1945-1991-yillarda o‘zbekistonda ta’lim tizimi va pedagogika fani

DOCX 38 pages 104,9 KB Free download

38 pages

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklash

Hajmi 104,9 KB

Fayl turi DOCX

Pages 38

Updated Dek 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 38

29.3. 1945-1991-yillarda o‘zbekistonda ta’lim tizimi va pedagogika fani 2- mavzu: pedagogik ta’limotlar tarixi. reja: 2.1. pedagogik g`oyalarning rivojlanish bosqichlari. ibtidoiy jamiyatda tashkil etilgan tarbiyaning uziga xos xususiyatlari. xalq o`zaki ijodida tarbiyaga oid masalalarning ifodalanishi. “avesto” eng qadimgi ma’rifiy yodgorlik. qadimgi yunoniston va rim davlatlarida tarbiya va maktab. 2.2. sharq uyg`onish davrida ta’lim-tarbiya taraqqiyoti. muxammad al-xorazmiy, abu nasr forobiy, abu rayxon beruniy, abu ali ibn sino ilmiy merosi va didaktik qarashlari. 2.3. temuriylar davrida ilm-fan, ta’lim-tarbiyaning ravnaq topishi. xvii asr va xx asr boshlarida maktab va ma’rifiy fikrlar taraqqiyoti. 2.4. g’arb uygonish davrida ta’lim-tarbiya va pedagogik fikrlar taraqqiyoti. yan amos komenskiyning pedagogik tizimi. 2.5. o’zbekistonda 1917-1990 yillarda ta’lim tizimi va pedagogika. 2.6. rivojlangan xorijiy mamlakatlarda ta’lim tizimi. mustaqil ta’lim: pedagogik jarayonda tarbiyaning mazmuni. tayanch tushunchalar: tarix, pedagogika tarixi, manba, davrlashtirish, xalq pedagogikasi, yozma manbalar, «urxun-enasoy» bitiglari. 2.1.pedagogik g`oyalarning rivojlanish bosqichlari. 1.1.ibtidoiy jamiyatda tashkil etilgan tarbiyaning uziga xos xususiyatlari. ibtidoiy jamiyat insoniyat …

2 / 38

’nggi temir asri vii–iv asrlar insoniyat faoliyatining asosiy turi sifatida tarbiyaning yuzaga kelishi mil.av. 40-35 ming yilliklarda zamonaviy qiyofadagi odamlar (“homo sapiens”- “ongli odam”)ning paydo bo’lishi bilan bog’liq. ibtidoiy jamoa tuzumi davrida mehnat tarbiyasi yetakchi o’rin tutgan. ana shu asosga ko’ra mehnat bilan bog’liqlikda kishilar uch guruhga bo’lingan: 1) bolalar va o’smirlar; 2) ijtimoiy hayot va mehnatda to’la ishtirok etuvchilar; 3) keksalar. co’nggi paleolitda insoniyat o’z taraqqiyotida yana bir bosqich yuqori ko’tarildi. odamlar ilk to’da tarzida yashamay qo’ydilar va qarindosh-urug’chilik jamoalariga bo’lindilar. jamiyatda juft oilalar paydo bo’ldi, ular ayrim urug’larni birlashtirib, urug’ jamoasini tashkil etdilar. odamlar g’orlardan tashqari erto’la va chaylasimon uylarda ham yashashga o’rgandilar. juft oilalarning paydo bo’lishi haqida kichik uy-joylarning tarqalishi darak beradi. o’sha zamon jamoasida ona-ayolning ijtimoiy o’rni baland bo’lib, urug’ uning nomi bilan boshlangan. ayollar uy, o’choq va muqaddas olovning egasi sifatida uy xo’jaligida hamda bolalarni tarbiyalash jarayonida, o’choqda o’tni saqlashda, ovqat pishirishda, ro’zg’or buyumlarini, mehnat …

3 / 38

oshlanadi va miloddan avvalgi 2-mingyillikka kelib o’z rivojining yuksak darajasiga etadi. patriarxat urug’chilikka o’tish patriarxal oilaning vujudga kelishiga olib keladi. sunday oila bir-biriga qarindosh ota urug’i bo’yicha yuritiladigan bir necha avlodlardan iborat bo’ladi. xalq o`zaki ijodida tarbiyaga oid masalalarning ifodalanishi. xalq pedagogikasi xalq ommasi orasida hukmronlik qiluvchi tarbiyaning maqsadi va vazifalariga bo’lgan qarashlarni ifodalovchi amaliy pedagogik bilimlar va tajribasining sohasidir. xalq pedagogikasining tarbiyaviy imkoniyatlari deganda xalq tarbiya tajribasidan joy olgan empirik pedagogik bilimlar, ma’lumotlar, malakalar va ko’nikmalarning zamonaviy maktab va oila tarbiyaviy sistemasida bolalar va o’quvchi-yoshlarni tarbiyalash maqsad va vazifalarini hal etish uchun zarurligi(qulay shart-sharoiat yaratishi) tushuniladi. xalq pedagogikasining didaktik imkoniyatlari deganda xalq ommasining yoshlarga bilimlar va amaliy ko’nikmalar berish, ularni ijodiy ishlash uslublari bilan qurollantirish, dunyoqarashlarini o’stirish va axloqiy nafosat g’oyalarini egallashlarida qo’llab kelgan empirik pedagogik tajribasini zamonaviy milliy maktab o’qitash jarayonida qo’llash uchun qulayligi tushuniladi. masalan, milliy amaliy san’atga o’rgatishning xalq orasida tarkib topgan uslubiyotini xalq pedagogikasining didaktik …

4 / 38

mavjud ekanligi ko’rinadi. yuqorida aytib o’tilganidek, xalq ijodi ham shu orqali xalq pedagogikasida qo’llaniladigan: tushuntirish, namuna ko’rsatish, odatlantirish (o’rganish, mashq qildirish), iltimos qilish, tilak-istak bildirish, yolvorish-iltijo qilish, maslahat berish, ko’ndirish, undash, ma’qullash, rahmat aytish, duo qilish, olqish (oq yo’l tilash), taqiq qilish, ta’na (gina, o’pka) qilish, mashara - mazax qilish, majbur qilish, tanbeh berish, koyish, qarg’ash, qo’rqitish, uzr so’rash, ont - qasam ichirish, la’natlash, so’kish, urish, kaltaklash metodlari bo’lsada, yoshlarning insoniy fazilatlarini tarbiyalashda asosan: o’git-nasihat, ibrat ko’rsatish, ma’qullash va maqtash, alqash, mukofotlash, qoralash - qarg’ish, jismoniy jazo berish kabi metodlardan foydalanilgani ko’zga tashlanadi. “avesto” eng qadimgi ma’rifiy yodgorlik. qadimgi yunoniston va rim davlatlarida tarbiya va maktab. “avesto”dagi ta’limiy-axloqiy g’oyalar. “avesto” – zardushtiylik dinining muqaddas kitobi hisoblanib, dastlabki sharq falsafiy qarashlarini o’zida aks ettiruvchi manbadir. unda insonni kamolotga erishuvida mehnat, ezgulik, insoniylik, soflik, bag’rikenglik kabi sifatlarning ahamiyati chuqur ifodalangan. zardushtiylik dinining nomi ushbu din asoschisi zardusht (turli tillarda zaratushtra, zoroastr) ismidan …

5 / 38

tirildi. bu zardushtiylar muqaddas kitobi «avesto» edi. «avesto» so’zi «qat’iy qonunlar» ma’nosini bildiradi. zardusht diniga ko’ra, atrofdagi dunyo ikki qismdan tashkil topgan: yaxshilik va yomonlik. bular o’rtasida azaldan kurash ketadi. masalan, nur bilan qorong’ulik, hayot bilan o’lim, ezgulik bilan yomonlik, qonun bilan qonunsizlik o’rtasida. zardushtiylar hayotining asosiy mazmuni xayrli ish, shirin so’z, olijanob o’y-fikrdan iborat bo’lgan. insonning asosiy burchi adolatli turmush tarzi bo’lmog’i kerak. yaxshilikning yomonlik ustidan g’alaba qilishini ko’zlab yashash kerak: yolg’on gapirmaslik, so’zning ustidan chiqmoq, faqat yaxshilik qilmoq. zardusht dini bo’yicha har bir inson hayot yo’lini o’zi belgilaydi; kimga yon bosmoqlik, kimni himoya qilishni o’zi hal qiladi. zardushtiylikda olov, er, suv va havo muqaddas sanaladi. ularni yomon, yovuz narsalar bilan aralashtirmaslik lozim. zardo’shtiylik axloqining asosiy uchligi inson ezgu fikr ezgu so’z ezgu amal o’rxun-enasoy yozma yodgorliklarida ta’lim-tarbiya masalalari. vii – viii asrlarda qabr toshlariga turk-runiy yozuvida o’yib bitilgan «urxun-enasoy» bitiglarida ham bolalarni vatanparvar, xalqparvar, tadbirkor, uddaburon, oqil qilib …

Want to read more?

Download all 38 pages for free via Telegram.

To'liq yuklab olish

About "1945-1991-yillarda o‘zbekistonda ta’lim tizimi va pedagogika fani"

29.3. 1945-1991-yillarda o‘zbekistonda ta’lim tizimi va pedagogika fani 2- mavzu: pedagogik ta’limotlar tarixi. reja: 2.1. pedagogik g`oyalarning rivojlanish bosqichlari. ibtidoiy jamiyatda tashkil etilgan tarbiyaning uziga xos xususiyatlari. xalq o`zaki ijodida tarbiyaga oid masalalarning ifodalanishi. “avesto” eng qadimgi ma’rifiy yodgorlik. qadimgi yunoniston va rim davlatlarida tarbiya va maktab. 2.2. sharq uyg`onish davrida ta’lim-tarbiya taraqqiyoti. muxammad al-xorazmiy, abu nasr forobiy, abu rayxon beruniy, abu ali ibn sino ilmiy merosi va didaktik qarashlari. 2.3. temuriylar davrida ilm-fan, ta’lim-tarbiyaning ravnaq topishi. xvii asr va xx asr boshlarida maktab va ma’rifiy fikrlar taraqqiyoti. 2.4. g’arb uygonish davrida ta’lim-tarbiya va pedagogik fikrlar taraqqiyoti. yan amos k...

This file contains 38 pages in DOCX format (104,9 KB). To download "1945-1991-yillarda o‘zbekistonda ta’lim tizimi va pedagogika fani", click the Telegram button on the left.

Tags: 1945-1991-yillarda o‘zbekistond… DOCX 38 pages Free download Telegram