o‘zbekistonning davlatchilik tarixi

DOC 9 pages 84.0 KB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 84.0 KB

File type DOC

Pages 9

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

4-мавзу 2-mavzu: o‘zbekistonning davlatchilik tarixi: eng qadimgi davrdan yangi o‘zbekiston davlatchiligi asoslari reja: 1. davlatchilik tushunchasi. davlatlarning vujudga kelish omillari. 2. qadimgi xorazm va baqtriya podsholigi – vatanimiz hududidagi dastalbki davlatlar. 3. yunon–baqtriya, parfiya, dovon, qang‘, so‘g‘d, xorazm va kushon davlatlari, ularning ijtimoiy–iqtisodiy va madaniy hayoti. 4. vatanimiz hududida feodal davlatlar. ularning davlat tuzilishi, ijtimoiy–siyosiy va madaniy hayoti. 5. yangi o‘zbekiston davlatchiligi asoslari mashg’ulot maqsadi: davlatchilik tushunchasining mazmun– mohiyatini ochib berish, vatanimiz hududida davlatchilik poydevorining yaratilish tarixi bilan tanishtirish va davlatlarning ijtimoiy–siyosiy, madaniy hayoti, ularning o’zaro ta’siri va bir biridan farqli tomonlari haqida ma’lumot berish. tayanch tushunchalar: davlatchilik, davlatlar, ikkinchi mehnat taqsimoti, ijtimoiy qatlamlar, baqtriya, dovon, eron ahamoniylari, satrapliklar, greklar, ellinistik madaniyat, samoviy otlar, budda dini, ixshidlar, yangi o‘zbekiston huquqiy va falsafiy bilimlarga oid manbalarda davlatchilik tushunchasiga ko’plab ta’riflar keltiriladi. ammo tarix kitoblarida ham bu tushunchaning mazmun mohiyatini ochib beruvchi ta’riflar mavjud. bu ta’riflarning barchasining mohiyatida umumiylik mavjud. albatta, har …

2 / 9

ar, nafaqaxo’rlar, talabalar, dehqon va ishchilarni qonuniy himoya qiladi. demak, qadimgi davrlar davlatlarida o’ziga xos boshqaruv shakli bo’lib, mavjud qatlamlarni himoya qilgan. biroq tarixning guvohlik berishicha, qadimgi davlatlarda ko’proq amaldorlar (quldorlikda quldorlar, feodalizmda katta yer egalari va h.k.) manfaati himoya qilingan. har bir davlat o’z davlatchilik tarixiga ega. bizning o’zbekistonimiz hududida ham qadimgi davrlardan boshlab davlatchilik poydevoriga asos solingan. bizda davlatchilikka xos boy tarixiy tajriba mavjud bo’lib, bu juda olis davrlarga borib taqaladi. albatta, davlatlar o’z–o’zidan paydo bo’lmagan, buning o’ziga xos omillari mavjud. hozirgi o’zbekiston hududida davlatchilik poydevori temir asri, ya’ni 1–mingyillik bilan chambarchas bog’liq. chunki bu davrda hunarmandchilik yanada rivojlandi, dehqonchilik gurkirab o’sdi. temirdan yasalgan mehnat qurollarining keng tarqalishi mehnat unumdorligini oshirdi. bu davr temirchi kasbining paydo bo’lishi va temirchilikning ixtisoslashuvi bilan xarakterlanadi. bu hol ishlab chiqarishning yanada ilg’or usullariga o’tish va ikkinchi mehnat taqsimotining paydo bo’lishi uchun sharoit yaratdi. ikkinchi ijtimoiy mehnat taqsimoti bu – hunarmandchilikning alohida ajralib …

3 / 9

ng rivojlanishi urug’ va qabilalar ichida ayrim to’q oilalarning vujudga kelishiga olib keldi. muntazam bo’lib turadigan harbiy to’qnashuvlar sharoitida urug’–qabila boshliqlarining ta’siri kuchayadi. jamiyat endi harbiy demokratiya qonun–qoidalariga asosan yashay boshlaydi. harbiy demokratiya–davlatga o’tish davrining boshqaruv shaklidir. uni harbiy va qabila boshliqlari boshqarganlar. davlatlar paydo bo’lishining formulasini quyidagicha belgilash mumkin: qabila – urug’ – hududiy qo’shnichilik jamoasi – davlat. shunday qilib, davlatlar tashkil topishidagi omillar quyidagilardan iborat bo’ldi: ikkinchi mehnat taqsimotining paydo bo’lishi; mulkiy tengsizlik (ayrim kishilarning boyib ketishi). hozirgi o’zbekiston hududidagi ilk davlat birlashmalari qadimgi xorazm va qadimgi baqtriya davlatlaridir. qadimgi xorazm – mil.av. 1–mingyillikning 8–6 asrlarida tashkil topgan. bu davlat xorazmdan tashqarida bo’lgan yerlarni birlashtirgan. qadimgi xorazm markazlaridan biri ko’zaliqir shahri bo’lgan. u qalin mudofaa devorlari bilan o’ralgan. uning dehqonchilik bilan mashg’ul bo’lgan aholisi turli xil uy – qo’rg’onlarda va qishloqlarda yashaganlar. qadimgi xorazmda hunarmandchilik, binokorlik va savdo sotiq yuksak darajada rivojlangan. baqtriya – hududi hozirgi surxondaryo viloyati, …

4 / 9

muvaffaqiyatsiz tugaydi. lekin ahamoniylar ayrim bosib olingan mamlakatlarni alohida viloyat – satrapliklarga bo’lib boshqaradilar. satrap forscha “xshatra” ya’ni “viloyat” degan ma’noni anglatadi. markaziy osiyoning bosib olingan viloyatlari uch satraplikka bo’linadi. mil.av. 5–4 asrlarda markaziy osiyo hududida dastlabki ahamoniylar tanga pullari tarqalgan. mil.av.329 yilda makedoniyalik iskandar markaziy osiyoga hujum qiladi. greklarga qarshi spitamen mardonovar kurashgan. aleksandr makedonskiy markaziy osiyoning ko’plab joylarini bosib oldi va 12ta shahar qurdirgan. u bu yerda 3 yil hukmroklik qilgan. uning vafotidan so’ng markaziy osiyo yerlarida salavkiylar davlati tashkil topgan. shu davrlardan boshlab ellinistik madaniyat tarkib topgan. ellinlashtirish – sharqqa yunon madaniyatining yoyilishi jarayoni, aralash madaniyatning – yunon va mahalliy sharq madaniyatining tashkil topish jarayoni. mil.av. 3 asr o’rtalarida, ya’ni 250 yilda baqtriya va parfiya salavkiylar davlati tarkibidan ajralib chiqadi va yunon–baqtriya deb ataladi. uning hukmdorlari greklar bo’lib, birinchi shohi diodot bo’lgan. parfiyada esa hokimiyat mitridat i qo’liga o’tgan. mitridat i marg’iyonani bosib olgan, uning tarixi ko’proq …

5 / 9

k, yilqichilik, dehqonchilik, hunarmandchilik va savdo tashkil etgan. dovon davlatining poytaxti ershi shahri bo’lib, u hozirgi andijon viloyatining marhamat tumaniga to’g’ri keladi. uning uchqo’rg’on. sho’rabashat kabi shaharlari mavjud bo’lgan. qang’ davlati – bu davlatga mil.av. 3 asrlarda saklar asos solgan. u xitoy manbalarida qang’yuy deb atalgan. uning poytaxti hududlari hozirgi toshkent viloyatining oqqo’rg’on tumaniga to’g’ri kelib, qang’dez nomi bilan yuritilgan. keyinchalik u o’zining hududlarini kengaytirgan. xitoyliklar bu shaharni bityan deb atashgan. mil.av. 2 asr oxirlarida ular eng qudratli davlatga aylanadi. aslida qang’ so’zi ularning turmush tarzidan kelib chiqqan bo’lib, “arava” yoki “aravaga ortilgan yuk”, ayrim manbalarda esa ular sirdaryo bo’ylariga yaqin yashaganligi uchun “daryo”, “suv” degan ma’noni bildiruvchi ikkinchi mazmunga ham ega bo’lganligi bayon qilinadi. qang’liklar toshkent viloyati vohalarida asosan dukkakli o’simliklarni ekish, undan tashqari savdo va hunarmandchilik bilan shug’ullanganlar. milodning 3 asriga kelib eftalitlar tomonidan parchalanib ketadi. so’g’d davlati – bu davlat mil.av. 250 yillarda baqtriya tarkibidan ajralib chiqadi. …

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o‘zbekistonning davlatchilik tarixi"

4-мавзу 2-mavzu: o‘zbekistonning davlatchilik tarixi: eng qadimgi davrdan yangi o‘zbekiston davlatchiligi asoslari reja: 1. davlatchilik tushunchasi. davlatlarning vujudga kelish omillari. 2. qadimgi xorazm va baqtriya podsholigi – vatanimiz hududidagi dastalbki davlatlar. 3. yunon–baqtriya, parfiya, dovon, qang‘, so‘g‘d, xorazm va kushon davlatlari, ularning ijtimoiy–iqtisodiy va madaniy hayoti. 4. vatanimiz hududida feodal davlatlar. ularning davlat tuzilishi, ijtimoiy–siyosiy va madaniy hayoti. 5. yangi o‘zbekiston davlatchiligi asoslari mashg’ulot maqsadi: davlatchilik tushunchasining mazmun– mohiyatini ochib berish, vatanimiz hududida davlatchilik poydevorining yaratilish tarixi bilan tanishtirish va davlatlarning ijtimoiy–siyosiy, madaniy hayoti, ularning o’zaro ta’siri va bir birida...

This file contains 9 pages in DOC format (84.0 KB). To download "o‘zbekistonning davlatchilik tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: o‘zbekistonning davlatchilik ta… DOC 9 pages Free download Telegram