эҳтимоллар назариясининг асосий тушунчалари

PPT 27 pages 572.0 KB Free download

27 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 572.0 KB

File type PPT

Pages 27

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 27

слайд 1 1-mavzu. эҳтимоллар назариясининг асосий тушунчалари режа 1.1 эҳтимоллар назариясининг ривожланиш тарихи. 1.2 эҳтимоллар назариясининг предмети. 1.3 тасодифий ҳодисаларни турлари. 1.4 бирлашмалар. 1.5 эҳтимолни классик таърифи. 1.6 эҳтимолни хисоблашга доир мисоллар 1.7 нисбий саноқ (статистик эҳтимол). 1.1 эҳтимоллар назариясининг ривожланиш тарихи бу маъруза матнларидан кўзда тутилган мақсад талабаларга эҳтимоллар назарияси - тасодифий ҳодисаларни умумий қонуниятларини ўрганувчи фанни асосий тушунчаларини баён этишдан иборат. эҳтимоллар назариясини ривожланиши xvii асрдан бошланиб француз математиклари гюгенс (1629-1695), паскал (1623-1662), ферма (1601-1665) ва якоб бернулли (1654-1705) номлари билан боғлиқ. паскал ва фермаларнинг ёзиб қолдиришича ўша даврниниг буюк математик олимлари қимор ўйинларини қонуниятларини математик ифодалаш мақсадида қилган ишлари эҳтимоллар назариясини ривожланишига олиб келган. улар тасодифий ҳодисалар юзасидан тажрибаларни кўпайтириш натижасида уларнинг қонуниятлари намоён бўлишини ва бу қонуниятлар фундаментал философик қонуният бўлиб қолишини олдиндан билган эдилар. кейинчалик амалий фанлар (кузатишда қўйилган ҳатолар назарияси, отишлар назарияси, статистика муаммолари, айниқса аҳоли статистикаси) эҳтимоллар назарияси олдига катта вазифалар қўйди ва …

2 / 27

романовскийлар катта ҳисса қўшганлар. ўзбекистонда эҳтимоллар назарияси мактабини асослаган ва ривожлантирган буюк олимлар академиклар т.а. саримсоқов ва с.ҳ. сирожиддиновлардир. кейинги пайтларда уларнинг шогирдлари академиклар т.а. азларов, ш. фармонов ва профессорлар м.м. маматов, т.л. малевич, м. гафуровлар эҳтимоллар назариясини ривожланишига катта хисса қўшиш билан бирга жуда кўп мутахассислар тайёрлашда ҳисса қўшганлар. 1.2 эҳтимоллар назариясининг предмети табиат ва жамиятни кузатиш натижасида хар хил ҳодисаларга дуч келишимиз мумкин. биз бу ҳодисаларни ўрганиб уларнинг қонунларини аниқлаб кундалик турмушимизда фойдаланамиз. тажриба натижасида ҳодисаларнинг баъзиларини рўй бериши аник; баъзиларини ”рўй бермаслиги аниқ”, баъзилари эса ”рўй бериши ҳам, рўй бермаслиги ҳам мумкин”. буни куйидаги мисолларда кўрамиз: 1. ҳаводан оғир жисмни осмонга отсак, уни ерга қайтиб тушиши аниқ. 2. нормал атмосфера босимида ҳарорати 00 дан 1000 гача бўлган сувни суюқ, 1000 дан юқори ҳароратда газ ҳолатида бўлиши ва 00 дан паст ҳароратда қаттиқ бўлиши аниқ. 3. яшикда ҳаммаси олий сифатли маҳсулотлар бўлсин. яшикдан тасодифий олинган махсулотнинг олий сифатли …

3 / 27

и, 2-,5-мисолларда нормал атмосфера босими ҳамда сувнинг ҳарорати, 6-мисолда тангани симметриклиги ҳамда бир жинслилиги ва ҳоказолар комплекс шартларни ташкил этади. ҳодисаларни текширишда комплекс шартлар асосий ўринни эгаллайди. бир турдаги ҳодисаларни текширишда агар комплекс шартларни ўзгартирсак, ҳодисалар ҳам ўзгаради. 2-мисолда нормал атмосфера босимини ўзгартирмасдан, ҳароратни 100о дан орттирсак, сув газ ҳолатга, 0 дан пасайтирсак, сув қаттиқ ҳолатга айланади. ёки ҳароратни ўзгартирмасдан атмосфера босимини маълум даражада орттирсак, сув қаттиқ ҳолатга, маълум даражада камайтирсак, сув газ ҳолатга ўтади. шунинг учун ҳам ҳодисаларни текширишда комплекс шартларни ўзгармас деб қараймиз, яъни ҳодисаларни бир хил шароитда кузатамиз. ана шундай бир хил шароитда кузатилаётган ходисаларни уч турга бўламиз: ишончли, ишончсиз хамда тасодифий. 3-таъриф. ишончли ҳодисалар деб маълум s комплекс шартлар бажарилганда рўй бериши олдиндан аниқ бўлган ҳодисаларга айтилади. юқоридаги 1-3 мисоллардаги ҳодисалар ишончлидир. 4-таъриф. ишончсиз ҳодисалар деб маълум s комплекс шартлар бажарилганда, рўй бермаслиги олдиндан аниқ бўлган ҳодисаларга айтилади. 4,5-мисоллардаги ҳодисалар ишончсиздир. 5-таъриф тасодифий ҳодисалар деб маълум …

4 / 27

ияси бир жинсли, оммавий, тасодифий ҳодисаларни умумий қонуниятларини ўрганади. эҳтимоллар назарияси методлари жуда кўп фанларда қўлланилади: оммавий хизмат курсатиш назариясида, физикада, астрономияда, геодезияда, автоматик бошқариш назариясида, математик ва амалий статистикада ва ҳоказоларда қўлланилади. 1.3 тасодифий ҳодисаларни турлари. маълумки, тасодифий ҳодисаларга таъриф берилганда “маълум s комплекс шартларнинг бажарилиши“ ни шарт қилиб қўйилади. бундан кейин “маълум s комплекс шартларнинг бажарилиши“ дейиш ўрнига қисқача “тажрибада“ ёки “синашда“ сўзларини ишлатамиз ҳамда тасодифий ҳодисларни лотин алфавитининг бош харфлари а, в, с... билан белгилаймиз. 1- таъриф. ҳар бир синашда ҳодисани рўй бериши бошқаларининг рўй беришини инкор этса, бундай ҳодисаларга бирга рўй бермас ҳодисалар дейилади. мисол: ўйин кубини ташлаганимизда 1, 2, 3, 4, 5, 6 рақамлар ёзилган томонлардан бирортаси тушса, қолган рақамлар тушмайди, яъни томонлардан бирининг тушиши қолганларининг тушишини инкор қилади. 2-таъриф. иккита а ва в ҳодисалардан бирининг рўй бериши бошқасининг рўй беришини инкор этмаса, бундай ҳодисаларга бирга рўй берувчи ҳодисалар дейилади. мисол: мўлжалга икки марта ўқ …

5 / 27

исалар тўла ҳодисалар группасини ташкил этади, чунки бу ҳодисалардан биттаси албатта рўй беради. 4-таъриф. агар ҳодисалардан бирининг рўй бериш даражаси бошқасининг рўй бериш даражасидан ортмаса, бундай ҳодисаларга тенг имкониятли ҳодисалар дейилади. мисол: тангани ташлаганда “герб“ ва “рақам“ томонлари тушиши тенг имкониятли ҳодисалардир. ўйин кубини ташлаганда ҳар бир томонини тушиши тенг имкониятлардир. 5-таъриф. бирга рўй бермас, бирдан-бир имкониятли ҳамда тўла ҳодисалар группасини ташкил этувчи ҳодисаларга элементар ҳодисалар дейилади. тангани ташлаганда герб тушиши, ўйин кубини ташлаганда бирор томони тушиши, лотореяга ютуқ чикиши ва ҳоказолар элементар ҳодисалар дейилади. 1.4 бирлашмалар. ҳодисанинг эҳтимолини ҳисоблаш учун зарур бўлган бирлашмаларни қараймиз. 1. ўрин алмаштиришлар. n та ҳар хил элементлардан тузилган ўрин алмаштиришлар деб бири биридан фақат элементларининг ўринлари билан фарқ қиладиган бирлашмаларга айтилади. уларнинг сони қуйидагича аниқланади: бу ерда кейинчалик қарама-қаршиликка дуч келмаслик учун 0! = 1 деб қабул қиламиз. мисол: учта а, в, с элементлардан тузилган ўрин алмаштиришлар сони топилсин. ечиш. таърифга асосан а, в, …

Want to read more?

Download all 27 pages for free via Telegram.

Download full file

About "эҳтимоллар назариясининг асосий тушунчалари"

слайд 1 1-mavzu. эҳтимоллар назариясининг асосий тушунчалари режа 1.1 эҳтимоллар назариясининг ривожланиш тарихи. 1.2 эҳтимоллар назариясининг предмети. 1.3 тасодифий ҳодисаларни турлари. 1.4 бирлашмалар. 1.5 эҳтимолни классик таърифи. 1.6 эҳтимолни хисоблашга доир мисоллар 1.7 нисбий саноқ (статистик эҳтимол). 1.1 эҳтимоллар назариясининг ривожланиш тарихи бу маъруза матнларидан кўзда тутилган мақсад талабаларга эҳтимоллар назарияси - тасодифий ҳодисаларни умумий қонуниятларини ўрганувчи фанни асосий тушунчаларини баён этишдан иборат. эҳтимоллар назариясини ривожланиши xvii асрдан бошланиб француз математиклари гюгенс (1629-1695), паскал (1623-1662), ферма (1601-1665) ва якоб бернулли (1654-1705) номлари билан боғлиқ. паскал ва фермаларнинг ёзиб қолдиришича ўша даврниниг буюк математик ол...

This file contains 27 pages in PPT format (572.0 KB). To download "эҳтимоллар назариясининг асосий тушунчалари", click the Telegram button on the left.

Tags: эҳтимоллар назариясининг асосий… PPT 27 pages Free download Telegram