar qo‘yiladi. linzali svetoforlarga tashqaridan kuchli yorug‘lik tushganda ko‘rinish susayishi yoki qisman o‘zgarishi mumkin. projektorli svetoforlarda tayanch machtaga dumaloq gardishli fon shchiti bo‘lgan projektorli svetofor kallagi o‘rnatilib, bir kallak linza komplekti orqali uch xil rangda signal beriladi. rang olish uchun kallak ichida uch xil rangli nur filtri o‘rnatiladi. stansiyalarda signallarning qo‘yilishi va ulardan foydalanish temir yo‘llarda signallar harakat yo‘nalishi bo‘yicha yo‘lning o‘ng tomonidan qo‘yiladi, yoki inshootlarning yakinlashish gabaritini hisobga olgan holda yo‘l o‘qi tepasida qo‘yiladi. signallar uning ko‘rinishini boshqa yo‘l signali bilan chalkashmaydigan qilib qo‘yiladi. stansiyaga kirish signali kelish yo‘nalishi bo‘yicha birinchi strelkali o‘tkazgichning tig‘li yo‘naltirgichidan (ayrilaridan) yoki birinchi strelkali o‘tkazgichning chegara qoziqchasidan kamida 50 m oldinda qo‘yiladi. elektrlashtirilgan uchastkalarda kirish signali …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "temir yo‘llarda avtomatika, telemexanika va signallash qurilmalari"

yo’l to’shamalari asosini qurish temir yo‘llarda avtomatika, telemexanika va signallash qurilmalari haqida tushunchalar temir yo‘l transportining barcha tarmoq va xo‘jaliklarida turli ishlab chiqarish jarayonlarini avtomatik va telemexanik boshqarish tizimlari keng qo‘llaniladi. ushbu xo‘jaliklar zamonaviy hisoblash va kompyuter texnologiyalari, tortish energetika va suv ta’minoti tizimlari ishining teleboshqaruv tizimlari, vokzallarda yo‘lovchilarga barcha turdagi xizmat ko‘rsatuvchi qurilmalar komplektlari, lokomotiv va vagon xo‘jaliklarida qo‘llaniladigan turli-tuman avtomatika tizimlari bilan etarlicha jihozlangan. jumladan, temir yo‘llarni boshqarishning avtomatlashtirilgan tizimlari (tybat) o‘zida bir qator quyi tabaqa tizimlarini mujassamlashtirgan bo‘lib, ular saralash stansiyalarn...

This file contains 16 pages in PPTX format (76.5 KB). To download "temir yo‘llarda avtomatika, telemexanika va signallash qurilmalari", click the Telegram button on the left.

Tags: temir yo‘llarda avtomatika, tel… PPTX 16 pages Free download Telegram