organizmdagi fiziologik jarayonlarning gumoral boshqarishi

PPT 37 pages 17.1 MB Free download

37 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 17.1 MB

File type PPT

Pages 37

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 37

powerpoint presentation организмдаги физиологик жараёнларнинг гуморал бошқаруви физиология кафедраси асситенти: а.ф.раджабова организмдаги жараёнлар 2 тизим томонидан бошқарилади. асаб тизими гуморал тизим организм бажарадиган функцияларнинг бошқаруви нерв бошқаруви гуморал бошқарув асаб тизими томонидан амалга оширилади эндокрин тизим томонидан амалга оширилади нерв импульслари гормонлар нерв толалари бӯйлаб тарқалади қон орқали тарқатилади тез таъсир қилади секин таъсир қилади қисқа муддатли таъсир узоқ давомли таъсир аниқ бир органга таъсир кӯрсатади қон билан барча органларга таъсир кӯрсатади гуморал бошқарув нима ? гуморал бошқарув – бу организмдаги ҳаётий жараёнларини тартибга солишнинг эволюцион ривожланишидаги дастлабки механизмларидан бири бўлиб, без тӯқимасидан ажралиб чиқадиган гормонлар томонидан ҳужайралар, органлар ва тўқималар бошқаруви амалга оширилади. нерв тизими билан бирга нейрогуморал бошқарувнинг ягона тизимини ташкил қилади. * безлар безлар – без тӯқимасидан тузилган орган бӯлиб, вазифаси биологик фаол моддаларни ишлаб чиқариш бӯлиб ҳисобланади. безлар 2 хил бӯлади: 1. ташки секреция безлари ёки экзокрин безлар : уларда махсус чикарув йӯллари бӯлиб, ӯз секретини …

2 / 37

ди. гормонларнинг кимёвий структурасига кӯра синфлари: 1. оқсилли ёки пептид гормонлар 2. стероид гормонлар 3. аминлар гормонларнинг синтези без ҳужайраларида гормонлар доимий равишда синтезланади. уларнинг синтезланиш миқдори келаётган импульсларга боғлиқ. гормонларнинг миқдорини ортиши уларнинг секрециясини сусайтиради. адреналин ва норадреналин каби баъзи гормонлар безлар қўзғатилганидан кейин бир неча сония ичида ажралиб чиқади ва кейинги бир неча сония ёки дақиқада тўлиқ фаолликни намойиш қилиши мумкин. тироксин ёки ўсиш гормони каби бошқа гормонлар тўлиқ фаоллашиши учун бир неча ой керак бўлиши мумкин. шундай қилиб, ҳар бир гормон ўзига хос хусусиятларга эга. гормонларнинг ташилиши гормонлар қон, лимфа, тӯқима суюқлиги ёрдамида ташилади. 1. эркин ҳолатда 2. бириккан ҳолатда 5-10 % гормонлар плазма оқсиллари эритроцит тромбоцит гистогематик барьердан гистогематик барьердан ӯтади, фаол бӯлади ӯтолмайди, фаол эмас гормонларнинг метаболизми 🧠 гормон → 🧲 рецептор → ⚙️ ташувчи йӯл (мессенжер) → 🧪 эффектор → 🎯 нишон ҳужайра жавоби * инсулин метаболизми гормонларнинг қонда тозаланиши плазма гормонлардан тӯрт хил …

3 / 37

лади. (пептидлар ва катехоламинлар); ҳужайра мембранасидан цитоплазма ичига кириб махсус рецептор билан бирикиб, гормон-рецептор комплексини ҳосил қилади. сӯнгра ядро ва органоидлар ичига кириб ўзининг бошқарувчи эффектини чақиради. (стероид гормонлар ва қалқонсимон без гормонлари) эндокрин тизим марказий эндокрин безлар: гипоталамус гипофиз эпифиз периферик эндокрин безлар: қалқонсимон без қалқон олди бези тимус буйрак усти бези жинсий безлар ошқозон ости безининг эндокрин қисми алоҳида гормон ажратадиган ҳужайралар (аpud) * гипоталамус – оралиқ миянинг бир қисми бӯлиб, 30дан ортиқ ядролар сақлайди. оғирлиги 4-10 гр., бирта узум донасидек. мия асосининг марказида жойлашган. гипофиз билан боғланган. гипоталамусни эндокрин тизимнинг мияси дейишади. инсонни идрок қилиш хусусияти шу соҳада мужассамлашган. гипоталамус– нейрогуморал бошқарувнинг асосий маркази. ушбу без нейронлардан тузилган, миянинг эндокрин қисми ҳисобланади. олдинги, ӯрта ва орқа қисмлардан иборат. гипоталамус гипофиз безининг барча секретор активлигини бошқариб туради. гипоталамусдан 2 типдаги гормонлар ажралади: 1. гипофизга таъсир этадиган. 2. нишон тӯқимага таъсир этадиган. стимулловчи – либеринлар тиролиберин - ттг секрецияси …

4 / 37

ниш, депрессия) қондаги электролитлар, озуқа моддалари миқдори, ph, сув, гормонлар миқдорини назорат қилади. функцияларининг бир қисми лимбик тизим билан бирган амалга оширилади. гипофиз – мураккаб тузилишга эга бӯлган, кичкина без. оғирлиги 0,5-1 гр. диаметри 1 см. ташқи томондан капсула билан қопланган. турк эгари устида жойлашган. гипоталамус билан боғланган. гипофиз уч бӯлакдан тузилган: 1.олдинги – аденогипофиз (70-80%) 2.орқа - нейрогипофиз 3.оралиқ бўлаклар гипофизнинг олдинги бӯлаги хромофил 55-60 % (бош) ва хромофоб 40-45% ҳужайралардан ташкил топган. хромофил ҳужайралар микроскопда ӯрганилганда бӯялиш хусусиятига эга. улар ӯзида гормон сақловчи гранулаларни тутади. гормонларни синтез қилади. хромофоб ҳужайралар бӯялиш хусусиятига эга эмас. гормон сақловчи гранулалари йӯқ. гормон синтез қилмайди. улар ӯзак ҳужайра вазифасини бажаради. яъни улардан хромофил ҳужайралар ҳосил бӯлади. ёки улар гормондан тӯлиқ бӯшаган хромофил ҳужайралар бӯлиб ҳисобланади. гипофизнинг олд бӯлагидан ишлаб чиқариладиган гормонлар гипофизнинг соматотроп гормонининг кӯп секреция қилиниши гигантизмга олиб келади гипофизнинг соматотроп гормонининг етишмовчилиги гипофизар нанизмга олиб келади акромегалия гипофиз – марказий …

5 / 37

ри: мелотонин,серотонин синтези организмнинг биологик соати антиоксидант эффект беради психик ҳолатни барқарорлаштиради қон босимини бошқариб туради ӯсмага қарши эффект амнезияга қарши эффект иммун тизим фаолиятида иштирок этади серотонин – “бахт гормони” серотонин кайфият, уйқу, иштаҳани, оғриқни ва ҳатто хотирани тартибга солишда иштирок етадиган нейротрансмиттер ва гормон. эпифизда – 10% и секрецияланади. ичакларда - 90% ишлаб чиқарилади! секрециясини кучайтиради: қуёш нури, жисмоний активлик, фойдали овқат, мулоқот, қучоқлашиш, кулгу ва яхши кайфият секрециясини камайганда: депрессия, хавотирлашиш, уйқу бузилиши, уйқусизлик, иштаҳа бузилиши кузатилади. одам жаҳлдор ва агрессив бӯлиб қолади. айрим атидепрессантлар мияда серотонин миқдорини оширади. шу сабабли депресия, паник атакалар, руҳий безовталикда антидепрессантлар буюрилади. вазифалари: 1. кайфият ва ҳис-туйғулар - қувонч, хотиржамлик, хавфсизлик ҳиссини оширади 2. уйқу - циркад ритмларни ва мелатонин ишлаб чиқаришни тартибга солишга ёрдам беради 3. иштаҳа - тўйинганлик туйғусини бошқаради 4. оғриқли ҳислар - оғриққа сезгирликни камайтиради 5.овқат ҳазм қилиш - ичак ҳаракатини тезлаштиради 6. қон айланиши -қон томирларини …

Want to read more?

Download all 37 pages for free via Telegram.

Download full file

About "organizmdagi fiziologik jarayonlarning gumoral boshqarishi"

powerpoint presentation организмдаги физиологик жараёнларнинг гуморал бошқаруви физиология кафедраси асситенти: а.ф.раджабова организмдаги жараёнлар 2 тизим томонидан бошқарилади. асаб тизими гуморал тизим организм бажарадиган функцияларнинг бошқаруви нерв бошқаруви гуморал бошқарув асаб тизими томонидан амалга оширилади эндокрин тизим томонидан амалга оширилади нерв импульслари гормонлар нерв толалари бӯйлаб тарқалади қон орқали тарқатилади тез таъсир қилади секин таъсир қилади қисқа муддатли таъсир узоқ давомли таъсир аниқ бир органга таъсир кӯрсатади қон билан барча органларга таъсир кӯрсатади гуморал бошқарув нима ? гуморал бошқарув – бу организмдаги ҳаётий жараёнларини тартибга солишнинг эволюцион ривожланишидаги дастлабки механизмларидан бири бўлиб, без тӯқимасидан ажралиб чиқадиган ...

This file contains 37 pages in PPT format (17.1 MB). To download "organizmdagi fiziologik jarayonlarning gumoral boshqarishi", click the Telegram button on the left.

Tags: organizmdagi fiziologik jarayon… PPT 37 pages Free download Telegram