mehnat bozori: talab, taklif va muvozanat

DOCX 17 pages 75.3 KB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 75.3 KB

File type DOCX

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

3-mavzu. mexnat bozori:talab,taklif va muvozanat reja (1-ma’ruza mashg’uloti) 3.1. mehnat bozori va uning mohiyati 3.2. mehnat bozorining ishlash mexanizmi 3.3. mehnat bozorining turlari: ularning segmentlarga bo’linishi va moslashuvchanligi 3.4.mehnat bozoridagi talab va taklif (2-ma’ruza mashg’uloti) 3.5. mehnat bozorining modellari 3.6. demografik tendentsiyalar va ularning mehnat bozoriga ta’siri 3.7. mehnat bozorining tartibga solinishi 3.8. mehnat bozoridagi passiv va faol siyosat tayanch so`zlar : mehnat bozori, taklif va ehtiyoj,bozoridagi raqobat, modellar,segmentlar,yollanma xodimlar, ish beruvchilar,munosabatlar, mehnat bozori sub’ektlari ,munosabatlar, mehnat bozori sub’ektlari bilan davlat qo`llaniladigan pedogogik texnologiyalar: “blits so`rov”, “aqliy xujum”, «bumerang» usullari. 3.1. mehnat bozori va uning mohiyati bozor ayrim tovarlar va xizmatlarga talab bilan murojaat qiluvchi xaridorlar va taklif asosida yetkazib beruvchi sotuvchilarni bir-biriga qo’shadigan institut yoki mexanizmdir. xomashyo, materiallar, yoqilg’i, tayyor mahsulot, qimmatli qog’ozlar, pul (kredit) bozorlari bir-biridan farqlanadi. ana shu bozorlarni tashkil etishning o’ziga xos xususiyatlari bor. ularning namoyon bo’lishiga, asosan, bozor negizi – mazkur bozorda oldi-sotdi ob’ekti bo’ladigan …

2 / 17

birlashishining iqtisodiy va huquqiy shart-sharoitlari yaratiladi. shu tariqa mehnat bozori ishchi kuchi talab va takliflarining shunday majmuini o’zida mujassam etadiki, ishchi o’rinlariga nisbatan bo’ladigan xarakat hamda iqtisodiy faol aholining tarmoq, hudud, demografiya va kasb-malaka bo’yicha xo’jalik faoliyati sohalariga joylashuvi shular orqali amalga oshadi. bozor mexanizmi raqobat jarayonida mustaqil tarzda tartibga solinish jihatlarini hamda davlat tomonidan maqsadga yo’naltirilgan tarzda ta’sir o’tkazilishini o’zida mujassam etadi. mehnat bozori aslida shu ma’noda ob’ektiv hodisadirki, u odamlarning xohish-irodalaridan qat’i nazar jamiyatdagi ijtimoiy-iqtisodiy munosabatlarning xususiyatlari bilan belgilanadi. ishchi kuchi mazkur jamiyatning sharoitlarida tovar bo’lsa va ishlab chiqarish omillari (yollanma ishchi kuchi va ishlab chiqarish vositalari) birlashishining o’zi mehnatning oldi-sotdisi orqali amalga oshadigan bo’lsa, bu mehnat bozori mavjud deganidir. mehnat bozorining rivojlangan darajada amal qilishi uning infratuzilmasi qay darajada tarkib topganligi, ushbu infratuzilma mehnat bozorining ishlashiga ko’maklashadigan institutlarni o’z ichiga olganligiga bog’liq bo’ladi. tabiiyki, mazkur infratuzilma anglangan harakatlar natijasi bo’ladi, demak, u, bozorning o’zidan farqli o’larok, ob’ektiv …

3 / 17

noroziliklariga sabab bo’lishi mumkin. odamlarda ishsiz qolish gumoni, ayniqsa, ish joyidan o’z aybi bilan emas, balki ish hajmining kamayishi yoki korxonaning (sinish) bankrot bo’lishi tufayli mahrum bo’lishi ruhiy zarbaga olib kelishi mumkin. yollanma xodim mehnat bozorining asosiy xodimi hisoblanganligi uchun ham uning tushuncha va qarashlar tizimi shu bozorga muvofiq bo’lishi kerak. mehnat bozorida kishidan yuqori kasb-malaka darajasi, kasbiy qayta o’qish, malakani oshirishga, zarur bo’lganda, kasbni yoki ish joyini almashtirishga tayyorlik va layoqat talab etiladi. faqat ijtimoiy va hududiy harakatchanligi yuqori darajada bo’lgan kishiga o’zi uchun mehnat bozorida yuqori raqobatbardoshlik darajasini ta’minlashga imkon berishi mumkin. 3.2. mehnat bozorining ishlash mexanizmi mehnat bozori qanday ishlashini tushunish uchun mazkur bozordagi talab va taklifni o’rganib chiqish lozim. r.j. erenberger va r.s. smitning yozishlaricha, mehnat bozorini tadqiq qilish talab va taklifni taklif qilish bilan boshlanadi, tugallanadi hamda mehnat bozori ishlashining har qanday natijasi hamisha ushbu tarkibiy qismlar va ularning o’zaro aloqasiga u yoki bu darajada …

4 / 17

ruvchilar ish haqini oshirgach, kapital sig’imi yuqoriroq bo’lgan ishlab chiqarishni, resurs tejaydigan texnologiyalarni qo’llash orqali mahsulotning tannarxini pasaytirish yo’llarini qidiradilar, natijada xodimlarning ish bilan bandligi kamayadi. ish bilan bandlikning bunday qisqarishi o’rnini bosish samarasi deyiladi, chunki ishlab chiqarish jarayonida kapital ishchi kuchining o’rniga o’tadi. ish haqi va ish bilan bandlik o’rtasidagi o’zaro bog’liklik talabning egri chizig’i bilan ko’rsatib berilishi mumkin (4.4-chizma). 4.4-chizmadan ko’rinib turganidek, talabning egri chizig’i pasayadigan chiziq, ya’ni u ish haqi oshgan sayin mexnatga talab kamayishini ko’rsatadi. ushbu egri chiziq ishchi kuchi qiymati o’zgarib, talabga ta’sir etadigan boshqa omillar o’zgarmagan taqdirda xodimlar soni qay tariqa o’zgarishini ko’rsatadi, shu bilan birga, ish haqi o’zgarganda mehnatga talab egri chiziq bo’ylab boradi. aytaylik, mahsulotga talab oshmoqda, boshqa omillar esa bunda o’zgarayotgani yo’q. bunda shu narsa ayon bo’ladiki, ishlab chiqarish darajasi oshib boradi va ish haqi stavkasi qanday bo’lishidan qat’i nazar ko’lam samarasi mehnatga talabni oshiradi. mazkur holda o’rnini bosish samarasi yuzaga …

5 / 17

xi oshishi mehnatga talab borasida ham xuddi shunday nomuayyanlikka olib keladi, lekin mazkur holda ko’lam samarasi mehnatga talab egri chizig’ini chapga, o’rnini bosish samarasini esa o’ngga siljitadi. shunday qilib, iqtisodiy nazariya kapital narxining modifikatsiyasi mehnatga talabni qanday o’zgartiradi, degan savolga mutlaqo aniq javob bermaydi. quyidagicha xulosa chiqarish mumkin: agar ish haqi o’zgarsa, mehnatga talab egri chiziq bo’ylab yuqoriga yoki pastga qarab yurishi, mahsulotta talab, ishlab chiqarish hajmlari o’zgarishi, kapital narxi kabi boshqa omillar amal qilsa, mehnatga talab egri chizig’ining o’zi siljiydi. mehnat bozoridagi taklif mexanizmini oson tushunish uchun uni alohida lavozim misolida ko’rib chiqamiz. birorta lavozim bo’yicha ish haqi oshgan (bunda boshqa lavozimlar bo’yicha ish haqi o’zgarmagan) taqdirda bunday lavozimda ishlashni xohlaydigan odamlar ko’payishi va aksincha, ish haqi pastroq bo’lgan taqdirda hech kimda bunday xohish paydo bo’lmasligini kutsa bo’ladi. shunday qilib, lavozimlar biron-bir muayyan bozorda mehnat taklifi ushbu bozorda ustunlik qilayotgan ish haqi stavkalari bilan bog’liq. mehnat taklifi mehnat narxiga …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mehnat bozori: talab, taklif va muvozanat"

3-mavzu. mexnat bozori:talab,taklif va muvozanat reja (1-ma’ruza mashg’uloti) 3.1. mehnat bozori va uning mohiyati 3.2. mehnat bozorining ishlash mexanizmi 3.3. mehnat bozorining turlari: ularning segmentlarga bo’linishi va moslashuvchanligi 3.4.mehnat bozoridagi talab va taklif (2-ma’ruza mashg’uloti) 3.5. mehnat bozorining modellari 3.6. demografik tendentsiyalar va ularning mehnat bozoriga ta’siri 3.7. mehnat bozorining tartibga solinishi 3.8. mehnat bozoridagi passiv va faol siyosat tayanch so`zlar : mehnat bozori, taklif va ehtiyoj,bozoridagi raqobat, modellar,segmentlar,yollanma xodimlar, ish beruvchilar,munosabatlar, mehnat bozori sub’ektlari ,munosabatlar, mehnat bozori sub’ektlari bilan davlat qo`llaniladigan pedogogik texnologiyalar: “blits so`rov”, “aqliy xujum”, «bumerang» usul...

This file contains 17 pages in DOCX format (75.3 KB). To download "mehnat bozori: talab, taklif va muvozanat", click the Telegram button on the left.

Tags: mehnat bozori: talab, taklif va… DOCX 17 pages Free download Telegram