xix asr oxiri xx asr boshida o`rta osiyoda ijtimoiy-siyosiy fikr

DOC 57,5 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1351791862_25807.doc xix asr oxiri xx asr boshida o`rta osiyoda ijtimoiy-siyosiy fikr www.arxiv.uz xix asr oxiri xx asr boshida o`rta osiyoda ijtimoiy-siyosiy fikr reja: 1. o`rta osiyodagi rus bosqini davrida ijtiomiy-siyosiy fikrlar. 2. ma`rifatparvarlik xarakatining vujudga kelishi va xususiyatlari. 3. axmad donish, berdimurod berdax, sattarxon, furqat, muqimiy, zavqiy, anbar otin, avaz o`tar va xamza xakimzodalrning siyosiy xuquqiy qarashlari. o`rta osiyodagi rus bosqini davrida ijtiomiy-siyosiy fikrlar. xix asrning ikkinchi yarmida o`rta osiyo tarixida yangi davr boshlandi. 60-70 yillar davomida o`rta osiyo rus chorizmi tomonidan bosib olindi va rossiya mustamlakasiga aylantirildi. chorizm bu erda o`zining mustamlakachilik siyosatini amalga oshirdi. bu siyosat o`rta osiyoni xom ashyo manibaiga aylantirishga, mahalliy aholini qoloqlik va nodonlikda saqlashga, milliy madaniyatning har qanday ko`rinishlarini yo`q qilishga qaratilgan edi. chorizm o`rta osiyoda mana shu mustamlakachilik maqsadlarni amalga oshirishga moslashtirilgan idora etish usulini o`rnatdi. mustamlaka ma`muriy tizimini turkiston general-gubernatori boshqarar edi, viloyatlarda xarbiy gubernatorlar, uezdlarda uezd boshliqlari va ularga buysungan uchastka …

rganlarni tuzdi. bu organlar maxalliy aholi vakillaridan «saylangan» mingboshi, ellikboshi, qozilar va ularning mahkamalaridan iborat edi. ular mustamlaka hokimiyatining tayanchi bo`lib xizmat kildi. senator k.palen bu xaqda, rus ma`muriy organlari mahalliy boylar orqali idora qilishni qulay deb biladi, chunki hukumat buyruqlari shular orqali amalga oshadi, deb yozgan edi. xix asr oxiri va xx asr boshlarida o`rta osiyo iqtisodiy jihatdan ham qoloq o`lkalardan biri edi. bu erda asosan, feodal munosabatlari hukm surardi. chorizmning butun siyosati bu erda feodal zulmi va tartiblarini saqlab qolishga qaratilgan edi. biroq, chor xukumatining bu urinishlariga qaramay, o`lkada ob`ektiv ravishda kapitalistik munosabatlar asta-sekin rivojlana boshladi. rus kapitalizmi koloq milliy o`lkalarni, xususan turkistonni ham, tovar oboroti doirasiga tortdi. o`rta osiyoning kapitalistik munosabatlar ta`siri doirasiga tortilishida temir yullar qurilishi muhim omillardan biri bo`ldi. kapitalistik munosabatlarning o`rta osiyoga kirib kelishi. qishlok xo`jaligi maxsulotini qayta ishlaydigan bir necha sanoat korxonalari vujudga kelishiga, shahar axolisining ko`payishyga sabab bo`ldi. kapitalistik munosabatlar asta-sekin qishloq …

ifodasini topa boshladi. chorizm o`rta osiyoni bosib olganidan keyin, madaniy hayotda o`zgarish yasashni xayoliga ham keltirmadi, chunki u mahalliy xalqlarni nodonlikda saqlashdan manfaatdor edi. chorizm o`zining mustamlakachilik siyosatini amalga oshirishda musulmon ruxoniylarning faoliyatini o`z maqsadlariga muvofiq yo`lga solishga harakat qildi. chorizm musulmon ruhoniylarining katta kuch ekanligini, mahalliy aholinning ma`naviy xayotida katta rol o`ynashini nazarda tutib, ularning kuchini bo`shashtirishga, mustaqilligini cheklashga qaratilgan bir qancha tadbirlarni ham amalga oshirdi. chorizm o`rta osiyo boyliklarini aniqlash va ekspluatatsiya qilish va undan imkoniyat boricha ko`proq foyda olish maqsadida ulkani tabiati, iqtisodiy imkoniyatlarini, mahalliy aholining turmush tarzi, urf-odatlarini o`rganishga kirishdi. bu ishga rus ziyolilari jalb qilingan edi. o`rta osiyoda ilmiy jamiyat va muassasalar paydo bo`la boshladi. bularning ayrimlarining faoliyatida mahalliy millat vakillari ham qatnashdilar. toshkent, samarqand, farg`ona, qo`qon, xiva va boshka shaharlarda pochta, telegraf va bosmaxonalarning vujudga kelishi, o`zbek tilida gazeta va jurnallar chop qilinishi mahalliy aholining jahon madaniyatidan bahramand bo`lishiga muayyan hissa bo`ldi. turkistonda yuz …

irib chiqaradi. ma`rifatparvarlik kapitalistik munosabatlarining vujudga kelish davriga xos tarixiy konkret, muayyan sinflar va toifalar manfaatlari bilan bog`lik, feodal tuzumiga qarshi g`oyaviy-madaniy harakatdir. uning ichida uz xususiyatlari bilan bir-biridan ajralib turadigan oqimlar mavjuddir. biroq ularning barchasi ob`ektiv ravishda jamiyatning kapitalistik yunalish tomon rivojlanish extiyojlarini ifodalaydi. ma`rifatparvarlikni feodalizmga qarshi qaratilgan g`oyaviy harakat sifatida vujudga kelishi, yuqorida ko`rganimizday, umumiy qonuniyatdir. lekin bu qonuniyat turli xalqlarda turlicha va xar xil tarixiy davrda namoyon bo`ladi. turkiston ma`rifatparvarligi ham mamlakatni feodal qoloqligidan chiqarish uchun kurashuvchi progressiv kuchlarning manfaatlarini ifodalovchi g`oyaviy harakat edi. biroq, turkiston ma`rifatparvarlarining faoliyati xix asr oxiri va xx asr boshlari evropada kapitalizmning to`la tantana qilganligi, ulkani rossiyaning mastamlakasi sifatida keskin siyosiy kurash doirasiga tortilganligi davriga tug`ri keladi. bu xol turkiston ma`rifatparvarligida feodal qoloqligidan chiqish g`oyasi bilan bir qatorda mustamlakachilik zulmiga qarshi kurashish, mustakillik g`oyasini ham kuchaytirdi.. ma`rifatparvarlik mafkurasi kapitalistik munosabatlarini turkistonga kirib kelishi natijasida sodir bo`la boshlagan ijtimony-iktisodiy, siyosiy va madaniy o`zgarishlarni …

di. donish uning taxdllusidir. uni ahmad kalla ham deyishardi. bu tahalluslar donishning bilimdonligi, o`z davrining ilg`or olimi va mutafakkiri ekanligini ifodalar edi. ahmad donish madrasada olgan bilimlari bilan kifoyalanmay matematika, astronomiya, musiqa, arxitektura, tarix va falsafa bilan shug`ullanadi. u ayniqsa sharq shoirlari va mutafakkirlarining asarlarinn ko`p o`qidi va o`rgandi. donish yuqori malakali kalligraf, arxitektor ham edi. mana shuning uchun ham u buxoro amiri saroyiga yaqinlashtirilgan edi. ahmad donish buxoro amiri delegatsiyasining tarkibida uch marta peterburgda bo`lib, evropa madaniyati, ilm-fan sohasidagi yutuqlar bilan yaqindan tanishish imkoniyatiga ega bo`ladi. bu mutaffakir dunyoqarashida katta burilish yasadi. ahmad donishning ijtimoiy-siyosiy karashlari «navodirul voqea», «risolai muxtasar az tarixi saltanati xonadoni mangitiya» asarlarida o`z aksini topgandir. bu asarlarda - ahmad donish ijtimoiy taraqqiyotga g`ov bo`lib kolgan feodal ijtimoiy-siyosiy tuzumini tanqid ostiga oladi. donish o`z vatanining iktisodiy va madaniy jihatdan orqada qolganligini ko`rsatib, buning sababi ilm-fanni rivojlanmaganligida, davlat tizimida hukm surgan adolatsizlik, idora qilishda o`z manfaatidan boshqa …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"xix asr oxiri xx asr boshida o`rta osiyoda ijtimoiy-siyosiy fikr" haqida

1351791862_25807.doc xix asr oxiri xx asr boshida o`rta osiyoda ijtimoiy-siyosiy fikr www.arxiv.uz xix asr oxiri xx asr boshida o`rta osiyoda ijtimoiy-siyosiy fikr reja: 1. o`rta osiyodagi rus bosqini davrida ijtiomiy-siyosiy fikrlar. 2. ma`rifatparvarlik xarakatining vujudga kelishi va xususiyatlari. 3. axmad donish, berdimurod berdax, sattarxon, furqat, muqimiy, zavqiy, anbar otin, avaz o`tar va xamza xakimzodalrning siyosiy xuquqiy qarashlari. o`rta osiyodagi rus bosqini davrida ijtiomiy-siyosiy fikrlar. xix asrning ikkinchi yarmida o`rta osiyo tarixida yangi davr boshlandi. 60-70 yillar davomida o`rta osiyo rus chorizmi tomonidan bosib olindi va rossiya mustamlakasiga aylantirildi. chorizm bu erda o`zining mustamlakachilik siyosatini amalga oshirdi. bu siyosat o`rta osiyoni xom ashyo m...

DOC format, 57,5 KB. "xix asr oxiri xx asr boshida o`rta osiyoda ijtimoiy-siyosiy fikr"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: xix asr oxiri xx asr boshida o`… DOC Bepul yuklash Telegram