ma’ruza mashg‘uloti. mumtoz adabiyot namunalarini o‘rganish metodikasi

DOCX 15 pages 38.3 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 38.3 KB

File type DOCX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

1-ma’ruza mashg‘uloti. mumtoz adabiyot namunalarini o‘rganish metodikasi reja 1. mumtoz asarlarni o‘rganish – ta’limiy muammo sifatida, 2. mumtoz asarlarni o‘rganishning pedagogik-psixologik xususiyatlari, 3. turli janrdagi mumtoz asarlarni o‘rganish usullari, foydalanilgan adabiyotlar 1. v.qodirov. umumta’lim maktablarida mumtoz adabiyot namunalarini o‘qitishning iomiy-metodik asoslari. ped. fan. dok. ...diss. – namangan, 2019. – 227 b. 2. d.to‘xliyeva. g‘azal tahlil qilish metodikasi. – toshkent : bayoz, 2023. – 187 b. maktablarimizda mumtoz adabiyot namunalarini o‘qitishning ayni paytdagi holatini o‘rganish, tahlil qilish muammoni hal etishning omili sanaladi desak, xato bo‘lmaydi. o‘rta maktabda mumtoz adabiyot qanday o‘qitilmoqda? aslida bu ritorik savolga o‘xshab ketadi – javobi aniq: yaxshi emas. lekin bu “yaxshi emas”liklar nimalarda namoyon bo‘ladi? sababi nimada? ularning ildizlari qayerga borib taqaladi? ana shu savollarga javob topish muhim. bu tashxis qo‘yishdek bir gap. shunga qarab chora izlanadi, tadbir belgilanadi. bizningcha, qoniqarsiz ahvolning ikki: ob’yektiv va sub’yektiv sabablari mavjud bo‘lib, ularning biri boshqasining chuqurlashuviga sabab bo‘lmoqda. ob’yektiv omillar …

2 / 15

rishi, tarbiyalanuvchilarning badiiy didini o‘stirishga, ma’naviy olamini shakllantirishga, ularda yuksak axloqiy sifatlar shakllantira olishiga, bolalarning yosh xususiyatiga mos kelishi kabi jihatlarga qarab tanlab olingan. pedagogika va psixologiyaga oid adabiyotlarda aynan shu jihatga alohida e’tibor qaratiladi. mazkur davlat hujjatlari, didaktik va metodik ashyolar e’lon qilinib, nashrdan chiqqach, o‘z vaqtida matbuotda munosabat bildirilgan, asosan ularning yutuqlari, fazilatlari to‘g‘risida fikrlar bildirilgan. biz standart va dasturlardagi to‘ldirilishi kerak bo‘lgan o‘rinlar, darslik va qo‘llanmalardagi bartaraf etilishi lozim ko‘ringan nuqson va kamchiliklar borasida mulohazalarimizni bayon etamizki, yechimini kutayotgan muammolarning talay qismi ular bilan ham bog‘liq. “davlat ta’lim standartlari umumiy o‘rta, o‘rta maxsus, kasb-hunar va oliy ta’lim mazmuniga hamda sifatiga qo‘yiladigan talablarni belgilaydi”. umuman olganda adabiyot bo‘yicha dts ushbu fanning mazmun va sifatiga qo‘yilgan talabni qoniqarli darajadi aks ettiradi. mazkur hujjatning mohiyat jihatdan yaxlit, umumiy xarakterda bo‘lishini nazarda tutsak, unga jiddiy e’tiroz bildirishga asos yo‘q. faqat nazarimizda, yanada aniqlashtirilishi kerak bo‘lgan o‘rinlar, xususan, unda mumtoz adabiyot o‘qitilishiga …

3 / 15

badiiy adabiyotga doir eng ibtidoiy va sodda bilim, ko‘nikma hamda malakalarni shakllantirish ko‘zda tutiladi... bu bo‘g‘inda o‘zlashtiriladigan adabiy-nazariy tushunchalar adibning tasvir mahoratini ko‘rsatishdan ko‘ra matnni chuqurroq anglashga yo‘naltiriladi...” [9; 23-b.] ikkinchi bo‘g‘inda esa “o‘quvchilarga o‘zbek adabiyoti tarixi yaxlit bir estetik jarayon ekanligi singdiriladi. bu bosqichda badiiy matn jozibasi va tarovatini ta’minlagan omillar, adiblarning mahorati, uslubini aniqlashga e’tibor qaratiladi” [9; 24-b.]. ana shu belgilangan vazifalardan kelib chiqib, mumtoz adabiyot namunalarinigina o‘rganish nuqtai nazaridan sinflar bo‘yicha adabiy ta’lim mazmuniga qo‘yilgan sifat ko‘rsatkichlarga diqqat qaratamiz. eslatilgan hujjatda 7-sinfda “moziydan sadolar” rukni ostida mumtoz adabiyot namunalaridan navoiyning “mehr va suhayl” hikoyasi, turdining she’rlari, uvaysiy lirikasi, zavqiyning sayohatnomasi, maxtumquli she’riyatidan namuna o‘rganilishi ko‘rsatilgan. quyidagi nazariy ma’lumotlar o‘zlashtirilishi ko‘zda tutiladi: badiiy timsol, mubolag‘a, tazod, qofiya, tajnis, tashbih, muxammas, ma’rifatchilik adabiyoti, badiiy adabiyotning turlari, lirika, tabiat lirikasi to‘g‘risida tushunchaga ega bo‘lish. o‘quvchilar tomonidan egallanishi kerak bo‘lgan bilim, ko‘nikma va malakalar ham ana shu nazariy ma’lumotlar asosida belgilangan. …

4 / 15

ksar hollarda matnni tahlil qilish “muallif bu yerda unday deyapti, bu yerda bunday deyapti” qabilidagi hissiz bayonlardan iborat bo‘lib qolayotganligi kuzatiladi. ifodadagi o‘zgachalik, tasvirdagi yangilik, badiiy mahorat masalasi ochiq qoladi. aslida standartdagi o‘quvchilarning bilim, ko‘nikma va malakalariga qo‘yiladigan talablarda mavjud bo‘lgan “o‘rganilgan asarning asosiy badiiy xususiyatlarini” [9; 27-b.] tezisidan kelib chiqib, zikr etilgan nazariy ma’lumotlar dasturga ham, darslikka ham kiritilishi kerak edi. adabiyot fanidan davlat ta’lim standartida o‘quvchini mumtoz matn bag‘riga yetaklaydigan, matnga ma’no berishga o‘rgatadigan nazariy ma’lumotlarning berilishi alohida belgilab qo‘yilishi kerak. o‘quvchilarga mumtoz matnni mustaqil o‘zlashtirish ko‘nikma va malakalarini shakllantiradigan ma’lumotlar tizimi ishlab chiqilib, dastur va darsliklarda aks ettirgan holda sinfma-sinf tadrijiy tarzda berib borilishi maqsadga muvofiq bo‘ladi [37; 81-b.]. endi diqqatni darsliklarga qaratamiz. adabiy ta’lim standarti va dasturlaridagi ijobiy jihatlar darsliklarda, xususan, mumtoz adabiyot namunalarining tanlanishi va berilishida ham aks etgan. darsliklar mustaqillikning dastlabki yillaridan adabiy ta’lim e’tibor markaziga qo‘yilgan yangilangan pedagogik tafakkur talablari asosida yaratilmoqda. unga …

5 / 15

dorligini oshirishning omili bo‘lib xizmat qilmoqda. bu muvaffaqiyatlarga qaramay, yaratilgan darsliklarda mashg‘ulotlar saviyasiga salbiy ta’sir ko‘rsatadigan, adabiy ta’limda ko‘zlangan maqsaddan o‘qituvchini ham, o‘quvchini ham chalg‘itadigan holatlar borki, ular to‘g‘risida to‘xtalib o‘tish joiz bo‘ladi. aksar hollarda kuzatilayotgan, afsuski, ko‘pchilikka maqbul ko‘rilayotgani – darsliklarda mumtoz adabiyot namunalaridan so‘ng bu matnlar mazmuni nasriy bayon tarzida alohida berilishidir. bir qarashda haqiqatan ham yaxshi: mumtoz adabiyotni tushunish qiyin, o‘quvchi avval matnni o‘qib ko‘radi, tushunmasa, uni berilgan mazmuniy bayonga solishtirib, ma’noni uqib oladi. asta-sekin unda mumtoz matnni o‘qish va uqish malakasi shakllanadi. shunday bo‘lsa, qani edi. darslik mualliflari ana shunday ijodiy yondashuvni ko‘zda tutib nasriy bayonni berganlar. lekin amaliyot bu maqsadga butunlay zid holatni namoyon etmoqda. bunday darsliklar bilan ishlashda o‘qituvchilarning aksariyati asosiy matnni tashlab, hatto o‘quvchilar e’tiborini sal bo‘lsa ham unga qaratmay, to‘g‘ridan-to‘g‘ri mazmuniy bayonni o‘qitib qo‘ya qolmoqdalar. o‘quvchilar mumtoz asarlarni emas, balki ularning darslik mualliflarining tushungan darajasidagi mazmuni bilan tanishmoqdalar xolos. juda insof qilgan, …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ma’ruza mashg‘uloti. mumtoz adabiyot namunalarini o‘rganish metodikasi"

1-ma’ruza mashg‘uloti. mumtoz adabiyot namunalarini o‘rganish metodikasi reja 1. mumtoz asarlarni o‘rganish – ta’limiy muammo sifatida, 2. mumtoz asarlarni o‘rganishning pedagogik-psixologik xususiyatlari, 3. turli janrdagi mumtoz asarlarni o‘rganish usullari, foydalanilgan adabiyotlar 1. v.qodirov. umumta’lim maktablarida mumtoz adabiyot namunalarini o‘qitishning iomiy-metodik asoslari. ped. fan. dok. ...diss. – namangan, 2019. – 227 b. 2. d.to‘xliyeva. g‘azal tahlil qilish metodikasi. – toshkent : bayoz, 2023. – 187 b. maktablarimizda mumtoz adabiyot namunalarini o‘qitishning ayni paytdagi holatini o‘rganish, tahlil qilish muammoni hal etishning omili sanaladi desak, xato bo‘lmaydi. o‘rta maktabda mumtoz adabiyot qanday o‘qitilmoqda? aslida bu ritorik savolga o‘xshab ketadi – javobi aniq...

This file contains 15 pages in DOCX format (38.3 KB). To download "ma’ruza mashg‘uloti. mumtoz adabiyot namunalarini o‘rganish metodikasi", click the Telegram button on the left.

Tags: ma’ruza mashg‘uloti. mumtoz ada… DOCX 15 pages Free download Telegram