kiskacha anatomo-fiziologik ma’lumotlar

DOC 12 pages 1.3 MB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.3 MB

File type DOC

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

5.1 kiskacha anatomo – fiziologik ma’lumotlar jigarni organizmning bosh laboratoriyasi deb ataydilar. bu muxim organ korin bushligida, ung kovurgalar ostida joylashgan. massasi 1,5dan 2kggacha bulgan jigar pay apparati va korin ichki bosimi yordamida vaziyatini saklab turadi. u diafragmaga (orkadan va yukoridan), ichaklarga, ung buyrakka (pastdan) , oldingi korin devoriga (oldindan) tegib turadi. jigarda 2ta asosiy bulak: ung (katta) va chap (kichik) bulak fark kilinadi. bu bulaklar orasida uyik bulib, bu yerda ut pufagi – ut suyukligi turadigan a’zo joylashgan. ut pufagi tanasi un ikki barmokli ichakka yopishib turadi. unga 50ml gacha (normada) ut sigadi, uzunligi kariyb 10sm, eni 2-4sm kopcha shakliga ega. jigarning asosiy struktura birligi gepatotsit – jigar xujayrasi xisoblanadi. gepatotsitlar jigar bulakchalarini xosil kiladi, bulakchalar yukorida eslatib utilgan bulaklarga gruppalanadi. jigar bulakchalari va bulaklari orasida biriktiruvchi tukima va makrofaglar tizimi xujayralari (retikulo-endotelial tizimi) buladi. biriktiruvchi tukima butun organ orkali utib, gepatotsitlarni guyo jipslashtirib turadi. gepatotsitda muxim xazm sekreti …

2 / 12

venalari kapillyarlari turi urtasida mayda venalari kapillyarlari turi urtasida mayda venalar turini xosil kiladi. kon kapillyarlardan jigar venalari orkali pastki kavak venaga tushadi. arterial kon jigarga jigar arteriyasi orkali tushadi. u bulakchalar orasida kapillyar tur xosil kiladi, sungra esa arterial kapillyarlar venoz sinusoidlar vositasi orkali markaziy venalarga va keyin pastki kavak venaga kuyiladi. jigar makrofaglari tizimida kupfer xujayralari buladi. bu xujayralarning funksiyalaridan biri bilirubin (eritrotsitlar xalokatidan keyin kon pigmentidan) xosil kilish. jigar vegetativ nerv tizimining simpatik va parasimpatik kismidan innervatsiya kilinadi. jigarning eng muxim tashki sekretsiya funksiyalaridan biri ut ajratishdir. utda kator moddalar: bilirubin, xolesterin, ut kislotalari, kalsiy , fosfor va boshkalar bor. yukorida aytib utilganidek, ut- eng muxim xazm shirasi, pankreatik shira bilan birga u asosan yoglarni xazm kilishga ta’sir kursatadi. ut gepatotsitda ishlanib , ut pufagida yigiladi, u yerdan vakti-vaktida un ikki barmok ichakka, avvalo unga ovkat massasi tushganida otilib turadi. utning ut pufagidan otilishi kuyidagicha ruy beradi. …

3 / 12

r, yoglar, uglevodlar, vitaminlar xazm apparatida singiydi va kon okimi bilan jigarga boradi. bu yerda aytib utilgan moddalarni turli a’zolar va tizimlar osonlikcha uzlashtiradigan maxsulotlarga aylanitrib beradigan ximiyaviy reaksiyalar sodir buladi. masalan, uglevodlar jigarda glikogenga aylanadi, u zarurat bulganda jigardan konga glyukoza kurinishida tushadi. oksillar turli xil xazm shiralari ta’siri ostida muayyan parchalanish boskichlarini utib, ichaklar orkali suriladi va jigarga tushadi. jigarning oksil almashinuvidagi roli shundan iboratki, u organizm uchun zarur albumin, i faktor (fibrinogen) yoki protrombin xosil bulishida katnashadi. ut suyukligisiz, xususan ut kislotalarsiz yoglarning ichakda xazm bulishi va surilishi mumkin emas. jigarda xolesterin buladi. jigar-organizmlarning tugri xayot kechirishi uchun zarur vitaminlar va bir kator mikroelementlar saklanadigan uziga xos xazina. jigarning eng muxim funksiyalaridan biri toksinga karshi funksiyasidir: unda organizmga tushadigan ba’zi bir zaxarli moddalar zararsizlantiradi. surab-surishtirish bu kasalliklardagi bemorlarning shikoyatlari xilma-xildir. bemorlar kupincha ung kovurga ostidagi ogrikdan, sariklikdan, terisini kichishidan, korinni kattalashishidan, siydik va axlatning rangini uzgarishidan kator …

4 / 12

oletsistitda xam kuzatiladi. ut-tosh kasalligidagi va xoletsistitdagi ogriklar ut pufagi va ut yullari muskullarining spastik kiskarishidan kelib chikadi. surunkali xoletsistit va ut yullari diskineziyasida ung kovurgani ostida ogriklar kuchsizrok bulib, ogizdan achchik ta’m keladi, kungil aynishi, ishtaxaning pasayishi, ayrim xollarda kayt kilish kabi dispeptik xollar bilan kechadi. jigar kasalliklaridagi (gepatit) ogrik jigar kattalashishi tufayli nerv tolalariga boy glisson kapsulasini chuzilishi yoki perigepatit tufayli kelib chikadi. ayrim xollarda jigar va ut yullari kasalliklarida teri va shillik kavatda sariklik kuzatiladi. utkir infeksion gepatitda jigarni zamburug, fosfor va x.k.lar bilan zaxarlanishida jigar parenximasi zararlanishi tufayli sariklik kelib chikadi. bunga parenximatoz sariklik deyiladi. bunda siydik tuk rangga kiradi, axlat okaradi. umumiy ut yulida tosh paydo bulgan takdirda jigar darvozasi limfatik tugunlarida rak metastazlari paydo bulganda xam sariklik kelib chikadi. bunga mexanik sariklik deyiladi. bunda siydik tuk rangga kiradi, axlat okaradi. mexanik sariklikda bemorlar terining kichishidan shikoyat kiladilar. kichishish teridagi nerv oxirlarining ut kislotalari bilan …

5 / 12

sallik ogrik bilan boshlanib , keyin sargayish paydo bulganmi ? (mexanik sariklik) , yoki tinka kurishi , kungil aynishi , siydik tuk bulishi ( utkir gepatit ) bilan boshlanganmi ? sargayish bir necha bor takrorlangan bulsa , kasallikni surunkali davriga utganidan dalolat beradi . statsionarga keluvchi bemor kanday laborator va asbob uskunalar yerdamida tekshirilgan , ularning natijalari, kabul kilgan dorilarini nomi va ularning tasir doirasi tugrisida xam surash muxim axamiyat kasb etadi . xayot tarixi. bemorning xaet tarixi jigar va ut yullari kasalliklariga olib kelishi mumkin bulgan xavf – xatarli omillar va sabablarni aniklash nuktai nazaridan urganilishi kerak . ish va turmush sharoitida ovkatlanishning xususiyati , boshdan kechirgan kaslliklarini aniklash zarur . notugri va sifatsiz ovkatlanish, oksil – vitamin yetishmovchiligi , moddalar almashinuvining buzilishiga olib keladi , natijada jigarda yog distrofiyasi rivojlanadi . kator xollarda ovkatlanishning buzilishi oshkozon va ichak kasalliklariga olib keladi , sungra esa ikkilamchi jigar va ut …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "kiskacha anatomo-fiziologik ma’lumotlar"

5.1 kiskacha anatomo – fiziologik ma’lumotlar jigarni organizmning bosh laboratoriyasi deb ataydilar. bu muxim organ korin bushligida, ung kovurgalar ostida joylashgan. massasi 1,5dan 2kggacha bulgan jigar pay apparati va korin ichki bosimi yordamida vaziyatini saklab turadi. u diafragmaga (orkadan va yukoridan), ichaklarga, ung buyrakka (pastdan) , oldingi korin devoriga (oldindan) tegib turadi. jigarda 2ta asosiy bulak: ung (katta) va chap (kichik) bulak fark kilinadi. bu bulaklar orasida uyik bulib, bu yerda ut pufagi – ut suyukligi turadigan a’zo joylashgan. ut pufagi tanasi un ikki barmokli ichakka yopishib turadi. unga 50ml gacha (normada) ut sigadi, uzunligi kariyb 10sm, eni 2-4sm kopcha shakliga ega. jigarning asosiy struktura birligi gepatotsit – jigar xujayrasi xisoblanadi. gepat...

This file contains 12 pages in DOC format (1.3 MB). To download "kiskacha anatomo-fiziologik ma’lumotlar", click the Telegram button on the left.

Tags: kiskacha anatomo-fiziologik ma’… DOC 12 pages Free download Telegram