falsafa fanining predmeti, mazmuni va ilm-fan va madaniyat taraqqiyotidagi o‘rni

DOCX 11 стр. 29,7 КБ Бесплатная загрузка

11 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 29,7 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 11

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 11

1-mavzu: falsafa fanining predmeti, mazmuni va ilm-fan va madaniyat taraqqiyotidagi o‘rni. reja: 1. falsafa fanining predmeti, muammolar doirasi va vazifasi. 2. dunyoqarash tushunchasi va uning xususiyatlari. 3. diniy dunyoqarash. 4. falsafiy dunyoqarash. falsafa fanining predmeti, muammolar doirasi va vazifasi. fan — inson va jamiyat taraqqiyotida katta ahamiyat kasb etadi. uning yordamida kishilar voqelikdagi narsa va hodisalarning kelib chiqishi, rivojlanishi haqida xolisona ma’lumotlar to’playdilar, o’z ehtiyojlarini qondirish uchun moddiy va ma’naviy qadriyatlar yaratadilar. mavjud fanlar o’zining xilma-xilligi bilan ifodalanadi. shularning ichida eng qadimiysi falsafadir. “falsafa” atamasi ikkita yunoncha so’zdan (“fileo” — sevaman va “sofia” — donolik) olingan bo’lib, “donolikni sevaman”, degan ma’noni anglatadi. mazkur fanga bunday nom tasodifan berilgan emas. falsafa paydo bo’lishi bilan kishilar fikrini band etgan turli-tuman savollarga javob qidirishga harakat qilgan. xususan, bizni qurshab turgan dunyo qanday paydo bo’lgan, u qanday rivojlanadi? inson ongi, ruhiyatining materiyaga, tabiatga munosabati qanday? inson dunyoni bilishga qodirmi yoki yo’qmi? jamiyat qanday paydo …

2 / 11

o’tish joizki, voqelikning eng umumiy tomonlari, aloqalarini aks ettiruvchi qarashlar falsafiy darajaga ko’tarilishi uchun ular inson tomonidan mavhum tafakkurlash yo’li bilan qayta ishlab, umumlashtirilib, sistemalashtirilgan nazariy g’oyalar tizimini tashkil etishi lozim. shundagina ular falsafiy dunyoqarashni hosil qiladi. falsafaning paydo bo’lishi qadimgi yunonistonda eramizdan avvalgi vi asrga to’g’ri keladi, chunki fanning taraqqiyoti uchun zarur bo’lgan ijtimoiy-iqtisodiy, ma’naviy zaminlar aynan ana shu davrda vujudga kelgandi. har qanday falsafa o’z davrining mahsuli sifatida shu davr ijtimoiy taraqqiyoti ehtiyojlarini ifodalaydi. shuning uchun insoniyat tarixining turli bosqichlarida turli falsafiy qarashlar mavjud bo’lgan va shunga mos ravishda uning predmeti va vazifalari ham o’zgarib borgan. dastavval, aniq fanlar mustaqil taraqqiy etmagan paytda, falsafa barcha bilimlarni umumlashtiruvchi, fanlarning fani, “umumiy tizim” vazifasini bajarib kelgan edi. shu davrning buyuk mutafakkir olimlari demokrit, arastu, xorazmiy, forobiy, beruniy, ibn sino, ulug’bek va boshqalar, ayni vaqtda tabiat fanlarining ham asoschilari bo’lganlar. shuning uchun dastlabki kezlarda falsafa bir butun ta’limot ko’rinishida mavjud bo’lgan …

3 / 11

qishiga olib keldi. uyg’onish davridan, ayniqsa, xvii asrdan boshlab tabiat haqidagi fanlar, jumladan, tajribaga asoslangan tabiatshunoslik, astronomiya, matematika, fizika, mexanika, kimyo muvaffaqiyatli rivojlana boshladi. ijtimoiy tajribaning xo’jalikning, ayniqsa, sanoatning rivojlanishi, savdo ishlarining o’sishi va aniq fanlar bilan bir qatorda bir qancha ijtimoiy-gumanitar fanlarning: tarix, til, adabiyot, san’at, iqtisod, huquq va hokazolarning ham rivojlanishiga zamin yaratadi. endilikda falsafa fani tabiatni yaxlit o’rganish muammolari bilangina emas, balki fan taraqqiyotida ilmiy bilishning ahamiyati, bilish jarayonining asosiy bosqichlari, ilmiy bilishda aniq fanlarda qo’llanadigan uslublarning roli, fan taraqqiyotida mantiqiy tafakkurlashning qonuniyatlari va shakllari kabi masalalar bilan shug’ullanadi. shuningdek, inson va jamiyat insonning erki va huquqlari, axloq-odob, davlat muammolari ham keng o’rin oladi. xix asrdan boshlab boshqa fanlar tomonidan hosil qilingan bilimlarni birlashtirish va umumlashtirishga ehtiyoj kuchaya bordi. xususiy fanlarning erishgan muvaffaqiyatidan kelib chiqqan holda borliq va bilishning falsafiy masalalariga bo’lgan qiziqish yanada kuchaydi. faylasuflar orasida falsafiy tizim yaratishga intiluvchilar ko’payib ketdi. bunga misol sifatida nemis …

4 / 11

gi uch turkum, yirik muammolarni qamrab oladi. 1. borliq va uning rivojlanish muammolari. borliq — mavjudotni ifodalovchi tushunchadir. u murakkab va ko’p qirralidir. moddiy borliq, ideal borliq, inson borlig’i va boshqalar shular jumlasidandir. borliq, uning kelib chiqishi va rivojlanish qonuniyatlarini falsafiy mushohada qilish insonni doimo qiziqtirib kelgan va hozirda ham qiziqtirib kelmoqda. borliqni ilmiy izohlash, anglashga qaratilgan xilma-xil falsafiy yo’nalishlar va fikrlar mavjuddir. ularni atroflicha va batafsil o’rganib chiqish insonning falsafiy dunyoqarashini shakllantirishda katta ahamiyatga ega. 2. falsafa fani borliq muammosi bilan bir qatorda voqelikning eng umumiy aloqadorligi va rivojlanish qonuniyatlari, ularni inson ongida aks ettirish to’g’risidagi ta’limotidir. narsa va hodisalarning bir-biri bilan aloqadorligi va ularning doimiy rivojlanib turishi falsafa fanida uning asosiy qonun va kategoriyalari sistemasida o’z aksini topadi. demak, falsafa fani borliqdagi narsa va hodisalarning eng umumiy aloqadorligi va rivojlanishini aks ettirish uchun qonun va kategoriya tizimini yaratadi va uning yordami bilan inson atrofini qurshab turgan voqelikni aks …

5 / 11

lsafiy qonunlar yordamida tahlil etilayotgan narsaning barcha tomonlarini chuqur va atroflicha bilib olish imkoniyatini yaratadi. empirik bilish formal mantiq qonun-qoidalari asosida fikrlash bilan kifoyalansa, nazariy bilish falsafiy (dialektik) fikrlashni talab etadi. 3. voqelikni bilish nazariyasi. borliqni inson ongida aks ettirish — murakkab dialektik jarayondir. uni atroflicha va chuqur bilish uchun falsafa fani — in’ikos nazariyasini ishlab chiqdi. falsafaning in’ikos nazariyasi bilish jarayonida sub’ekt bilan ob’ektning aloqadorligi, bilishning asosiy bosqichlari va shakllari, haqiqatga erishish dialektikasi va shunga o’xshash ko’pgina murakkab masalalarni atroflicha anglab olishga yordam beradi. ilmiy bilish va inson amaliyoti uchun bu katta ahamiyat kasb etadi. yuqorida ko’rsatilgan muammolar falsafaning barcha tarixiy tiplari va yo’nalishlari markazida turgan muammolardir. antik davr, o’rta asr, yangi davr va hozirgi zamon faylasuflarining barchasi o’z asarlarida borliq, uning kelib chiqishi va rivojlanishi qonuniyatlari to’g’risida, insonning borliqqa munosabati, voqeliknint rivojlanish manbalari, uni bilish qoidalari va shu kabi murakkab falsafiy masalalar to’g’risida turlicha fikrlar aytganlar va aytib …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 11 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "falsafa fanining predmeti, mazmuni va ilm-fan va madaniyat taraqqiyotidagi o‘rni"

1-mavzu: falsafa fanining predmeti, mazmuni va ilm-fan va madaniyat taraqqiyotidagi o‘rni. reja: 1. falsafa fanining predmeti, muammolar doirasi va vazifasi. 2. dunyoqarash tushunchasi va uning xususiyatlari. 3. diniy dunyoqarash. 4. falsafiy dunyoqarash. falsafa fanining predmeti, muammolar doirasi va vazifasi. fan — inson va jamiyat taraqqiyotida katta ahamiyat kasb etadi. uning yordamida kishilar voqelikdagi narsa va hodisalarning kelib chiqishi, rivojlanishi haqida xolisona ma’lumotlar to’playdilar, o’z ehtiyojlarini qondirish uchun moddiy va ma’naviy qadriyatlar yaratadilar. mavjud fanlar o’zining xilma-xilligi bilan ifodalanadi. shularning ichida eng qadimiysi falsafadir. “falsafa” atamasi ikkita yunoncha so’zdan (“fileo” — sevaman va “sofia” — donolik) olingan bo’lib, “donolikni sev...

Этот файл содержит 11 стр. в формате DOCX (29,7 КБ). Чтобы скачать "falsafa fanining predmeti, mazmuni va ilm-fan va madaniyat taraqqiyotidagi o‘rni", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: falsafa fanining predmeti, mazm… DOCX 11 стр. Бесплатная загрузка Telegram