markazi nervtizimining umumiy fiziologiyasi

PPTX 19 pages 6.9 MB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 6.9 MB

File type PPTX

Pages 19

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

презентация powerpoint mavzu: markaziy nerv tizimining umumiy fiziologiyasi. markaziy va periferik nerv tizimi. somatik va vegetativ nerv tizimi. neyronning tuzilishi va vazifalari. sinapslarni tuzilishi va vazifalari. refleks va refleks yoyi. nerv tolalarida qo’zg’alashni o’tkazilish qonunlari. nerv markazlari va ularning xossalari. reja: markaziy nerv sistemasining ko`rinishi: 1-bosh miya; 2- orqa miya. nerv sistemasining funksiyasi ikki qismga bo'lib o'rganiladi; nerv sistemasining birinchi funksiyasi - odam organizmining barcha hujayra, to'qima, organlari va sistemalarining ishini boshqarish, tartibga solish hamda, ularning bir-biri bilan o'zaro bog'lanishini ta'minlashdan iborat. i.p. pavlov nerv sistemasining bu funksiyasini uning quyi funksiyasi deb atagan. bu vazifani orqa miya va bosh miyaning quyi qismlarida (uzunchoq, o'rta, oraliq miya va miyachada) joylashgan nerv markazlari bajaradi. nerv sistemasining ikkinchi funksiyasi - odamning tashqi muhit va atrofdagi boshqa odamlar bilan bog'lanishini, muomalasini, tashqi muhit sharoitiga moslashuvini ta'minlaydi. tashqi muhit ta'sirida, atrofdagi boshqa odamlar bilan munosabati natijasida, odamda paydo bo'lgan fikrlash, fikni bayon etish, bilim olish, …

2 / 19

gavdani boshqaradi. bosh va orqa miyaning ko`ndalang kesimlarida kulrang va oq moddalar ajratiladi. kulrang modda nerv hujayralarining tanasidan, oq modda esa, mielin pardasi bilan o`raglan - nerv tolalaridan tashkil topgan. periferik nerv tizimi - bosh miyadan chiquvchi 12 juft, orqa miyadan chiquvchi 31 juft sezuvchi va harakatlantiruvchi nerv tolalari hamda, umurtqa pog’onasi atrofida va ichki organlarda joylashgan nerv tugunlari va butun tanada joylashgan nerv hujayralaridan iboratdir. xix asrning boshida fransiyalik fiziolog f.k.bishning taklifiga muvofiq, bajaradigan funksiyasiga ko'ra nerv sistemasi ikki qismga: somatik va vegetativ nerv sistemasiga bo'linadi. vegetativ nerv tizimi – organizmda ichki a'zolarning faoliyatini hamda modda va energiya almashinuvini boshqaradi. somatik nerv tizimi – organizmda sezgi a’zolarini, ko`ndalang targ`il muskullarning qisqarishini va tananing fazodagi harakatini ta'minlaydi. vegetativ va somatik nerv sistemasi. vegetativ nerv sistemasi ichki a'zolar (nafas olish, qon aylanish, ovqat hazm qilish, ayirish, jinsiy va hokazo) ichki sekretsiya bezlarining ishini hamda moddalar almashinuvi jarayonini boshqaradi. skelet muskullaridagi moddalar …

3 / 19

sistemalariga bo'linadi. ular tuzilishi va fiziologik xususiyatlari jihatidan bir-biridan farq qiladi. simpatik nerv sistemasi. bu nerv sistemasining markazlari orqa miyaning 1-ko'krak segmentidan to 3-bel segmentigacha bo'lgan sohada joylashgan. simpatik nerv tolalari orqa miyaning yuqorida ko'rsatilgan segmentlarining yon shoxlaridan chiqib, umurtqa pog'onasi atrofida va tananing turli qismlarida joylashgan nerv tugunlariga, ulardan esa to'qima va a'zolarga boradi. simpatik nerv sistemasi - yurak ishini tezlashtiradi va kuchaytiradi, arteriya qon tomirlarini toraytirib, qon bosimini oshiradi, me'da va ichaklarning harakatini susaytiradi, siydik qopi muskullarini bo'shashtirib, siydik yig'ilishiga sharoit yaratadi, nafas yo'llarini (bronxlarni) kengaytirib, nafas olishni yengillashtiradi, ko'z qorachig'ini kengaytirib, ter ajralishini kuchaytiradi. 2. simpatik va parasimpatik nerv sistemalari vegetativ nerv sistemasi. 1- orqa miya; 2- umurtqa pog'onasi atrofida joylashgan nerv tugunlari (orqa miyadan chiqqan simpatik nerv tolalarining birinchi qismi shu nerv tugunlarida tugaydi, ikkinchi qismi shu tugunlardan boshlanib, to'qimava a‘zolarga boradi); 3- simpatik nerv tolalarining a'zolar bilan tutashgan uchlari; 4- parasimpatik (adashgan) nerv tolasi; 5,6- …

4 / 19

ekinlashtiradi va kuchsizlantiradi, arteriya qon tomirlarini kengaytirib, qon bosimni pasaytiradi, me'da va ichak harakatini kuchaytiradi, siydik qopi muskulini qisqartirib, siydik ajralishini ta'minlaydi, bronx hamda ko'z qorachig'ini toraytiradi, ter ajralishini kamaytiradi. shunday qilib, yuqorida aytilganlardan ko'rinib turibdiki, vegetativ nerv sistemasining simpatik va parasimpatik qismlari barcha ichki a'zolar, qon tomirlari hamda bezlar ishini boshqaradi. binobarin, simpatik nervlar ba'zi a'zolarning ishini kuchaytirib, ba'zilarining ishini susaytiradi. parasimpatik nervlar esa, simpatik nervlarga nisbatan teskari ta'sir ko'rsatadi. bu degan so'z, simpatik va parasimpatik nerv sistemasining ishi bir-biriga qarama-qarshi emas, balki ular to'qima va a'zolar funksiyasini zaruriyatga qarab tartibga soladi. vegetativ nerv sistemasining funksiyasi organizmning tashqi muhit sharoitiga moslashuvida muhim ahamiyatga ega. 3. neyronning tuzilishi va funksiyalari. markaziy nerv tizimining struktura va funksional birligi bu nerv hujayrasi – neyrondir. neyronlar – ixtisoslashgan hujayralar bo`lib, ular axborotlarni qabul qilish, qayta ishlash, kodlash, saqlash va uzatish hamda ta'sirlarga beriladigan reaksiyalarni tashkil etish, boshqa neyronlar bilan o`zaro aloqa o`rnatish xususiyatlariga …

5 / 19

akson. 3. uzatuvchi qism – akson tepalgi, akson. neyron tanasi – soma, axborot funksiyasidan tashqari, trofik funksiyani ham amalga oshiradi. agar somadan dendrit yoki aksonni kesib qo`yilsa bu qirqilgan sohadan quyida joylashgan o`simtalar sinapslar bilan birgalikda halok bo`ladi. soma, shuningdek, dendrit va aksonni o`sishini ta'minlaydi. somaning ko`p qavatli membranasi bo`lib, membrana elektronik potensialning hosil bo`lishi va akson tepaligi tomon tarqalishini ta'minlaydi. akson – neyronning uzun o`simtasi bo`lib, uning eng muhim funksiyasi dendritlar tomonidan yig`ilgan, tanasida qayta ishlangan va akson tepaligi orqali o`tkaziladigan axborotlarni ishchi a'zolarga o`tkazib berishdan iboratdir. har bir neyronda akson diametri doimiydir, akson oxiri tarmoqlangan bo`lib, bu joyda mitoxondriya va sekretor birikmalar ko`p bo`ladi. dendritlar – neyronning asosiy qabul qiluvchi maydoni bo`lib, dendrit membranasi va hujayra tanasining sinaptik qismi, elektr potentsiali o`zgarishi bilan kechadigan nerv oxiridan ajraladigan mediatorlarga sezgirdir. odatda, neyronda birmuncha shoxlangan dendritlar bo`ladi. bunday shoxlanishning ahamiyati shundan iboratki, neyron axborot tizim bo`lganligi uchun axborotlar kirishi ko`proq …

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "markazi nervtizimining umumiy fiziologiyasi"

презентация powerpoint mavzu: markaziy nerv tizimining umumiy fiziologiyasi. markaziy va periferik nerv tizimi. somatik va vegetativ nerv tizimi. neyronning tuzilishi va vazifalari. sinapslarni tuzilishi va vazifalari. refleks va refleks yoyi. nerv tolalarida qo’zg’alashni o’tkazilish qonunlari. nerv markazlari va ularning xossalari. reja: markaziy nerv sistemasining ko`rinishi: 1-bosh miya; 2- orqa miya. nerv sistemasining funksiyasi ikki qismga bo'lib o'rganiladi; nerv sistemasining birinchi funksiyasi - odam organizmining barcha hujayra, to'qima, organlari va sistemalarining ishini boshqarish, tartibga solish hamda, ularning bir-biri bilan o'zaro bog'lanishini ta'minlashdan iborat. i.p. pavlov nerv sistemasining bu funksiyasini uning quyi funksiyasi deb atagan. bu vazifani orqa miya va ...

This file contains 19 pages in PPTX format (6.9 MB). To download "markazi nervtizimining umumiy fiziologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: markazi nervtizimining umumiy f… PPTX 19 pages Free download Telegram