biologik membranalar

PDF 23 стр. 1,8 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1 / 23
40329a7a-26e8-43d3-88f8-798a50f96dbe.pdf биологик мембраналар структураси ва функцияси б.ф.д., доцент позилов м.к. режа: • биологик мембраналар тузилишига доир ҳозирги замон тасаввурлар. • биологик мембраналарнинг тузилиши ва функцияси. • мембрана липидлари ва оқсиллари. • модел мембраналар. бизга маълумки, ҳужайраларнинг энг асосий қисми мембраналар ҳисобланади.улар ҳужайрани атроф- муҳитдан чегаралаб туради, унга зиён етқазувчи ташқи таъсирлардан ҳимоя қилади, ҳужайра билан унинг атрофини ўраб турувчи муҳит орасидаги модда алмашинувини бошқаради, электр потенциалларини генерациялашга имконият яратади, митохондрия- лардаги универсал аккумуляторлар энергияси атф ни синтез қилишда иштирок этади. хулоса қилиб айтганда, мембраналар ҳужайраларнинг тузилишини шакллан- тиради ва унинг вазифасини бажаради. кўпгина касал- ликлар мас-н, атеросклероз, заҳарланиш, ишемия ва ҳ.з.лар мембрана тузилишининг ва иш фаолиятининг бузилиши билан боғлиқдир. баъзи ҳужайра компонентлари ва молекулаларини катталиклари электрон микроскоп ёруғлик микроскоп нисбий катталиклар молекула 1 нм ҳужайра мембранаси 10 нм вирус 100 нм бактерия 1 µм органелла 10 µм гача ҳужайра < 100 µм нм=нанометр (10-9 м) µм=микрометр (10-6) аминокислота 1 нм …
2 / 23
“бутерброд” моделли тузилишини биринчи аниклашган. ҳужайра мембранаси синонимлар: плазмалемма, плазмолемма, цитоплазматик мембрана, биомембрана. мембрана ҳужайрани муҳитдан ажратиб турувчи унинг цитоплазма ва муҳит ўртасида метаболик алмашинуви ҳамда алоқасини амалга оширадиган липопротеинли қават. мембрана - бу доимий функция бажарадиган ҳужайранинг фаол тузилиш қаватидир. 6-10 нм плазматик мембраналар структураси • ҳар қандай биомембраналар бир хил тузилишга эга: улар икки қатлам липид молекулаларидан ташкил топган ва 6 нм қалинликка эга. айрим мембраналар углеводлардан ҳам таркиб топган, улар эса ўз навбатида оқсиллар ва липидлар билан боғланган бўлади. липидлар, оқсиллар ва углеводлар нисбати ҳужайра ёки мембрана хусусиятига ҳамда ҳужайра ёки мембрананинг типига ҳам боғлиқ бўлади. плазматик мембраналар структураси мембрана компонентлари ноковалент боғлари ёрдамида сақланади, шу сабабли улар ҳаракатчанликка эга бўлади. мембрананинг оқувчанлиги липидларнинг таркиби ва ташқи муҳитнинг ҳароратига боғлиқ бўлади. ёғ кислоталар таркиби-нинг кўпайиши натижасида оқувчанлик ошиб боради ва ярим кристалл мембрана структурасининг бузилишига олиб боради. мембранавий оқсиллар ҳам ҳаракатчан- ликка эга. агар мембранада оқсиллар мустаҳкамланмаган …
3 / 23
да ҳужайра ичидаги физиологик жараёнларни тартибга солишга хизмат қилувчи гормонлар ва медиаторларнинг рецепторлари, гликопротеинлар бошқа ҳужайраларни ва бегона оқсилларни танийдиган антигенлар бўлиб хизмат қилади. 6. махсус функциялар. мускул ҳужайраларида қисқариш ва нерв ҳужайраларида таъсиротлар импулслар шаклида узатилади. 7. ферментатив фаоллик адгезия. мембрана функциялари биологик мембраналарнинг тузилиши ва функцияси мембрана функциялари 1. чегара 3. сигналлар қабул қилиниши ва узатилиши 2. метаболит транспортининг назорати 4. ферментли реакциялар 5. бошқа ҳужайралар билан алоқа 6. цитоскелет учун лангар биомембранада жойлашган оқсил молекулаларининг тахминан 40% α - спирал шаклида бўлади. биомембраналарнинг тузилиши ва фаолият механизмларини тушунтиришда 1925- йилда гертер ва грендел, 1935- йилда ф.даниэлли ва г.давсон томонидан дастлабки фикрлар билдирилди. ушбу гипотезага кўра биологик мембраналар икки қават липид молекулалари қавати ва уни икки томонидан ўраб турувчи оқсил молекулалари глобулалар йиғиндисидан ташкил топганлиги таъкидланади. ф.даниэлли томонидан илгари сурилган илмий фаразларда мембрана структурасида икки қаватли фосфолипид молекулалари радиал ҳолатда жойлашган. бунда фосфолипид молекуласининг қутбли атом гуруҳлари мембрана …
4 / 23
шунингдек ж.робертсоннинг мембрана моделида мембрана ташқи томонида жойлашган оқсил молекулаларининг фибрилляр шаклда эканлиги таъкидланади. 1966- йилда ж.ленард ва с.сингер томонидан биомембраналарнинг тузилишини тушунтиришда мембрананинг суюқ-мозаика модели яратилди. унга кўра мембрана суюқ фазадан ташкил топган липид молекулалари ва унда ботиб турувчи ёки сузиб юрувчи оқсил молекулаларидан иборатлиги таъкидланади. 1970- йилда яратилган г. вандерский ва д.грен томонидан яратилган биомембраналарнинг оқсил- кристалл тузилиш модели эса мембранада оқсил структураларининг мембрана фаолиятига боғлиқ ҳолатдаги конформациялари ўзгаришларини тўлароқ тушунтириб беришга ҳаракат қилади. латерал ҳаракат флип-флоп ўтишлар биомембраналарнинг тузилишига оид ҳозирги замон гипотезаларининг асосини 1966 -йилда ж.ленард ва с.сингер томонидан биомембраналарнинг тузилишини тушунтиришда яратилган суюқ-мозаика модели қисман ташкил қилади. шу билан бирга замонавий биофизика фанида биомембраналарнинг структура тузилишида оқсил молекулаларининг жойлашиш конформациялари тўлиқ тушунтириб берилади. биомембранада жойлашган оқсил молекулаларининг ион каналлари ҳосил қилиш механизмлари, рецептор оқсил молекулалари, липид молекулаларининг турлари ва вазифаси каби мураккаб ҳолатлар илмий жиҳатдан тўлиқ асослаб берилган. г.николсон томонидан биомембраналарнинг суюқ-мозаика моделига тўғрисидаги фикрлар …
5 / 23
л типдаги липидлар ташкил этади: фосфолипидлар, холестерин ва гликолипидлар. • асосий типдаги липидлар фос- фолипидлар бўлиб ҳисобланиб, улар фосфатидилхолин (лецитин), фосфатидилэтаноламин, фосфати- дилсерин, фосфатидилинозит ва сфингомиелинни сақлайди. • ҳайвон ҳужайраичи мембрана- ларида холестерин учрайди (ми- тохондриянинг ички мембрана- сидан ташқари). • гликолипидлар кўпгина мембрана таркибини (мас-н, плазматик мембрананинг ташқи қаватини) ташкил этади. гликолипидлар- нинг таркибини углеводли функ- ционал гуруҳлар ташкил этади, яъни улар сув фазасига йўналган бўладилар. • мембрана липидлари амфифил молекулаларини (кўк рангда) қутбли гидрофил бошча ва (са- риқ рангда) қутбсиз липофил дум қисмини тарзида ифо- далайдилар. сувли муҳитда улар гидрофоб таъсирлашишлар ва вандерваальс кучлари орқа- ли агрегатлашади. фосфолипидлар ҳужайра мембранасининг асосий тузилишини ташкил этади. битта фосфолипид молекуласи 2 хил учга эга: бош ва дум. бош қисмида фосфат гуруҳи мавжуд ва у гидрофилдир. гидрофил қаватга сув молекулалари осонгина бирикади. фосфолипидлар гидрофоб қисм- водород ва улерод атомларидан иборат ёғ кислотаси 2 занжирни ҳосил қилади. ушбу занжир гидрофобдир ёки сув молекулалари …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 23 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "biologik membranalar"

40329a7a-26e8-43d3-88f8-798a50f96dbe.pdf биологик мембраналар структураси ва функцияси б.ф.д., доцент позилов м.к. режа: • биологик мембраналар тузилишига доир ҳозирги замон тасаввурлар. • биологик мембраналарнинг тузилиши ва функцияси. • мембрана липидлари ва оқсиллари. • модел мембраналар. бизга маълумки, ҳужайраларнинг энг асосий қисми мембраналар ҳисобланади.улар ҳужайрани атроф- муҳитдан чегаралаб туради, унга зиён етқазувчи ташқи таъсирлардан ҳимоя қилади, ҳужайра билан унинг атрофини ўраб турувчи муҳит орасидаги модда алмашинувини бошқаради, электр потенциалларини генерациялашга имконият яратади, митохондрия- лардаги универсал аккумуляторлар энергияси атф ни синтез қилишда иштирок этади. хулоса қилиб айтганда, мембраналар ҳужайраларнинг тузилишини шакллан- тиради ва унинг вазифасини...

Этот файл содержит 23 стр. в формате PDF (1,8 МБ). Чтобы скачать "biologik membranalar", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: biologik membranalar PDF 23 стр. Бесплатная загрузка Telegram