amaliy geografiyaning metodologik asoslari

DOCX 4 pages 15.9 KB Free download

4 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 15.9 KB

File type DOCX

Pages 4

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 4

mavzu: amaliy geografiyaning metodologik asoslari reja: 1. amaliy geografiyaning maqsadi va vazifalari 2. amaliy geografiyada tadqiqod usullari 3. amaliy geografiyaning ahamiyati 4. amaliy geografik tadqiqodlar tayanch so’z va iboralar: amaliy geografiyaning maqsadi, tabiiy geografik jarayonlar, tabiiy va ijtimoiy muhitning o'zgarishi, baholash va bashorat qilish, ekologik muammolar, tadqiqot usullari. geografiya fani yer yuzasi tabiatini, aholisi va uning xo'jalik faoliyatini o'rganadi. amaliy geografiya fani tabiiy va ijtimoiy muhitning o'zgarishini baholash va bashorat qilish bilan shug'ullanadi. insoniyat paydo bo'lgan davrdan boshlab jamiyat taraqqiy etgan sari inson va tabiat o'rtasidagi o'zaro munosabatlar murakkablashib bormoqda. buning natijasida mahalliy, mintaqaviy hamda umumsayyoraviy ekologik muammolar va inqirozlar paydo bo'lmoqda. ana shunday ekologik muammolar va inqirozlarni o'rganish, baholash va ularning sodir bo'lishini oldindan bashorat qilishda geografiya fanining o'rni va ahamiyati nihoyatda muhimdir. mazkur muammolarni o'rganish va ularning yechimini topish davomida geografiya fanlari tizimida yangi yo'nalish, ya'ni amaliy geografiya fani paydo bo'ldi va u hozirgi paytda tez sur'atlar bilan …

2 / 4

iya fani geografiyaning rivojlanib kelayotgan yangi tarmoqlaridan biri bo'lsa ham, uning ildizi uzoq tarixiy davrlarga borib taqaladi. yurtimizdan yetishib chiqqan buyuk allomalar amaliy geografiyaning rivojlanishiga muhim hissa qo'shganlar. masalan, ahmad al-farg'oniy nil daryosining suv sarfini o'rganish va bashorat qilish bo'yicha amaliy geografik ishlarni olib borgan. abu rayhon beruniy esa bir gradus yoyning uzunligini aniqlab, yerning asosiy o'lchamlarini hisoblashga juda ulkan hissa qo'shgan . amaliy geografiyaning tadqiqot usullari amaliy geografiya tabiiy va ijtimoiy muhitni o'rganishda turli tadqiqot usullaridan foydalanadi. mazkur tadqiqot usullariga quyidagilar kiradi: sistemali, ekologik, landshaft va 5 iqtisodiy. ushbu usullarni yondashuv deb atash ham mumkin. sistemali usul (yondashuv). mazkur usulda o'rganilayotgan hudud ma'lum bir sistema sifatida qaraladi. bu sistema esa bir-biri bilan bog'langan qator kichik sistemalardan iborat bo'ladi. masalan, chirchiq vodiysini ma'lum bir yaxlit sistema sifatida oladigan bo'lsak, u birbiri bilan bog'langan quyidagi sistemalardan iborat: geologik to‘zilishi; relyefi; suvlari (daryolari, ko'llari, mo‘zliklari, botqoqliklari, yer osti suvlari); iqlimi; tuproqlari; o'simlik …

3 / 4

i. buning oqibatida tuproq, o'simlik va hayvonot dunyosi o'zgarishga uchradi. suv ostida qolgan qishloqlar aholisi ko'chirildi, yangi, shinam va go'zal chorbog' shaharchasi, dam olish zonalari vujudga keldi. demak, ekologik yondashuvda tabiatda sodir bo'ladigan o'zgarishlaming tirik organizmga ta'siri oldindan o'rganilar va bashorat qilinar ekan. landshaft usuli (yondashuvi). mazkur usul qollanganda, hudud ma'lum bir landshaft turlariga bo'lib o'rganiladi. masalan, biror tuman hududini o'rganadigan bo'lsak, mazkur tuman hududi awal tabiiy va antropogen landshaftlarga ajratiladi. tabiiy landshaftlar o'r-monlardan, yaylovlardan, pichanzorlardan, toshloq va qumlardan, botqoqlardan, sho'rxoklardan, soy vodiylaridan, yonbag'irlardan va boshqa landshaft turlaridan iborat bo'lishi mumkin. antropogen landshaftlar esa qishloq xo'jalik yerlaridan, sanoat korxonalaridan, yo'llardan, shahar va qishloqlardan iborat bo'lishi mumkin. har bir landshaft turi alohida-alohida tahlil qilinadi. iqtisodiy usul (yondashuv). bu usulda aniq matematik-statistik hisoblashlar orqali tabiiy sharoitga, tabiiy resurslarga, aholi va xo'jalik korxonalariga baho beriladi hamda ularning o'zgarishi bashorat qilinadi. masalan, aholi sonining o'sishi yoki kamayishi va h.k. amaliy geografiya muhandislik geologiyasi, muhandislik …

4 / 4

ta'sirga uchramoqda. chunki insonning tabiatga ta'siri ko'p hollarda tabiat qonunlarini hisobga olmasdan amalga oshirilmoqda. bunday ko'ngilsiz hodisalarning oldini olish va tabiat mahsuldorligini muntazam ko'paytirib borish bugungi kunning dolzarb muammolaridan biriga aylanib bormoqda. mazkur muammoning yechimida boshqa fanlar qatori geografiya ham faol ishtirok etmoqda va o'zining munosib hissasini qo'shmoqda. amaliy geografiya fani bugungi kunda insoniyat uchun muhim ahamiyatga ega bo'lgan tabiiy va ijtimoiy muhitning o'zgarishi va uni yaxshilashning umumsayyoraviy, mintaqaviy va 6 mahalliy muammolari bilan shug'ullanadi. tabiat bilan jamiyat o'rtasidagi munosabatlar tobora murakkablashib borayotgan va ayrim hududlarda xavfli ekologik holatlar vujudga kelayotgan bir vaziyatda tabiiy muhitni sof holda saqlab qolish muammosi alohida ahamiyat kasb etmoqda. mazkur muammoni yechishda amaliy geografik tadqiqotlar muhim ahamiyatga ega. hozirgi paytda amaliy geografiyaning ilmiy yutuqlaridan inson uchun qulay ekologik sharoitlar yaratishda keng foydalanilmoqda. natijada "ozon tuynugi"ning maydoni qisqarib bormoqda, yo'qolib ketish arafasida turgan ko'plab o'simlik va hayvonlar saqlab qo-linmoqda, ifloslangan daryo va ko'llar suvi tozalanib bormoqda. …

Want to read more?

Download all 4 pages for free via Telegram.

Download full file

About "amaliy geografiyaning metodologik asoslari"

mavzu: amaliy geografiyaning metodologik asoslari reja: 1. amaliy geografiyaning maqsadi va vazifalari 2. amaliy geografiyada tadqiqod usullari 3. amaliy geografiyaning ahamiyati 4. amaliy geografik tadqiqodlar tayanch so’z va iboralar: amaliy geografiyaning maqsadi, tabiiy geografik jarayonlar, tabiiy va ijtimoiy muhitning o'zgarishi, baholash va bashorat qilish, ekologik muammolar, tadqiqot usullari. geografiya fani yer yuzasi tabiatini, aholisi va uning xo'jalik faoliyatini o'rganadi. amaliy geografiya fani tabiiy va ijtimoiy muhitning o'zgarishini baholash va bashorat qilish bilan shug'ullanadi. insoniyat paydo bo'lgan davrdan boshlab jamiyat taraqqiy etgan sari inson va tabiat o'rtasidagi o'zaro munosabatlar murakkablashib bormoqda. buning natijasida mahalliy, mintaqaviy hamda umumsay...

This file contains 4 pages in DOCX format (15.9 KB). To download "amaliy geografiyaning metodologik asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: amaliy geografiyaning metodolog… DOCX 4 pages Free download Telegram