davlatlarning paydo bo’lishi va rivojlanish bosqichlari

DOC 11 pages 63.5 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 63.5 KB

File type DOC

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

4-mavzu o’zbekistonda dastlabki davlatlarning paydo bo’lishi va rivojlanish bosqichlari reja: 1. davlatchilik tushunchasi. davlatlarning vujudga kelish omillari. 2. qadimgi xorazm va baqtriya podsholigi – vatanimiz hududidagi dastalbki davlatlar. 3. yunon–baqtriya, parfiya, dovon, qang’,so’g’d va xorazm davlatlari, ularning ijtimoiy–iqtisodiy va madaniy hayoti. 4. kushonlar saltanati. ularning vatanimiz xalqlari hayotiga ko’rsatgan muhim ta’siri. 5. vatanimiz hududida feodal davlatlar. ularning davlat tuzilishi, ijtimoiy–siyosiy va madaniy hayoti. huquqiy va falsafiy bilimlarga oid manbalarda davlatchilik tushunchasiga ko’plab ta’riflar keltiriladi. ammo tarix kitoblarida ham bu tushunchaning mazmun mohiyatini ochib beruvchi ta’riflar mavjud. bu ta’riflarning barchasining mohiyatida umumiylik mavjud. albatta, har bir fan davlatchilik tushunchasiga o’z aspekti doirasida ta’rif berishga harakat qiladi. masalan, falsafiy kitoblarning ayrimlarida davlatga berilgan ta’rifda quyidagi mazmundagi so’zlar bor: “jamiyatni tartibga solib turuvchi va boshqaruvchi siyosiy tashkilotga davlat deyiladi” yoki siyosatshunoslikka oid manbalarda “jamiyatni boshqaruvchi va qonun bilan kafolatlovchi siyosiy tashkilotga davlat deyiladi” deyilgan. tarixiy nuqtai nazardan aytganda davlat deb–muayyan boshqaruv apparatiga ega …

2 / 11

boy tarixiy tajriba mavjud bo’lib, bu juda olis davrlarga borib taqaladi. albatta, davlatlar o’z–o’zidan paydo bo’lmagan, buning o’ziga xos omillari mavjud. hozirgi o’zbekiston hududida davlatchilik poydevori temir asri, ya’ni 1–mingyillik bilan chambarchas bog’liq. chunki bu davrda hunarmandchilik yanada rivojlandi, dehqonchilik gurkirab o’sdi. temirdan yasalgan mehnat qurollarining keng tarqalishi mehnat unumdorligini oshirdi. bu davr temirchi kasbining paydo bo’lishi va temirchilikning ixtisoslashuvi bilan xarakterlanadi. bu hol ishlab chiqarishning yanada ilg’or usullariga o’tish va ikkinchi mehnat taqsimotining paydo bo’lishi uchun sharoit yaratdi. ikkinchi ijtimoiy mehnat taqsimoti bu – hunarmandchilikning alohida ajralib chiqishi va ixtisoslashuvi. urug’ jamoasi hududiy qo’shnichilik jamoasiga aylana bordi. yangi yerlar va suv manbalari uchun qabilalar o’rtasida doimo kelishmovchiliklar bo’lib turgan. qabila chegaralarini qo’riqlash, yangi yerlarni o’zlashtirish va boshqa qabilalar ustiga yurish qilish maqsadida qabilaviy harbiy ittifoqlar tashkil topa boshlagan. bunday ittifoqlar tepasida urug’, qabila boshliqlari turganlar. ular o’z obro’si va ta’siri bilan mashhur kishilardan saylangan. mil.av. 1–mingyillik boshlarida markaziy osiyo …

3 / 11

unday qilib, davlatlar tashkil topishidagi omillar quyidagilardan iborat bo’ldi: ikkinchi mehnat taqsimotining paydo bo’lishi; mulkiy tengsizlik (ayrim kishilarning boyib ketishi). hozirgi o’zbekiston hududidagi ilk davlat birlashmalari qadimgi xorazm va qadimgi baqtriya davlatlaridir. qadimgi xorazm – mil.av. 1–mingyillikning 8–6 asrlarida tashkil topgan. bu davlat xorazmdan tashqarida bo’lgan yerlarni birlashtirgan. qadimgi xorazm markazlaridan biri ko’zaliqir shahri bo’lgan. u qalin mudofaa devorlari bilan o’ralgan. uning dehqonchilik bilan mashg’ul bo’lgan aholisi turli xil uy – qo’rg’onlarda va qishloqlarda yashaganlar. qadimgi xorazmda hunarmandchilik, binokorlik va savdo sotiq yuksak darajada rivojlangan. baqtriya – hududi hozirgi surxondaryo viloyati, janubiy tojikiston va shimoliy afg’oniston. bu davlat ham mil.av. 8–6 asrlarda tashkil topgan. baqtriyaning tarkibiga aynan baqtriyadan tashqari marg’iyona va so’g’diyona ham kirgan. shuning uchun u qadimgi bir–biriga qarindosh bo’lgan elatlarning davlat birlashmasi deyilgan. bu davlatning aholisi asosan dehqonchilik, chorvachilik va savdo bilan shug’ullangan. baqtriyaning shahar xarobalariga qiliztepa, uzunqir, bandixon va boshqalar kirgan. mil.av.530 yilda eron ahamoniylaridan bo’lgan kir …

4 / 11

ng ko’plab joylarini bosib oldi va 12ta shahar qurdirgan. u bu yerda 3 yil hukmroklik qilgan. uning vafotidan so’ng markaziy osiyo yerlarida salavkiylar davlati tashkil topgan. shu davrlardan boshlab ellinistik madaniyat tarkib topgan. ellinlashtirish – sharqqa yunon madaniyatining yoyilishi jarayoni, aralash madaniyatning – yunon va mahalliy sharq madaniyatining tashkil topish jarayoni. mil.av. 3 asr o’rtalarida, ya’ni 250 yilda baqtriya va parfiya salavkiylar davlati tarkibidan ajralib chiqadi va yunon–baqtriya deb ataladi. uning hukmdorlari greklar bo’lib, birinchi shohi diodot bo’lgan. parfiyada esa hokimiyat mitridat i qo’liga o’tgan. mitridat i marg’iyonani bosib olgan, uning tarixi ko’proq arshakiylar davri bilan bog’liq. bu vaqtda so’g’diyona ham baqtriya tarkibidan ajralib chiqadi. yunon–baqtriya davlati 120 yil yashaydi. a.makedonskiydan keyingi davrlarda, ya’ni mil.av. 3 asrlarda markaziy osiyoda bir qancha davlatlar tashkil topadi. ular quyidagilar: dovon davlati – mil.av. 3 asrdan to milodning 2 asrlarigacha mavjud bo’lgan. uning hududi hozirgi farg’ona vodiysi bo’lib, andijon va namangan ham kirgan. bu …

5 / 11

irgan. xitoyliklar bu shaharni bityan deb atashgan. mil.av. 2 asr oxirlarida ular eng qudratli davlatga aylanadi. aslida qang’ so’zi ularning turmush tarzidan kelib chiqqan bo’lib, “arava” yoki “aravaga ortilgan yuk”, ayrim manbalarda esa ular sirdaryo bo’ylariga yaqin yashaganligi uchun “daryo”, “suv” degan ma’noni bildiruvchi ikkinchi mazmunga ham ega bo’lganligi bayon qilinadi. qang’liklar toshkent viloyati vohalarida asosan dukkakli o’simliklarni ekish, undan tashqari savdo va hunarmandchilik bilan shug’ullanganlar. milodning 3 asriga kelib eftalitlar tomonidan parchalanib ketadi. so’g’d davlati – bu davlat mil.av. 250 yillarda baqtriya tarkibidan ajralib chiqadi. uning hududi hozirgi qashqadaryo va zarafshon vohalari, samarqand, buxoro va navoiy viloyatlariga to’g’ri keladi (ungacha bu hududlar baqtriya tarkibida bo’lgan). uning aholisi asosan bog’dorchilik, polizchilik, dehqonchilik, chorvachilik, savdo va hunarmandchilik bilan shug’ullangan. uning shahar xarobalaridan biri – afrosiyobdir. xorazm – mil.av. 4 asrda bu davlat ahamoniylardan mustaqil davlatga aylanadi. biroq bu davlatni a.makedonskiy bosib ololmagan. shuning uchun bu davlat o’ziga xos an’ana va madaniyatni …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "davlatlarning paydo bo’lishi va rivojlanish bosqichlari"

4-mavzu o’zbekistonda dastlabki davlatlarning paydo bo’lishi va rivojlanish bosqichlari reja: 1. davlatchilik tushunchasi. davlatlarning vujudga kelish omillari. 2. qadimgi xorazm va baqtriya podsholigi – vatanimiz hududidagi dastalbki davlatlar. 3. yunon–baqtriya, parfiya, dovon, qang’,so’g’d va xorazm davlatlari, ularning ijtimoiy–iqtisodiy va madaniy hayoti. 4. kushonlar saltanati. ularning vatanimiz xalqlari hayotiga ko’rsatgan muhim ta’siri. 5. vatanimiz hududida feodal davlatlar. ularning davlat tuzilishi, ijtimoiy–siyosiy va madaniy hayoti. huquqiy va falsafiy bilimlarga oid manbalarda davlatchilik tushunchasiga ko’plab ta’riflar keltiriladi. ammo tarix kitoblarida ham bu tushunchaning mazmun mohiyatini ochib beruvchi ta’riflar mavjud. bu ta’riflarning barchasining mohiyatida umumiy...

This file contains 11 pages in DOC format (63.5 KB). To download "davlatlarning paydo bo’lishi va rivojlanish bosqichlari", click the Telegram button on the left.

Tags: davlatlarning paydo bo’lishi va… DOC 11 pages Free download Telegram

davlatlarning paydo bo’lishi va rivojlanish bosqichlari

Page preview (5 pages)

Want to read more?

About "davlatlarning paydo bo’lishi va rivojlanish bosqichlari"

Similar files