falsafaning predmeti, mazmuni va jamiyatdagi roli

DOC 21 pages 162.5 KB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 162.5 KB

File type DOC

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

1-mavzu: falsafaning predmeti, mazmuni va jamiyatdagi roli 1. falsafa fanining mohiyati. 2. falsafa dunyoqarash sifatida. 3. falsafaning asosiy yo'nalishlari va vazifalari 4. o'zbekistonla falsafa fanining rivoji. bashariyat milodiy xx asr bilan xayrlashib, uchinchi ming yillikka qadam qo'ymoqda. ensoniyat bugungi kunga kelib, ijtimoiy hayotning barcha sohalarida ulkan yutuqlarga erishdi. fan va texnika, madaniyat va maorif beqiyos rivojlandi. odamzod o'zining aql-zakovati va mehnati bilan juda ko'p yangiliklar yaratdi. dunyoning ko'plab sir-asrori kashf etildi, buyuk ixtirolar qilindi. ma'naviy boyliklar orasida falsafa ilmida to'plangan hikmatlar xazinasi eng muhim o'rin tutadi. har bir davrning buyuk donishmandlari bo'ladi. ular o'z yurti va xalqining tafakkuri, ruhiyati hamda orzu-intilishlarini falsafiy ta'limotlarida, muayyan darajada, ifoda etganlar, jamiyat farovonligi va millat ravnaqi uchun xizmat qiladigan yuksak g'oyalarni o'rtaga tashlaganlar. oalqni buyuk maqsadlar sari etaklovchi bayroq sifatida namoyon bo'ladigan bu g'oyalarning muayyan davr mafkurasiga aylanishida falsafiy bilimlar katta ahamiyat kasb etadi. avvalo, falsafa o'zi nima, degan masalaga to'xtalib o'taylik. u insoniyat …

2 / 21

yat-mazmuni ham o'zgarib borgan. «filosofiya» atamasi va u ifoda etadigan bilimlar majmui qadimgi yunoniston va rimda eramizdan avvalgi vii-iii asrlarda yuz bergan buyuk yuksalish natijasi sifatida yuzaga kelgan edi. o'sha davrda endigina shakllanib kelayotgan nazariy fikrning ifodasi falsafiy tafakkur olamni yaxlit va bir butun holda tushunish mujassamiga aylangan edi. qadimgi yunonistonda «filosofiya» atamasini dastlab, matematika fani orqali barchamizga yaxshi ma'lum bo'lgan, buyuk alloma pifagor ishlatgan. evropa madaniyatiga esa, u buyuk yunon faylasufi aflotun asarlari orqali kirib kelgan. shu tariqa, u avvalo, qadimgi yunonistonda alohida bilim sohasiga, to'g'rirog'i, «fanlarning otasi», ya'ni asosiy fanga aylangan. qadimgi dunyoda fanlarning barchasini, ular qanday ilmiy masalalar bilan shug'ullanishidan qat'i nazar, filosofiya deb ataganlar. u ham ijtimoiy borliq, ham tabiat to'g'risidagi ilm hisoblanar edi. shu ma'noda, dastlabki filosofiya olam va unda insonning tutgan o'rni haqidagi qarashlar tizimi bo'lib, dunyoni ilmiy bilish zaruratidan vujudga kelgan edi. bundan tashqari, qadimgi yunonistonda yuz bergan buyuk uyg'onish davri o'ziga xos …

3 / 21

e'tirof etmaydi. ayniqsa, sharq xalqlari hayotida bu hol yaqqol ko'zga tashlanadi. ammo, farobiy ta'kidlaganidek, hikmatni qadrlash, olam va odam hamda hayotning qadriga etish — boshqa gap. shu ma'noda, bizda qadim zamonlarda faylasuf deganda, ko'pdan-ko'p ilm sohalarini egallagan, ustoz va muallim sifatida shuhrat qozongan alloma va mutafakkir kishilar tushunilgan. xix asr nemis qadriyatshunosi i. rikkert ham shunga o'xshash fikrni quyidagicha bayon qilgan: «odamzod olam va odam hamda hayotning qadrini anglab, ular omonat bir narsa ekanini tushuna boshlagan davrlardan falsafiy fikrlashga kirishgan. binobarin, birinchi faylasuf, kim bo'lganidan qat'i nazar, hayotni qadrlaydigan kishi bo'lgani shubhasiz». falsafa, avvalo, muayyan ilmiy bilimlar tizimidir. u, bir tomondan, insonning voqelikni aql vositasida idrok etishi, ikkinchi tomondan, ongning afsona va rivoyatlar asosidagi shakllardan uzil-kesil ajralish jarayoni natijasidir. bu ikki jihat bir-biri bilan uzviy bog'liq. chunki behuda xayolparastlik, havoyi va afsonaviy fikrlash tarzidan xalos bo'lish ilmiy bilimlarni egallash orqali ro'y beradi. eng muhimi, falsafa kundalik turmushda uchrab turadigan eskilik …

4 / 21

itasi tarzida ta'riflanadi. falsafaga bo'lgan munosabatning xilma-xilligiga asoslangan holda, unga yaxlit, umumlashgan ta'riflar ham berilgan. falsafaga ijtimoiy ong shakli bo'lgan madaniyat, san'at, qadriyat nuqtai nazaridan qaraydigan bo'lsak, uning milliyligini aks ettirish imkoniyati tug'iladi. ammo ontologiya, gnoseologiya, naturfilosofiya, antropologiya kabi fan sohalari nuqtai nazaridan qaralsa, ushbu ta'rifda umuminsoniylik va universallik falsafaning asosiy xususiyati ekanini ta'kidlash lozim bo'ladi. 2. haqiqiy falsafa tafakkur mahsuli bo'lgan narsalarni oliy darajadagi haqiqat sifatida mutlaqlashtirmaydi. bu borada suqrotning «men hech narsani bilmasligimni bilaman» degan e'tirofi haqiqat mezonidir. holbuki, suqrot qadimgi yunonistonning eng bilimli faylasufi bo'lgan. u bilimdon, bahs-munozara chog'ida har qanday suhbatdoshni ham mot qilib qo'ya olgani haqida tarixda misollar ko'p. falsafiy bilimlar rivoji uzluksiz jarayon bo'lib, u insoniyatning tafakkur bobida ilgari erishgan yutuqlarni tanqidiy baholashni taqozo etadi. biroq bu — ularni tamoman rad etish, ko'r-ko'rona tanqid qilish lozim degani emas, balki ularga xos barcha xato va kamchiliklarni anglab, yaxshi va ijobiy jihatlaridan foydalanish demakdir. ana shunday …

5 / 21

imoiy tafakkur rivoji yutug'i va insoniyat ma'naviy taraqqiyoti mahsulidir. u kishilarning olamni bilish, o'zlashtirish, farovon hayot kechirish va o'z insoniy salohiyatlarini namoyon etish ehtiyojlari bilan uzviy bog'liqdir. falsafiy ta'limotlar hamma davrlarda ham insoniyatning ilg'or tajribalarini o'zida mujassamlashtirgan va insoniyat madaniyatini yanada yuksakroq bosqichga ko'tarishga xizmat qilgan. har bir falsafiy g'oya, mafkura, bilimlar tizimi asosan o'z davri xususiyatlarini aks ettirgan. ular zamon ruhi va ma'naviyatini o'zida mujassamlashtirgan, davr muammolarini hal etishda qo'l kelgan. shuning uchun aflotun, forobiy va beruniy, navoiy va xegelning asar va ta'limotlarida ular yashab o'tgan davr g'oyalari aks etgan. kishilik jamiyati hech qachon bir tekis va silliq rivojlanmagan. taraqqiyot ortidan inqirozlar, yutuqlar ketidan mag'lubiyatlar, farovonliklar izidan zavolga yuz tutishlar ta'qib etgan. muayyan jamiyat iqtisodiy-siyosiy, axloqiy-diniy, badiiy-estetik taraqqiyot borasida inqirozga duch kelar ekan, undan chiqib ketish uchun ilg'or falsafiy ta'limotlarga ehtiyoj sezadi. shuning uchun ham buyuk falsafiy ta'limotlarni, bir tomondan, madaniy-intellektual rivojlanish samarasi, ikkinchi tomondan, tub ijtimoiy o'zgarishlar taqozosi …

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "falsafaning predmeti, mazmuni va jamiyatdagi roli"

1-mavzu: falsafaning predmeti, mazmuni va jamiyatdagi roli 1. falsafa fanining mohiyati. 2. falsafa dunyoqarash sifatida. 3. falsafaning asosiy yo'nalishlari va vazifalari 4. o'zbekistonla falsafa fanining rivoji. bashariyat milodiy xx asr bilan xayrlashib, uchinchi ming yillikka qadam qo'ymoqda. ensoniyat bugungi kunga kelib, ijtimoiy hayotning barcha sohalarida ulkan yutuqlarga erishdi. fan va texnika, madaniyat va maorif beqiyos rivojlandi. odamzod o'zining aql-zakovati va mehnati bilan juda ko'p yangiliklar yaratdi. dunyoning ko'plab sir-asrori kashf etildi, buyuk ixtirolar qilindi. ma'naviy boyliklar orasida falsafa ilmida to'plangan hikmatlar xazinasi eng muhim o'rin tutadi. har bir davrning buyuk donishmandlari bo'ladi. ular o'z yurti va xalqining tafakkuri, ruhiyati hamda orzu-inti...

This file contains 21 pages in DOC format (162.5 KB). To download "falsafaning predmeti, mazmuni va jamiyatdagi roli", click the Telegram button on the left.

Tags: falsafaning predmeti, mazmuni v… DOC 21 pages Free download Telegram