grammatika haqida ma'lumotlar

PDF 22 pages 902.5 KB Free download

22 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 902.5 KB

File type PDF

Pages 22

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 22

proposal title here second line carol bellamy 20 november 2002 grammatika. morfologiya. so‘z turkumlari, ularning tasnifi. reja: 1.grammatika haqida ma’lumot. 2. so‘zning grammatik ma'nosi. 3. grammatik ma'noni ifodalash vositalari. 4. grammatik shakl. 5. grammatik katеgoriya. 6. morfologiya haqida umumiy ma’lumot. 7. so‘z turkumlari, ularning tasnifi. grammatika haqida ma’lumot grammatika – tilning grammatik qurilishini o`rganuvchi tilshunoslikning bo`limi. grammatika so`zlarning gapda o`zgarishi va ularning o`zaro birikib, so`z birikmasi, gap hosil qilishi haqidagi qoidalar to`plamidir: men uning ishlariga ko'maklashadigan bo'ldim.(x.t.) so‘zning grammatik ma'nosi so`zning ma’lum turkumga mansubligini ko`rsatuvchi, so`zning ma’lum bir grammatik shaklini ifodalaydigan, gapda qanday vazifa bajarishini bildiradigan ma’no grammatik ma’no hisoblanadi. quyidagi so‘zlarning grammatik ma’nolarini aniq lang: tilni bilish — dilni bilishga yo'l ochar. grammatik ma'noni ifodalash vositalari 1. affiksatsiya. bunda grammatik ma’no shakl yasovchi affikslarni qo`shish bilan ifodalanadi: maktablar, maktabga, oddiyroq, ishlandi 2. yordamchi so`zlar. mustaqil ma’noli so`zlar yordamchi so`zlar orqali grammatik ma’noga ega bo`lishi mumkin: daraxt mevasi bilan ko`rkam, …

2 / 22

a oldinma-keyin kelish ham ba’zan grammatik ma’no ifodalashga yordam beradi. masalan: 1. ajoyib odamlar. 2. odamlar birinchi gapda ajoyib so`zi otdan oldin kelib sifatlovchi vazifasini, ikkinchi gapda ushbu so`z otdan keyin kelib kesim vazifasini bajargan. 7. ohang. bunda grammatik ma’no so`zlarning gap sifatida shakllanishi bilan bog`liq. masalan: hamma keldi. (darak gap) - hamma keldi? (so`roq gap) - hamma keldi! (undov gap). grammatik shakl so`zning biror grammatik ma’no ifodalaydigan ko`rinishi uning grammatik shakli deyiladi. hozirgi o`zbek tilida so`zlarning grammatik shakllari affikslar, yordamchi so`zlar vositasida, so`zlarni juftlash yoki takrorlash orqali hosil qilinadi. shunga ko`ra so`zlarning quyidagi grammatik shakllari farqlanadi: 1. sintetik shakl. bu shakl shakl yasovchi affikslar vositasida hosil bo`ladi: kitobning, kitobni, kitobga, kitobda; o`qimoqdaman, o`qimoqdasan, o`qimoqdamiz, o`qimoqdasiz kabi. 2. analitik shakl. mazkur shakl yordamchi so`zlar orqali yuzaga keladi: bolalar uchun, zavq bilan, o`qib tur, o`qib ko`r kabi. 3. juft va takroriy shakl. ikki so`zni juftlash yoki bir so`zni takrorlash bilan ham …

3 / 22

i, fe’llarga xos bo`lgan bo`lishli-bo`lishsizlik, nisbat, mayli, zamon, shaxs-son kategoriyalari kiradi. davom ettiring: sintaktik kategoriyalar sintaktik grammatik kategoriyalar deyilganda, gap, gap bo`laklari: ega, kesim, to`ldiruvchi, aniqlovchi, hol kabilar nazarda tutiladi. davom ettiring: morfologiya haqida ma’lumot morfologiya qismida so`z turkumlari va ularga xos bo`lgan shakllar haqida bahs yuritiladi. morfologiya so‘zi yunoncha morfe – shakl, logos – fan, ta’limot degan ma’nolarni ifodalaydi. so‘z turkumlari haqida ma’lumot so`zlarning ma’no va grammatik belgilarining o`xshashligiga qarab guruhlarga bo`linishi so`z turkumlari deyiladi: so’z turkumlari tarixi haqida umumiy ma’lumot ot (ism) sifat son olmosh fe’l ravish yordam- chilar hindlar + + + arablar + + + yunonlar + + + + + + ruslar + + + + + + + so’zlarni turkumlarga ajratish tamoyillari leksik-semantik tamoyil morfologik tamoyil tamoyillar sintaktik tamoyil so’zlarni turkumlarga ajratishning leksik-semantik tamoyili 1.so’zlar lug’aviy ma’no ifodalaydi: odam – (kim?) ongli mavudot; sariq – (qanday?) rang; olti – (qancha?) miqdor; kelmoq – (nima …

4 / 22

mon bo'lguncha, yer oftob atrofida kezib charchaguncha evriladi, nahot aylanaveradi qonli charx? so’z turkumlarining xususiyatlari lug’aviy ma’noga ega morfologik jihatdan o’zgaradi gap bo’lagi vazifasini bajaradi mustaqil so’zlar + + + yordamchi so’zlar - - - alohida guruh so’zlar - - + mustaqil soz turkumlari ot son sifat olmosh ravish fe’l yordamchi so’z turkumlari yordamchi so’z turkumlari ko’makchi bog’lovchi yuklama so’zlarni tobe qilib bog’laydi so’zlarni teng va tobe qilib bog’laydi so’zlarga qo’shimcha ma’nolar yuklaydi alohida guruh so’zlar alohida guruh so’zlar modal so’zlar undov so’zlar taqlid so’zlar fikrga munosabat ifodalaydi turli his-tuyg’u, buyruq-xitob ifodalyd harakat, holatga taqlidni ifodlaydi uyga vazifa 1. ma’ruzani o`qib kelish. 2.mavzuga tegishli mashqlarni bajarish. 3. mavzuga tegishli ltqni to`ldirish. mashqni bajarish namunasi: 1. gapdagi so‘zlarning grammatik ma’nolarini aniqlab yozing: 1) turkumi; 2) gapdagi vazifasi; 3) grammatik manoni ifodalash vositasi; 4) gr. ma’noni ifodalash usuli. aql bozorda sotilmas. aql - 1) ot; 2) ega; 3) nol ko‘rsatkich; 4) sintetik …

5 / 22

Want to read more?

Download all 22 pages for free via Telegram.

Download full file

About "grammatika haqida ma'lumotlar"

proposal title here second line carol bellamy 20 november 2002 grammatika. morfologiya. so‘z turkumlari, ularning tasnifi. reja: 1.grammatika haqida ma’lumot. 2. so‘zning grammatik ma'nosi. 3. grammatik ma'noni ifodalash vositalari. 4. grammatik shakl. 5. grammatik katеgoriya. 6. morfologiya haqida umumiy ma’lumot. 7. so‘z turkumlari, ularning tasnifi. grammatika haqida ma’lumot grammatika – tilning grammatik qurilishini o`rganuvchi tilshunoslikning bo`limi. grammatika so`zlarning gapda o`zgarishi va ularning o`zaro birikib, so`z birikmasi, gap hosil qilishi haqidagi qoidalar to`plamidir: men uning ishlariga ko'maklashadigan bo'ldim.(x.t.) so‘zning grammatik ma'nosi so`zning ma’lum turkumga mansubligini ko`rsatuvchi, so`zning ma’lum bir grammatik shaklini ifodalaydigan, gapda qanday vazifa...

This file contains 22 pages in PDF format (902.5 KB). To download "grammatika haqida ma'lumotlar", click the Telegram button on the left.

Tags: grammatika haqida ma'lumotlar PDF 22 pages Free download Telegram