efferent innervatsiyaga ta’sir etuvchi dori vositalari

PDF 23 pages 899.3 KB Free download

23 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 899.3 KB

File type PDF

Pages 23

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 23

м-ва н- хрларга таъсир этувчилар efferent innervatsiyaga ta’sir etuvchi dori vositalari. efferent innervasiyaga ta’sir etuvchi dori vositalari. • markazdan kochuvchi (efferent) nerv tolalari 2 ta katta guruxga bulinadilar: • 1.vegetativ nerv sistemasi (ichki a’zolar, tomirlar, bezlar, sillik mushak-larni faoliyatini boshkaradi. uni boshkacha avtonom, visseral nerv sistemasi deb ataladi). • 2.somatik nerv sistemasi (tayanch xarakat sistemasini boshkaradi, skelet mushaklari faoliyatini boshkaradi). • vegetativ nerv sistemasi uz navbatda 2 xil nervlardan iborat: • 1.parasimatik • 2.simpatik • ular bir-birlaridan anatomik tuzilishi, bajaradigan ishi va fiziologik faolligi bilan farklanadi. xolinergik sinapslarga tasir qiluvchi vositalar. • xlinergik sinapslarda qo’zg’alishlar asitilxolin yordamida bo’ladi • asitilxolin xolinergik neyronlarning oxiridagi sitoplamasida sintezlanadi.u xolin va asitilkoenzim a-dan, xolinasetilaza fermenti yordamida sintez bo’ladi. • asitilxolin sinaptik pufakchalarda yig’iladi • xar-xil birikmalarga sezgirligiga karab xolinoreaktiv strukturalar (reseptorlar) 2ga bulinadilar: • 1. muskaringa sezgir reseptorlar (m-xolinoreaktiv struktura): • 2. nikotinga sezgir reseptorlar (n- xolinoreaktiv struktura): • xolinoreseptorlarga ta’sir etuvchi moddalar ikki …

2 / 23

idroxlorid, aseklindin) • - m-xolinolitiklar (atropin sulfat, platifillin gidrotartrat, skopalamin gidrobromid, metatsin). • n-xolinoreseptorlarga ta’sir etuvchi dorilar • - n-xolinoreseptorlarni kuzgatuvchilar (n- xolinomimetiklar sitoton, lobelin) • - n-xolinoblokatorlar: • ganglioblokatorlar. kuraresimon moddalar. pirilen, dimekolin, (periferik- miorelaksantlar): benzogeksoniy, gigroniy, tubokurarin, anaturuksoniy, arfonad, diplasin, ditilin. • m-va n-xolinoreseptorlarni stimullovchi vositalar (m-va n- xolinomimetiklar) • bunday birikmalarga asetilxolin va uning xosilalari kiradi. ax xolinergik sinapslarda mediator vazifasini utaydi. u xolin va sirka kislotasining murakkab efiri xisoblanadi. lekin ta’siri kiska bulganligidan dori sifatida kullanilmaydi. farmakologiya va fiziologiyada eksperimentlarda kullaniladi. ax xolinoreseptorlarga tugridan-tugri (bevosita) kuzgatuvchi ta’sir etib, m-va n-xolinoreseptorlarni kuzgatadi, lekin m-xolinoreseptorlarni kuzgalishida yuzaga keladigan uzgarishlar ustunlik kiladi, ya’ni parasimpatik nervlarni kuzgatgandagi uzgarishlar yuzaga keladi: korachik torayadi, fontanov bushligi kengayadi, shlemov kanali ochiladi, kuzning ichidan suyuklik okib chikish oshadi, kuzning ichki bosimi pasayadi, kipriksimon mushak kiskargani uchun sinn boglami bushashadi va kuz gavxari kabarik-shakliga kiradi. bunda akkomadasiya spazmi vujudga kelib, yakin jismlarni anik kuradi. sulak-bezlarining …

3 / 23

idagi uzgarishlar soyasida koladi. kundalang targil muskullarida ax ta’sirida kuzgalish impulslarini utkazilishi ortadi. • karboxolin- bu dori ax uxshaydi, lekin xolinesteraza fermenti uni gidrolizlamaydi, shuning uchun u turgun va ta’siri davomlidir. karboxolin m- va n-xolinoreseptorlarni baravariga kuzgatadi ax chakirgan uzgarishlar sodir buladi. tibbiyotda karbaxolin glaukomada, ichak va peshob pufagini atoniyasini bartaraf kilishda kullaniladi. m-xolinomimetiklar. • bu guruxga m-xolinoreseptorlarni tugridan-tugri, bevosita kuzgatuvchi birikmalar kiradi. zaxarli kuzikorin-muxamor tarkibidagi alkaloid-muskarin bu gurux moddalarning eng asosiy namoyondasi xisoblanadi. lekin muskarin dori vositasi sifatida kullanilmaydi. • tibbiyotda m-xolinomimetiklardan pilokarpin va aseklidin kullaniladi. • pilokarpin (pilocarpinum hydrochloridum). janubiy amerikada usadigan tropik usimlik pilocarpus laborandining bargidan olinadigan alkaloid. sintez yuli bilan xam olingan. pilokarpin m-xolinoreseptorlarni bevosita kuzgatib, parasimpatik nerv sistemasini kuzgatilganda yuzaga chikuvchi uzgarishlar chakiradi. pilokarpin, ayniksa, bezlarning sekresiyasini kuchaytiradi (sulak, ter). • amaliyot jixatdan pilokarpinning kuzga ta’siri axamiyatga ega (korachigni toraytiradi, kuz bosimini pasaytiradi, akkomodasiya spazmini chakiradi). pilokarpinni eritma yoki surtma sifatida glaukomani davolashda ishlatiladi. boshka …

4 / 23

lari bor. atropin sintetik yul bilan xam olinadi. atropin tanlab fakat m- xolinoreseptorlarni kamal kiladi. atropin u bilan boglanib ax- ning reseptorlarga ta’sir etishiga yul kuymaydi va shuning uchun parasimpatik nerv oxiridagi neyroeffektor sinapslardan kuzgalish impulslari utmaydi. natijada parasimpatik nervlarni falajlanishida kuzatiladigan uzgarishlari yuzaga chikadi. parasimpatik nerv tonusi pasaysa, simpatikniki oshadi va kuyidagi uzgarishlar yuzaga keladi: korachik kengayadi, fontanov bushligi torayadi, shlemov kanali yopiladi, kuzning ichki suyukligining chikishi kamayib, bosim oshadi, siliar mushaklar bushashadi, sinn boglami taranglashib kuz gavxari yassi shaklga kiradi, uzokdagi buyumlar anik kurinib, yakindagilari xiralashadi, ya’ni akkomodasiya paralichi yuzaga keladi, fotofobiya rivojlanadi. kam va kovushkok sulak ajraladi, • taxikardiya, yurak utkazuvchanligi ortadi, lekin kon bosimida uzgarish kuzatilmaydi. me’da ichak trakti a’zolarining sekresiyasi va tonusi pasayadi, ovkat xazm kilish yomonlashadi, kabziyat yuzaga keladi. ter ajralishi, issiklikni tarkatish susayadi, tana xarorati ortishi mumkin. bronxlarning kengligi odatda uzgarmaydi, lekin atropin bronxlar spazmini daf etadi va shu tufayli nafas kisish xurujini …

5 / 23

ning uchun xam uning ta’siri davomli buladi. masalan: akkomadasiya paralichi 2 -3 kun, korachikning kengayishi 5-6 kun davom etadi. atropin ta’sirini m-xolinomimetiklar va antixolinesteraz vositalar bilan yukotib bulmaydi, chunki antogonizm bir tomonli xisoblanadi. • skopolamin (scopolaminva trop kislotasining murakkab efiri). atropinga uxshash alkaloid bulib, m-xolinoreseptorlarni kamal kiladi. atropindan farkli ularok skopolamin kuzga va bezlar sekresiyasiga kuchli ta’sir etadi, lekin ta’sir davomliligi atropinga nisbatan kamrok. mnsga bulgan ta’siri atropinnikiga karama-karshi bulib kuprok susaytiruvchi ta’sirga ega. shuning uchun u ruxiy kasalliklarni tinchlantirishda va parkinsonizmni davolashda, bemorlarni operasiyaga tayorlashda, dengiz va xavo (chaykalish) kasalliklarida ("aeron" tab.) kullaniladi. • gomotropin-sintetik preparat bulib, atropinsimon ta’sir kursatadi, lekin ta’siri kiska, masalan: akkomadasiya paralichi taxminan 15- 20 soat davom etadi. kuz korachigini kiska muddatga kengaytirishda ishlatiladi. • platifillin (plathyphyllinum) alkaloid xisoblanadi. atropindan kuchsizrok, urtacha ganglioblokatorlik, yaxshi spazmolitiklik xususiyatiga ega (bevosita ta’sir etadi). asosan me’da, ichak, buyrak, ut pufagi kolikalari xurujini bartaraf etishda kullaniladi. atropinni kullagandagi ogiz kurish, …

Want to read more?

Download all 23 pages for free via Telegram.

Download full file

About "efferent innervatsiyaga ta’sir etuvchi dori vositalari"

м-ва н- хрларга таъсир этувчилар efferent innervatsiyaga ta’sir etuvchi dori vositalari. efferent innervasiyaga ta’sir etuvchi dori vositalari. • markazdan kochuvchi (efferent) nerv tolalari 2 ta katta guruxga bulinadilar: • 1.vegetativ nerv sistemasi (ichki a’zolar, tomirlar, bezlar, sillik mushak-larni faoliyatini boshkaradi. uni boshkacha avtonom, visseral nerv sistemasi deb ataladi). • 2.somatik nerv sistemasi (tayanch xarakat sistemasini boshkaradi, skelet mushaklari faoliyatini boshkaradi). • vegetativ nerv sistemasi uz navbatda 2 xil nervlardan iborat: • 1.parasimatik • 2.simpatik • ular bir-birlaridan anatomik tuzilishi, bajaradigan ishi va fiziologik faolligi bilan farklanadi. xolinergik sinapslarga tasir qiluvchi vositalar. • xlinergik sinapslarda qo’zg’alishlar asitilxolin yorda...

This file contains 23 pages in PDF format (899.3 KB). To download "efferent innervatsiyaga ta’sir etuvchi dori vositalari", click the Telegram button on the left.

Tags: efferent innervatsiyaga ta’sir … PDF 23 pages Free download Telegram