grammatika

ZIP 8 pages 405.1 KB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 405.1 KB

File type ZIP

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

1405919768_56989.doc грамматика грамматика режа: i. грамматика, унинг тил тизимида тутган ўрни. ii. сўз-шакл ва грамматик маъно. iii. грамматик шакл ва унинг турлари. vi. грамматик категория. ҳозирги ўзбек тили тузилиши жиҳатдан мураккаб бўлиб, унинг таркибий ³исмлари: луғат бойлиги, товушлар тизими ва грамматик ³урилиш ўзаро зич боғлангани ҳолда, яхлит бир тизимни, тил тизимини вужудга келтиради. мана шу тизимдаги маълум бир ³исм бош³асисиз яшай олмайди. луғат бойлигидаги сўз ва иборларни нут³ товушлари шакллантиради. нут³ товушларидан ташкил топган сўз ва иборалар тилнинг грамматик ³урилиши билан боғли³ бўлган сўз бирикмалари ва гапни шакллантиради. тил тизимидаги товушлар системаси ва луғат бойлиги билан танишган эдик. тилнинг тизимига кирувчи грамматик ³урилишни грамматика соҳаси ўрганади. грамматика сўзларнинг гапда ўзгариши ва уларнинг ўзаро бирикиб, сўз бирикмаси, гап ҳосил ³илиши ҳа³идаги ³оидалар тўпламидир. грамматика 2 ³исмдан : морфология ва синтаксисдан иборат. морфологияда сўз туркумлари ва уларга хос бўлган шакллар ҳа³ида баҳс юритилса, синтаксисда сўзларнинг бир-бири билан боғланиб, гап, сўз бирикмаси юзага …

2 / 8

елишикдаги отлардир. ва аксинча, биргина лексик сўз, лексема турли шаклларда ³ўлланиб, ҳар хил грамматик маънони ифодалайди. масалан, ў³имо³ феълнинг тусланишли шакллари ³уйидаги грамматик маъноларни англатиши мумкин: ў³ияпман - ҳозирги замон давом феълининг i шахс бирлик маъноси, ў³ияпсан - ҳозирги замон давом феълининг ii шахс бирлик маъноси, ў³ияпти - ҳозирги замон давом феълининг iii шахс, бирлик маъноси. шундай ³илиб, сўзнинг грамматик маъноси унинг лексик маъносидан фар³ ³илади, аммо улар бир-бири билан зич боғланган бўлади. демак, сўзнинг маълум бир туркумга мансублигини кўрсатувчи ҳамда унинг бирор шаклидан келиб чи³увчи маъноси сўзнинг грамматик маъноси дейилади. грамматик маънони ифодалаш восита ва усуллари. ўзбек тилида сўзнинг грамматик маъноси ³уйидаги восита ва усуллар ор³али ифодаланади: 1. аффиксация усули. бунда грамматик маъно турли шакл ясовчи аффикслар ёрдамида ифодаланади: мактаблар, мактабга, оддийро³. 2. ёрдамчи сўзлардан фойдаланиш. муста³ил маъноли сўзлар ёрдамчи сўзлар (кўмакчилар, юкламалар) воситасида маълум грамматик маънога эга бўлиши мумкин: мактаб томон пиёда юрилди. 3. такрорлаш ор³али ҳам грамматик …

3 / 8

кўрсаткичли шаклда бўлиши мумкин. масалан: мамлакатлар – 1 грамматик кўрсаткичли шакл, мамлакатларига – 3 грамматик кўрсаткичли шакл.. ҳозирги ўзбек тилида сўзларнинг грамматик шакллари аффикслар (³ўшимчалар) ёрдамида, ёрдамчи сўзлар воситасида, сўзларни жуфтлаш ёки такрорлаш ор³али ҳосил ³илинади. шунга кўра сўзларнинг ³уйидаги грамматик шакллари фар³ланади: 1. синтетик шакл. шакл ясовчи ³ўшимчаларга эга бўлган сўзлар: китобни, ў³ияпмиз. 2. аналитик шакл. ёрдамчи сўзлар воситасида ҳосил бўладиган сўзларнинг шакли: дугонаси билан, укаси учун. 3. жуфт ва такрорий шакл. икки сўзни жуфтлаш ёки бир сўзни такрорлаш билан ҳам сўзнинг грамматик шакли юзага келиши мумкин. масалан: бахт-саодат, катта-кичик (умумлаштириш маъноси), сават-сават (нон), хирмон-хирмон (пахта) (кўплик маъноси). демак сўзнинг у ёки бу шакли махсус восита ва усуллар ор³али юзага келади. аммо ўзбек тилида сўзларнинг махсус грамматик кўрсаткичга эга бўлмаган шакллари ҳам мавжуд. масалан: институтга – институт 0 (бош келишик), бинолар – бино 0 (бирлик сон), бормади – бор 0 ди (б´лишли феъл). сўзнинг формалари (шакллари) тизимида кўрсаткичга эга …

4 / 8

5 / 8

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "grammatika"

1405919768_56989.doc грамматика грамматика режа: i. грамматика, унинг тил тизимида тутган ўрни. ii. сўз-шакл ва грамматик маъно. iii. грамматик шакл ва унинг турлари. vi. грамматик категория. ҳозирги ўзбек тили тузилиши жиҳатдан мураккаб бўлиб, унинг таркибий ³исмлари: луғат бойлиги, товушлар тизими ва грамматик ³урилиш ўзаро зич боғлангани ҳолда, яхлит бир тизимни, тил тизимини вужудга келтиради. мана шу тизимдаги маълум бир ³исм бош³асисиз яшай олмайди. луғат бойлигидаги сўз ва иборларни нут³ товушлари шакллантиради. нут³ товушларидан ташкил топган сўз ва иборалар тилнинг грамматик ³урилиши билан боғли³ бўлган сўз бирикмалари ва гапни шакллантиради. тил тизимидаги товушлар системаси ва луғат бойлиги билан танишган эдик. тилнинг тизимига кирувчи грамматик ³урилишни грамматика соҳаси ўрган...

This file contains 8 pages in ZIP format (405.1 KB). To download "grammatika", click the Telegram button on the left.

Tags: grammatika ZIP 8 pages Free download Telegram