nafas olish a'zolarining anatomo-fiziologik xususiyatlari

DOCX 20 pages 206.1 KB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 206.1 KB

File type DOCX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

nafas olish a`zolarining anatomo-fiziologik xususiyatlari odam va har bir boshqa tirik organizm tashqi muhitdan kislorod qabul qilib, karbonat angidrid gazini chiqarib turishi nafas olish deb ataladi. nafas olish har bir tirik organizmning hayoti uchun eng zarur fiziologik jarayon hisoblanadi. nafas olish jarayoni quyidagi qismlardan iborat: 1. o'pka alveolalari va tashqi muhit o'rtasida kislorod va karbonat angidrid almashinuvi (tashqi nafas olish). 2. o'pka alveolalari va o'pkaning kapillyar qon tomirlari o'rtasida kislorod va karbonat angidrid almashinuvi. 3. qon va to'qimalar o'rtasida kislorod va karbonat angidrid almashinuvi (ichki nafas olish).nafas olish orqali tashqi muhitdan qabul qilingan kisjorod ishtirokida hujayra va to'qimalarda oqsil, yog' va uglevodlar oksidlanib, energiya hosil qiladi. hujayra va to'qimalardagi barcha hayotiy jarayonlar (qo'zg'alish, harakatlanish, ko'payish) ana shu energiya hisobiga amalga oshadi. bu hayotiy jarayonlar nati¬jasida hosil bo'lgan karbonat angidrid gazi hujayra va to'qimalardan qonga o'tib, o'pkalar orqali tashqi muhitga chiqariladi. nafas olish a'zolarining tuzilishi nafas olish a'zolariga: burun bo'shlig'i, hiqildoq, …

2 / 20

dagi chang zarrachalarini tutib qolib, organizmni himoya qilish vazifasini bajaradi. nafas olganda tashqi muhitdan kirgan havo burun bo'shlig'i orqali o'tganda iliydi, namlanadi va chang zarrachalaridan tozalanadi. shundan keyin bu havo halqum orqali hiqildoqqa o'tadi. hiqildoq. hiqildoq iv-vi bo'yin umurtqalari ro'parasida joylashgan. u old tomondan til osti suyagi muskullari va teri, yon tomondan qon tomirlari va nerv tolalari hamda qalqonsimon bez bilan chegaralangan. hiqildoq havo o'tkazuvchi nafas yo'li vazifasini bajarishdan tashqari, u tovush hosil qiladigan ovoz apparati hamdir. uning ichki qavati tuldi shilimshiq pardadan iborat, devori esa tog'ay va muskullardan tashkil topgan. ichki qavatining o'rtasida tovush boylamlari va muskullari joylashgan bo'lib, ularning harakati, qisqarishi va bo'shashishi natijasida ovoz teshiklari ochilishi yoki yopilishi orqali tovush hosil bo'ladi. hiqildoq uzuksimon, qalqonsimon, hiqildoq usti kabi uchta yirik tog'aydan va uch juft mayda tog'aydan tashkil topgan. hiqildoqda uch guruh muskullar bo'lib, ularning bir guruhi tovush teshigini kengaytiradi, ikkinchi guruhi toraytiradi, uchinchi gu¬ruhi tovush boylamlarini taranglashtiradi. …

3 / 20

ro'parasida kekirdakning ikkiga (o'ng va chap bronxlarga) bo'linishidan hosil bo'ladi. bronxlar o'pka to'qimasiga kirib, xuddi daraxt shoxiga o'xshab, juda ko'p mayda bronxchalarga tarmoqlanadi va born-born alveola pufakchalarini hosil qiladi. kekirdak va bronxlar nafas yo'li hisoblanib, ular havoni ilitib, namlab, mayda chang zarrachalaridan tozalab, o'pka alveolalariga o'tkazadi. o'pka. o'pka bir juft bo'lib (o'ng va chap o'pka), konussimon tuzilgan. ular ko'krak qafasining ikki tomonida joylashgan.o'ng va chap o'pkaning o'rtasida kekirdak, qizilo'ngach, qon tomirlari, ayrisimon bez, nerv tolalari, limfa tomirlari va tugunlari hamda yurak joylashgan. o'ng o'pka chap o'pkadan kattaroq bo'lib, u yuqorigi, o'rta va pastki bo'lakdan iborat. chap o'pka esa yuqorigi va pastki bo'lakdan tashkil topgan. o'pkalar pastki tomondan diafragma, orqa tomondan umurtqa pog'onasi, oldingi tomondan to'sh suyagi va atrof tomondan qovurg'alar bilan chegaralangan. o'pka to'qimasi daraxtsimon shakldagi o'rtacha, mayda va eng mayda bronxchalardan hamda pufakchasimon alveolalardan tashkil topgan. o'pka to'qimasi bronxlar va alveolalardan tashkil topganligi tufayli, u g'ovaksimon tuzilgan bo'ladi. o'pka …

4 / 20

avo kirishiga, nafas chiqarganda esa torayib, alveolalardagi havoni qisib chiqarishga imkon beradi. o'pkalar katta qon aylanish doirasidan kelgan bronxial arteriya tomiri orqali oziqlanadi. kichik qon aylanish doirasining tomirlari, ya'ni o'pka arteriyalari va o'pka venalari o'pka to'qimasini oziqlantirishda ishtirok etmaydi. bu tomirlardagi qon o'pka alveolalariga o'zidagi karbonat angidridni berib, ulardan kislorod qabul qiladi, ya'ni venoz qon arterial qonga aylanadi. utkip bponxit cababi: odatda antibaktepial davo talab etmaydigan vipycli infektsiya. o'tkir bronxit kelib chiqish sabablari va xos belgilari i. a grippi virusi - har 3 yilda 1 marta butun mamlakatlarni qamrab oluvchi katta epidemiyalar; klinik ifodalangan grippning eng ko'p sababchisi; kasallikning og'ir kechishi, epidemiya vaqtida o'lim ko'rsatgichi yuqori bo'ladi ii. v grippi virusi - har 5 yilda 1 marta bo'luvchi epidemiya; a virusdan ko'ra pandemiyalar kamroq va kasallikning kechishi engilroqdir iii. 1-3 turdagi paragripp - bir-biri bilan epidemiologik nuqtai-nazardan bog'liq bo'lmagan, yakkalangan holatlar iv. adenovirus - bir-biri bilan epidemiologik nuqtai-nazardan bog'liq bo'lmagan, …

5 / 20

d) bulca; oxipgi 1 yil ichida zotiljam utkazgan eki kacallik yzok va odatdagidan boshkacha davom etca. uab taktikaci: yutalga kapshi ppepapatlap: yutal jiddiy nokylaylik keltipca (m-n, yyky byzilishi); kypyk yutalda beta-adpenomimetiklap ingalyatsiyaci makcadga myvofikdip. bponxitning ogip kechishida, pnevmokokkli zotiljam pivojlanishi mymkinligini eddan chikapmacdan, penitsillinlap, makpolidlap, tsefalocpopinlap bilan davolash lozim. surunkali bronxitlar nafas a`zolarining surunkali nospesifik kasalliklari bo’lgan bemorlar tuberkulyoz bilan kasallanish xavfi yuqori bo’lgan shaxslar kontingentini tashkil qiladi. o’pkaning surunkali nospesifik kasalliklari ko’pincha umumiy immun reaksiyalar susayishi fonida kechadi va o’pkada lokal (mahalliy) immunitetning turli-tuman buzilishlari bilan kuzatiladi. shunga bog’liq holda tuberkulyoz bilan kasallanish xavfi haqiqatdan oshib bormoqda. o’pkaning nospesifik yallig’lanishli kasalliklari ko’pincha uzoq muddat kechuvchi tuberkulyoz bilan asoratlanadi, so’ngra esa uning tuzalishi ko’pincha o’pkadagi tuberkulyozdan keyingi qoldiq o’zgarishlar bilan birga kuzatiladi. tuberkulyoz bemorlari o’pka to’qimasi va bronxlarida nospesifik yallig’lanish jarayonlarining paydo bo’lishi bronxlarning fibrozli deformasiyasi va drenaj funksiyasi buzilishi bilan bog’liq. nospesifik yallig’lanish tarqoq va ayniqsa fibroz-kavernali hamda sirrotik …

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "nafas olish a'zolarining anatomo-fiziologik xususiyatlari"

nafas olish a`zolarining anatomo-fiziologik xususiyatlari odam va har bir boshqa tirik organizm tashqi muhitdan kislorod qabul qilib, karbonat angidrid gazini chiqarib turishi nafas olish deb ataladi. nafas olish har bir tirik organizmning hayoti uchun eng zarur fiziologik jarayon hisoblanadi. nafas olish jarayoni quyidagi qismlardan iborat: 1. o'pka alveolalari va tashqi muhit o'rtasida kislorod va karbonat angidrid almashinuvi (tashqi nafas olish). 2. o'pka alveolalari va o'pkaning kapillyar qon tomirlari o'rtasida kislorod va karbonat angidrid almashinuvi. 3. qon va to'qimalar o'rtasida kislorod va karbonat angidrid almashinuvi (ichki nafas olish).nafas olish orqali tashqi muhitdan qabul qilingan kisjorod ishtirokida hujayra va to'qimalarda oqsil, yog' va uglevodlar oksidlanib, energiya...

This file contains 20 pages in DOCX format (206.1 KB). To download "nafas olish a'zolarining anatomo-fiziologik xususiyatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: nafas olish a'zolarining anatom… DOCX 20 pages Free download Telegram