sut emizuvchilar sinfining umumiy tavsifi va sistematikasi

DOC 25 pages 154.0 KB Free download

25 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 154.0 KB

File type DOC

Pages 25

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 25

7-mavzu: sut emizuvchilar sinfining umumiy tavsifi va sistematikasi reja 1. sut emizuvchilar sinfining umumiy tavsifi 2. sodda darrandalar kenja sinfi 3. tuban darrandalar kenja sinfi 4. yo’ldoshlilar kenja sinfi 5. sut emizuvchilarning jun qoplami 6. sut emizuvchilarning nerv, ovqat hazm qilish,nafas olish, qon aylanish, siydik tanosil sistemalari 7. sut emizuvchilarning skeleti tayanch iboralar: tivit, qil, vors, bezlar, gipoderma, soch, tuyoq, tirnoq, yangi miya gumbazi, o’rta quloq va eshitish suyakchalari, tish guruhlari, hikildoq tog’aylari, diafragma, o’pka alveolalari, chap aorta yoyi, siydik-tanosil sistemasi, biryo’llilar, qopchiqlilar, yo’ldoshlilar turkumlari umumiy tavsifi sut emizuvchilar amniotalarning va umuman hayvonot olamining eng yuqori taraqqiy etgan sinfidir. sut emizuvchilarning asosiy yuksak taraqqiy etgan belgilari quyidagilar hisoblanadi: 1. bosh miyada oliy nerv faoliyatining markazi, ya’ni kulrang miya moddasidan tashkil topgan yarim sharlar po’stlog’i, ayniqcha yaxshi rivojlangan. shuning uchun sut emizuvchilarning xulq-atvori va atrof-muhit ta’sirlariga javob reaksiyalari g’oyat mukammal. bularda eshituv organi endi ichki quloq, o’rta quloq va tashqi qulotqdan …

2 / 25

dan, issiqlik hosil bo’lishini yoki oksidlanish jarayonini ta’minlash - kimyoviy termoregulyasiya, ikkinchi tomondan, issiqlik chiqarishni nafas olish va terlash jarayonida parlatish yo’li bilan amalga oshirish (fizikaviy termoregulyasiya)ni ta’minlaydi. sut emizuvchilar bu yuksak belgilardan tashqari, faqat o’zlariga xos bo’lgan bir qancha morfologik va anatomik belgilarga ham ega. terisi aksariyat ko’pchiligida jun bilan qoplangan. terisida har xil vazifalarni bajaruvchi ko’pgina bezlar (yog’, sut, ter, hid) bor, bosh skeleti sinapsida tipida bo’lib, uning engsa qismida ikkita engsa bo’rtmasi bor, tishlari alveollarda joylashib, guruhlarga (kurak, qoziq va oziq) bo’lingan, pastki jag’i faqat bitta tish suyagidan tashkil topgan. kvadrat va qo’shilish suyaklari eshitish suyaklariga aylanadi va o’rta quloq bo’shlig’ida joylashadi. tana bo’shlig’i diafragma pardasi bilan ko’krak va qorin bo’shliqlariga ajralgan. qizil qon hujayralari yadrosiz bo’ladi, buyrak qopqa tizimi hosil bo’lmaydi. tirsak bo’g’imi orqaga, tizza bug’imi esa oldinga qaratilgan, oyoqlari tanaga pastki tomondan birikkan (138-rasm), bo’yin umurtqalarining soni bir xil - yettita bo’ladi. sut emizuvchilar yuqori …

3 / 25

1 – qopchiqlilar turkumi - marsupialia 3. yuqori darrandalar yoki yo’ldoshlilar kenja sinfi – eutheria yoki placentalia 1 - hashoratxo’rlar turkumi –insectivora 2 - jun qanotlilar turkumi – dermoptera 3 - qo’l qanotlilar yoki ko’rshapalaklar turkumi – chiroptera 4 - chala tishlilar turkumi – edentata 5 - yashcherlar turkumi – pholidota 6 - tovushqonsimonlar turkumi – lagomorpha 7 - kemiruvchilar turkumi – rodentia 8 - yirtqichlar turkumi – carnivora 9 - kurak oyoqlilar turkumi – pinnipedia 10 - kitsimonlar turkumi – cetacea 11 – juft tuyoqlilar turkumi – artiodactyla 12 – toq tuyoqlilar turkumi – perissodactyla 13 – damanlar turkumi – hyracoidea 14 – xartumlilar turkumi – proboscidea 15 – sirensimonlar turkumi – sirenia 16 – nay tishlilar turkumi – tubulidentata 17 - chala maymunlar turkumi – prosimiae 18 - maymunlar turkumi - simiae sodda yoki boshlang’ich darrandalar kenja sinfi – prototheria bu kenja sinfga bitta bir yo’llilar (monotremata) turkumi …

4 / 25

o’tkazadi. boshi serbar tumshuq bilan tugaydi. tumshug’i shoh g’ilof bilan qoplangan va ichki qirrasida shox plastinkalari bor. barmoqlari orasida suzgich pardasi bo’ladi. o’rdakburunlar yerdan chuqur uya qazib shu uyada yashaydi, lekin uyaga kirish yo’li suv ostida bo’ladi, qolgan qismi esa suv sathidan yuqorida turadigan uya kamerasiga aylanadi. ikkita tuxum qo’yadi va uni tuxumi urug’langandan so’ng 15 sutka davomida tuxum yo’lida, uyada esa 10 sutka rivojlanadi. o’rdakburunlar o’rdaklar singari suvda ovqatlanadi. 2. yexidnalar (tachyglossidae) oilasiga 3 ta tur kiradi va bular avstraliya hamda yangi gvineyada tarqalgan. terisi 6 sm gacha boradigan ignalar bilan qoplangan, tumshug’i cho’zilgan va shox qin bilan qoplangan. gavdasining uzunligi 40 sm gacha boradi. barmoqlari uchida kuchli tirnoqlari bor. tuxum qo’yishdan oldin urg’ochisining qorin tomonida terili xalta hosil bo’ladi, bu xaltasida (140-rasm) 1-2 ta tuxumlarini olib yuradi. tuxumdan ochib chiqqan bolalari 1.2-2 sm bo’lib, 8 sm ga yetguncha xaltada qoladi, keyin xaltadan chiqadi. yexidnalar avstraliyada proyexidnalar yangi gvineyada …

5 / 25

bularga sut bezlarining chiqarish yo’llari ochiladi. emchaklarni uchi shishib, bolani og’iz bo’shlig’ini to’ldiradi. yangi tug’ilgan bolaning lablari emchak atrofiga yopishgan bo’ladi. emchakdagi sut bezlarining maxsus qisuvchi muskuli qisqarish natijasida bularning og’ziga sut tushadi. kenguru bolasining hiqildog’i yuqori o’rnashgan va xaonalarga yopishgan, bu esa uning passiv ovqatlanishiga moslanishidir, shuning uchun sut hiqildoqning yon tomonidan oqib o’tadi va bolaning erkin nafas olishiga halaqit bermaydi. laktasiya (bolani sut bilan boqish) davri 60 kundan 250 kungacha davom etadi. skeletida qopchiq suyagi bo’lib, qov suyagiga tegib turadi, korakoid kurak suyagi bilan qo’shilib ketadi, qini va bachadoni qo’shaloq, chunki erkaklarini penisi ikkiga ajralgan bo’ladi. miyasi juda sodda, unda qadoqli tanacha yo’q. qopchiqlilar avstraliya, janubiy amerika, hatto bir turi shimoliy amerikada tarqalgan bo’lib, uchta kenja turkumga bo’linadi. 1 – ko’p kurak tishlilar kenja turkumi - (polyprotodontia) ko’p kurak tishlilar yirtqich, hammaxo’r va hashoratxo’r hayvonlar hisoblanadi. bular kurak tishlarining ancha ko’pligi (3-4/3-5), o’tkir bo’rtmali oziq va qoziq tishlarining …

Want to read more?

Download all 25 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sut emizuvchilar sinfining umumiy tavsifi va sistematikasi"

7-mavzu: sut emizuvchilar sinfining umumiy tavsifi va sistematikasi reja 1. sut emizuvchilar sinfining umumiy tavsifi 2. sodda darrandalar kenja sinfi 3. tuban darrandalar kenja sinfi 4. yo’ldoshlilar kenja sinfi 5. sut emizuvchilarning jun qoplami 6. sut emizuvchilarning nerv, ovqat hazm qilish,nafas olish, qon aylanish, siydik tanosil sistemalari 7. sut emizuvchilarning skeleti tayanch iboralar: tivit, qil, vors, bezlar, gipoderma, soch, tuyoq, tirnoq, yangi miya gumbazi, o’rta quloq va eshitish suyakchalari, tish guruhlari, hikildoq tog’aylari, diafragma, o’pka alveolalari, chap aorta yoyi, siydik-tanosil sistemasi, biryo’llilar, qopchiqlilar, yo’ldoshlilar turkumlari umumiy tavsifi sut emizuvchilar amniotalarning va umuman hayvonot olamining eng yuqori taraqqiy etgan sinfidir. sut emiz...

This file contains 25 pages in DOC format (154.0 KB). To download "sut emizuvchilar sinfining umumiy tavsifi va sistematikasi", click the Telegram button on the left.

Tags: sut emizuvchilar sinfining umum… DOC 25 pages Free download Telegram