falsafa fanining predmeti, mazmuni va ilm-fan, madaniyat taraqqiyotidagi o'rni

DOCX 19 pages 46.6 KB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 46.6 KB

File type DOCX

Pages 19

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

1-mavzu: falsafa fanining predmeti, mazmuni va ilm-fan, madaniyat taraqqiyotidagi o'rni reja: 1.falsafa tushunchasining kelib chiqishi. dunyoqarashning tuzilishi. 2.dunyoqarashning tarixiy shakllari: mif , dunyoqarashning. falsafa va dunyoqarash. 3. falsafaning asosiy yo'nalishlari: ontologiya, gnoseologiya, falsafiy antropologiya, mantiq, etika, estetika, ijtimoiy falsafa va aksiologiya. 4. fan ilmiy dunyoqarash shakli. falsafa fanining predmeti funktsiyalari . kalit so’zlar: falsafa tushunchasi, dunyoqarash, mifologik dunyoqarash, diniy dunyoqarash, falsafiy dunyoqarash, falsafaning yo'nalishlari - ontologiya, gnoseologiya, falsafiy antropologiya, mantiq, etika, estetika, ijtimoiy falsafa, aksiologiya, ilmiy dunyoqarash, milliy falsafa, tafakkur madaniyati, sivilizatsion taraqqiyot. «falsafa» tushunchasining kelib chiqishi. har qanday noma’lum so’z mazmunini uning etimologiyasidan, ya’ni u qachon, qanday va nima uchun yuzaga kelganini aniqlashdan boshlash o’rinli bo’ladi. «falsafa» tushunchasi yunoncha phileo – sevaman va sophia – donolik so’zlaridan kelib chiqqan bo’lib, mazkur atamaning dastlabki ma’nosini donolikka muhabbat deb talqin qilish mumkin. falsafa so’zini ilk bor qadimgi yunon mutafakkiri pifagor miloddan avvalgi vi asrda tayyor holda (afsonalar, rivoyatlar, an’analar orqali) avloddan-avlodga …

2 / 19

din va rivoyatlarda mujassamlashgan. donishmandlar deb, asrlar sinovidan, eng so’nggi haqiqat manbai sifatidagi bilimlarga ega bo’lgan bashoratgo’ylar, kohinlar va oqsoqollar e’tirof etilgan. ularning so’zlari birdan-bir to’g’ri deb qabul qilingan. faylasuf esa, qadimgilar fikriga ko’ra, izlanuvchi, donishmandlik muxlisi bo’lishi, e’tiqod sifatida qabul qilingan tayyor haqiqatlarga emas, balki o’z aqliga tayanib, ijodiy yo’l bilan, shuningdek boshqa faylasuflar tomonidan olingan bilimlar va tajribadan foydalangan holda maqsadga intilishi lozim bo’lgan. falsafa shakllanishining asosiy bosqichlari. falsafa haqida gapirish – inson dunyoqarashi, uning oqilona fikrlash qobiliyati haqida, binobarin, uning mohiyati va yerda paydo bo’lish tarixi haqida ga’irish demakdir. bu yerda biz hali kam o’rganilgan murakkab muammolarga duch kelamiz, zero insonning kelib chiqishi odamlar doim javobini to’ishga harakat qilgan buyuk jumboqlardan biri hisoblanadi. ammo bilimning bu sohasida yechilmagan muammolar bugungi kunda ham bisyor. xususan, inson nima uchun, qaerdan, qaysi sabablarga ko’ra paydo bo’lgan, degan savolga aniq, umumiy e’tirof etilgan javob hanuzgacha mavjud emas. xuddi shuningdek, aql faqat …

3 / 19

vli odam) qadimgi manzilgohlari taxminan 3-5 mln yil oldin paydobo’lgan, degan xulosaga kelish imkonini beradi. arxeologik va ilmiy ma’lumotlarga ko’ra, qaddini tik tutib yuradigan odam yoshi taxminan 1,5 mln yilni tashkil etadi. homo sa’iens, ya’ni aqlli odamlar ti’i atigi 40-60 ming yil oldin vujudga keldi. mutaxassislar fikricha, insonda ong paydobo’lib, ijtimoiy mavjudot sifatida uzil-kesil shakllanganidan beri, uning asosiy xususiyatlarida jiddiy o’zgarishlar yuz bergani yo’q, ya’ni u hozirgi odamlardan deyarli farq qilmaydi. ong paydobo’lishi esa, ilmiy tasavvurlarga muvofiq, inson tarixiy rivojlanishining odam miyasi o’sib borayotgan mehnat faolligi va verbal (nutq orqali) muloqot ta’sirida o’ta rivojlanib, murakkab mavhumliklarni tushunadigan darajaga yetgan davri bilan bog’lanadi. shunday qilib, inson tushunchalarga ta’rif berish, mulohazalar bildirish va mushohadalar yuritish yo’li bilan sodda, lekin so’zning to’la ma’nosida aqliy ish olib bora boshladi. dunyoqarashning mohiyati. ayni shu davrdan boshlab insonning ancha rivojlangan dunyoqarashi shakllangani haqida va umuman to’plangan bilimlar, amaliy ko’nikmalar, vujudga kelgan qadriyatlar, o’zi va o’zini qurshagan …

4 / 19

amoyillari, qadriyat va mo’ljallaridir. shu tariqa ta’riflanadigan dunyoqarash faqat insonga xos bo’lib, bu unda shakllangan ong va oqilona faoliyat mavjudligi bilan bog’liqdir. bunda inson nafaqat tushunchalar yaratish va mulohaza yuritish, xulosalar chiqarish va qoidalarni ta’riflash qobiliyatini kasb etadi, balki tayyor bilimdan yangi bilim olish uchun foydalana boshlaydi. insonning bunday faoliyatini, uning ijodiy faolligini tavsiflovchi aql odamzod va jamiyat evolutsiyasini jadallashtirishning qudratli omiliga aylanadi va pirovardda insonni hayvondan ajratish imkonini beruvchi asosiy belgi sifatida amal qiladi. dunyoqarashning tuzilishi dunyoni sezish, dunyoni idrok etish va dunyoni tushunish kabi eng muhim elementlardan iborat. dunyoni sezish – bu o’zini qurshagan dunyoni sezgilar yordamida hissiy idrok etishdir. bunda tuyg’ular, kayfiyat dunyoni go’yoki ranglarga bo’yaydi, uning obrazini sub’ektiv, sof individual sezgilar orqali aks ettiradi. masalan, bemor odamga haddan tashqari yorug’ bo’lib tuyulishi mumkin bo’lgan nur, sog’lom odam uchun normal bo’ladi; daltonik ranglar gammasini, ko’rish qobiliyati normal bo’lgan odamga qaraganda butunlay boshqacha idrok etadi. bundan dunyoni sezishning …

5 / 19

dunyoqarashning tarixiy shakllari. turli davrlar bilishni yanada teranlashtirdi va inson dunyoqarashini kengaytirdi. shunga mos ravishda oddiy (empirik) dunyoqarash ham boyib bordi, uning negizida o’zini o’zi tashkil etish qonunlariga muvofiq yanada murakkabroq tuzilmalar asta-sekin shakllandi va bu pirovard natijada dunyoqarashning alohida shakllari yoki, tarixiy ti’lari farqlanishiga olib keldi. tarixan dunyoqarashning dastlabki shakllari mif va din, falsafa va fan bo’lib, bu hol insoniyat tadrijiy rivojlanishining umumiy mantiqi bilan mushtarakdir. ko’nikmalar, tajriba va oddiy bilimlar to’planishiga qarab, nafaqat ularni avloddan avlodga o’tkazish muammosi yuzaga kelgan, balki ibtidoiy odamlarning dunyoqarashi ham murakkablashib borgan. bu dunyoqarash rivojlanishining muayyan bosqichida, to’plangan bilimlarning «yuqori bosqichiga» yetilgach, boshqa har qanday murakkab tizimda bo’lganidek, dunyoqarashda ham o’zini o’zi tashkil etish qonunlari amal qila boshlagan. masalan, bu hodisaning mohiyatini yaxshiroq tushunish uchun shaxsiy kutubxonada kitoblar yig’ilishi bilan bog’liq misolga murojaat etish o’rinli bo’ladi. mazkur kutubxonada kitoblar bir nechta bo’lsa, ularni tizimga solish talab etilmaydi, ular qaerda yotgani va ularning o’zaro …

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "falsafa fanining predmeti, mazmuni va ilm-fan, madaniyat taraqqiyotidagi o'rni"

1-mavzu: falsafa fanining predmeti, mazmuni va ilm-fan, madaniyat taraqqiyotidagi o'rni reja: 1.falsafa tushunchasining kelib chiqishi. dunyoqarashning tuzilishi. 2.dunyoqarashning tarixiy shakllari: mif , dunyoqarashning. falsafa va dunyoqarash. 3. falsafaning asosiy yo'nalishlari: ontologiya, gnoseologiya, falsafiy antropologiya, mantiq, etika, estetika, ijtimoiy falsafa va aksiologiya. 4. fan ilmiy dunyoqarash shakli. falsafa fanining predmeti funktsiyalari . kalit so’zlar: falsafa tushunchasi, dunyoqarash, mifologik dunyoqarash, diniy dunyoqarash, falsafiy dunyoqarash, falsafaning yo'nalishlari - ontologiya, gnoseologiya, falsafiy antropologiya, mantiq, etika, estetika, ijtimoiy falsafa, aksiologiya, ilmiy dunyoqarash, milliy falsafa, tafakkur madaniyati, sivilizatsion taraqqiyot. «fal...

This file contains 19 pages in DOCX format (46.6 KB). To download "falsafa fanining predmeti, mazmuni va ilm-fan, madaniyat taraqqiyotidagi o'rni", click the Telegram button on the left.

Tags: falsafa fanining predmeti, mazm… DOCX 19 pages Free download Telegram