falsafaning predmeti, mazmuni va jamiyatdagi roli

DOCX 17 pages 86.8 KB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 86.8 KB

File type DOCX

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

1 - mavzu: falsafaning predmeti, mazmuni va jamiyatdagi roli. ma’ruza rejasi: 1. falsafaning ob’ekti, predmeti va tarkibi. 2. falsafaning dunyoqarashga doir mohiyati. «dunyoqarash» tushunchasi va uning tarixiy shakllari: mif, din va falsafa. 3. falsafaning asosiy masalasi. falsafiy dunyoqarashning yo‘nalishlari. 4. falsafaning funkiyalari. 5. falsafaning jamiyatdagi ahamiyati. mavzuga oid tayanch tushuncha va atamalar: dunyoni anglash, falsafa, dunyoqarash, olam-odam, mif, din, fan, umuminsoniy ma’naviy qadriyat, falsafa – fan, tadqiqot ob’ekti, predmeti, bahs mavzusi, muammolari, umumnazariy falsafiy fanlar, ontologiya, gnoseologiya, metodologiya, ijtimoiy falsafa, maxsus falsafiy fanlar, falsafaning umumbashariy mohiyati, falsafa fani funksiyalari, falsafa va fan, fanlar tasnifi. 1-savol bayoni: falsafa – umuminsoniy ma’naviy qadriyat. ma’lumki, falsafa insoniyat bilimi va ma’naviy hayotining qadimgi sohasi hisoblanadi. kishilar qadim zamonlardan boshlab insonni qurshab turgan olam, tabiat, borliq nima, ular qanday tuzilgan, insonning dunyoda tutgan o‘rni va roli qanday? kabi savollarga turli shakllarda, dastlab miflar shaklida, so‘ngra nazariy qarashlar tizimi va bir butun ta’limotlar, konsepsiyalar shaklida javob …

2 / 17

di. diogen laertskiy (eramiz ii asri oxiri - iii asr boshlari) so‘zlariga qaraganda, o‘zini birinchi marta faylasuf deb atagan kishi – yunon mutafakkiri va olimi pifagordir. faylasuflarning qanday ekanliklariga ta’rif berib, u shunday degan: «hayot o‘yinga o‘xshaydi: ba’zilar unga musobaqalashgani kelsa, ayrimlar savdolashgani, eng baxtlilari esa tomosha qilgani keladilar; hayotda ham xuddi shunday, ba’zilar qullar kabi shuhrat va boylikka o‘ch bo‘lib dunyoga keladi, vaholanki faylasuflar - faqat haqiqat uchun keladi»[footnoteref:1]. falsafa so‘zini pifagor miloddan avvalgi vi asrda tayyor holda (afsonalar, rivoyatlar, an’analar orqali) avloddan avlodga o‘tuvchi bilim va inson o‘z aqliga tayanib, mushohada yuritish va borliqni tanqidiy tushunish yo‘li bilan olishi mumkin bo‘lgan bilimni farqlash maqsadida ishlatgan. [1: диоген лаэртский. о жизни, учениях и изречениях знаменитых философов. м., 1979. 334-б.] falsafa fanmi yoki ma’naviy faoliyat turimi, degan savolning qo‘yilganiga ancha bo‘ldi. ba’zi mutafakkirlar falsafa fanlarning fani, ya’ni barcha fanlar uchun umumiy metodologiya degan fikrni bildirsa, boshqalari bahslashuv faoliyati, dunyoqarash shakli …

3 / 17

ko‘p qirrali, umumiy ijtimoiy-ma’naviy bilimlar tizimidir. u ham fan, ham ijtimoiy ongning alohida o‘ziga xos nazariy shakli, dunyoqarashdir. falsafa konkret tarixiy davrlarda, sharoitlarda turli darajada rivojlangan yaxlit fan hisoblanadi. falsafa inson bilimlarining oddiy yig‘indisi emas, balki ularni aqliy umumlashtirish asosida shakllangan nazariy xulosalar tizimidir. inson falsafiy tafakkur orqali o‘z mohiyatini, borliqdagi o‘rnini anglaydi, ajdodlar qoldirgan meros, o‘zining, o‘z davrining amaliy, ilmiy yutuqlarini falsafiy umumlashtirib olamni bir-biri bilan bog‘langan, taraqqiyotda bo‘lgan jarayon sifatida anglaydi, istiqbol rejalarini belgilaydi. falsafa tafakkur madaniyati, insoniyat ijtimoiy, iqtisodiy, siyosiy, ma’naviy taraqqiyoti tarixining umumlashgan ifodasidir. inson ma’naviy kamol topib, jamiyat, fan-texnika va texnologiyalar rivojlanib borgani sari falsafiy umumlashmalarga ehtiyoj ortadi. bu esa falsafaga yangicha, ijodiy yondoshish zaruratini tug‘diradi. falsafaga yangicha yondoshish – insoniyatning ko‘p ming yillik tarixiy taraqqiyoti jarayonida shakllangan, inson aqlu-zakovatining yetuk mahsuli bo‘lgan falsafiy meros va qadriyatlarni chuqur, xolisona o‘rganish, ularni davrimizning dolzarb muammolari bilan bog‘lab rivojlantirish, yangilanayotgan o‘zbekiston tadrijiy taraqqiyotining ijtimoiy, iqtisodiy, siyosiy, ma’naviy …

4 / 17

liq to‘g‘risidagi bir butun dunyoqarashi tizimidan iboratdir. o‘z mohiyati va mazmuniga ko‘ra falsafiy bilimlar umuminsoniy ma’naviy qadriyatlar tizimiga kiradi. falsafa inson muammosini o‘zining asosiy o‘rganish mavzusi hisoblab, uning o‘ziga, borliqqa munosabatini falsafaning bosh masalasi deb qaraydiyu shu sababli uning asosiy maqsadi ham inson manfaatlariga xizmat qilishdan iboratdir. hozirgi zamon falsafasining nazariy manbasini insoniyat tomonidan yaratilgan barcha falsafiy ta’limotlar tashkil qiladi. uning asoslari, ildizlari esa shu paytgacha tabiiy-ilmiy, ijtimoiy-gumanitar fanlar qo‘lga kiritgan yutuqlarga borib taqaladi. falsafaning predmeti ba’zi falsafiy tizimlarda oliy bosh ibtido yoki birinchi sabab to‘g‘risidagi fan deb ta’riflanadi. masalan, qadimgi yunon faylasufi arastu ta’limotida, u «barcha mavjudotning ibtidosi va sabablari to‘g‘risidagi fan» deyilgan bo‘lsa, o‘rta osiyolik mutafakkir abu ali ibn sino falsafani «mutlaq borliq to‘g‘risidagi oliy fan» deb ta’riflagan. boshqa yo‘nalishlarda falsafaning bosh sababi birinchi ibtidolarni bilish ekanligi umuman rad etiladi, masalan, o‘rta asr ilohiyotchisi al-g‘azzoliy o‘zining «faylasuflarni rad etish» nomli maxsus asarini shu mavzuga bag‘ishlagan. ba’zi ta’limotlarda falsafa …

5 / 17

sohasidir. u qadim zamonlardayoq «barcha ilmlarning otasi» deb ta’riflangan. uning hayotiyligi xalq tabiatiga, turmush va tafakkur tarziga nechoqliq mos ekani, jamiyat manfaatlari va ezgu intilishlarini qay darajada aks ettira olishiga bog‘liq. “falsafa” atamasi «filosofiya» so‘zining sharq ijtimoiy tafakkuridagi shaklidir. sharqning atoqli faylasufi, mashhur mutafakkir abu nasr farobiy filosofiya so‘zini «hikmatni qadrlash» deb talqin etgan. falsafa sharq xalqlari ijtimoiy tafakkurida «donishmandlikni sevish» degan mazmun bilan birga, olam sirlarini bilish, hayot va insonni qadrlash, umr mazmuni xaqidagi qarash va xikmatlarni e’zozlash ma’nosida ishlatilgan. falsafaning predmeti. endi «falsafa nimani o‘rganadi?», degan savolni berishimiz mumkin. insonda bilishga qiziqish uyg‘otadigan, mifologiya, din yoki fan javoblaridan qoniqmagan insonning o‘ziga ma’lum bilimlar va tajribaga, muayyan e’tiqod, ishonch va intuitsiyaga tayangan holda oqilona asoslangan javoblar berishga harakat qiladigan, savollar tug‘diradigan har qanday ob’ektiv va sub’ektiv borliq falsafaning predmeti hisoblanadi. . boshqacha aytganda, inson o‘z qiziqishi ob’ekti haqida muayyan tasavvur hosil qilish maqsadida savol berishga asos bo‘lishi mumkin bo‘lgan …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "falsafaning predmeti, mazmuni va jamiyatdagi roli"

1 - mavzu: falsafaning predmeti, mazmuni va jamiyatdagi roli. ma’ruza rejasi: 1. falsafaning ob’ekti, predmeti va tarkibi. 2. falsafaning dunyoqarashga doir mohiyati. «dunyoqarash» tushunchasi va uning tarixiy shakllari: mif, din va falsafa. 3. falsafaning asosiy masalasi. falsafiy dunyoqarashning yo‘nalishlari. 4. falsafaning funkiyalari. 5. falsafaning jamiyatdagi ahamiyati. mavzuga oid tayanch tushuncha va atamalar: dunyoni anglash, falsafa, dunyoqarash, olam-odam, mif, din, fan, umuminsoniy ma’naviy qadriyat, falsafa – fan, tadqiqot ob’ekti, predmeti, bahs mavzusi, muammolari, umumnazariy falsafiy fanlar, ontologiya, gnoseologiya, metodologiya, ijtimoiy falsafa, maxsus falsafiy fanlar, falsafaning umumbashariy mohiyati, falsafa fani funksiyalari, falsafa va fan, fanlar tasnifi. 1-savol...

This file contains 17 pages in DOCX format (86.8 KB). To download "falsafaning predmeti, mazmuni va jamiyatdagi roli", click the Telegram button on the left.

Tags: falsafaning predmeti, mazmuni v… DOCX 17 pages Free download Telegram