markaziy osiyo tarixi

DOCX 9 pages 33.0 KB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 33.0 KB

File type DOCX

Pages 9

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

2-ma’ruza. o’zbek davlatchiligining shakllanishi va taraqqiyot bosqichlari. (2 soat) reja: 1. markaziy osiyo – jahon sivilizatsiyasining ajralmas qismi. 2. davlatchilik tushunchasi. markaziy osiyo hududidagi ilk va antik davr davlatlari. 3. v-xii – asrlardagi markaziy osiyo davlatlari 4. amir temur davri davlatchiligi. o’rta osiyoning xonliklarga bo’linib ketishi, uning sabab va oqibatlari 5. turkiston o’lkasida rossiya imperiyasi mustamlaka tuzumi. milliy ozodlik harakatlari. 6. sovet hukmronligi davrida o’zbekistonning markazga ijtimoiy-siyosiy va iqtisodiy qaramligi va uning oqibatlari. 1. markaziy osiyo – jahon sivilizatsiyasining ajralmas qismi. ma’lumki, markaziy osiyo – jahon sivilizatsiyasining ajralmas qismi hisoblanadi. o’zbekiston qadimiy sivilizasiya o’choqlaridan biri sanalanadi va jahon sivilizasiyasining shakllanish jarayonida alohida o’rinni egallaydi. o’zbekistonning qadimiy tarixi “avesto”, eron, yunon, rim, xitoy yozma manbalarida va markaziy osiyolik buyuk mutafakkirlarning asarlarida yozib qoldirilgan. xx asr boshidan o’zbekistonda olib borilgan arxeologik, antropologik, geologik, etnografik, lingvinistik tadqiqotlar natijasida yozma manbalardagi ma’lumotlar yanada to’ldirilib, o’tmish tarix haqida keng ma’lumotlar to’plandi. o‘zbekiston eng qadimgi davrdan …

2 / 9

adi. eng qadimgi davr tarixiy jihatdan ikkita yirik davr: “ibtidoiy to‘da” va “urug‘chilik jamoasi davri”ga bo‘linadi. o‘z navbatida urug‘chilik jamoasi 2 bosqichga: matriarxat (ona urug‘i) va patriarxat (ota urug‘i) ga bo‘linadi. eng qadimgi davr arxeologik jihatdan, mehnat qurollari nimadan yasalganligiga qarab, quyidagi bosqichlarga bo‘linadi: paleolit, mezolit, neolit, eneolit, bronza va ilk temir davr. eng qadimgi davr: ibtidoyi to‘da – ilk paleolit 3 mln.-100 ming yillik, o‘rta paleolit 100-40 ming yilliklarni o‘z ichiga oladi. urug‘chilik jamoasi: matriarxat – so‘nggi paleolit 40-12 ming yillik, mezolit 12-7 ming yillik, neolit 6-4 ming yillik, eneolit 4-3 ming yillik; patriarxat - bronza 3-2 ming yillik, ilk temir 1 ming yilliklarni o‘z ichiga oladi. bu darvlarda antropogenez jarayoni ro‘y bergan, ijtimoiy mehnat taqsimotlari amalga oshgan. diniy e’tiqodlar shakllangan. 2. davlatchilik tushunchasi. markaziy osiyo hududidagi ilk va antik davr davlatlari. o‘zbek xalqi davlatchiligi tarixi masalasi to asrimizning 90-yillari boshiga qadar nafaqat o‘zbek tarixshunosligida, balki umuman zamonaviy tarix …

3 / 9

hirish huquqlarini himoya qilish, amaliyotda barqarorlikni o’rnatish va saqlashga mo’ljallangan, muayyan aholi jamoalari tomonidan tashkil etilgan maxsus vakolatli va qonun-qoida asosida faoliyat ko’rsatadigan vakillar guruhlari majmuasidir. davlat siyosiy va ma’muriy tashkilot sifatida xalqni uyg’unlashtiradi. davlat tufayli jamiyatning butun tuzilishi (iqtisodiy, huquqiy normalari, turmushi, urf-odati, texnikasi va bilim darajasi, etikasi, dini, falsafasi, ijtimoiy qarashlari va boshqalar) to’la kuch bilan namoyon bo’ladi. boshqacharoq, aytilganda, davlat boshqaruvida quyidagi ikkita muhim jihatlar hal etilganligini sezish mumkin. birinchidan, davlat paydo bo’lishi bilan amaliyot hayotini tashkil etish va uni boshqarishning tarixan dolzarb bo’lgan yangi shakllari qaror topdi. hokimiyatning vakolatli shakli yuzaga kelib, katta-katta ijtimoiy vazifalarni bajarish uchun keng xalq ommasini safarbar etishning tashkiliy usullari va vositalari ishlab chiqilib, doimo takomillashtirilib borildi. davlat doirasida aholining ijtimoiy jihatdan farqlanadigan tarkibiy tuzilishi yuz berdiki, natijada urug’, qabilachilik aloqalaridan etnik va sinfiy umumiylikka o’tish ta’minlandi. shuningdek, davlat mavjudligi tufayli ijtimoiy manfaatni shaxsiy manfaatdan ajratib, uning ahamiyatliligi ta’minlandi. ijtimoiy intizom qaror …

4 / 9

urlov appartiga ega bo‘lgan, jamiyatdagi barcha ijtimoiy – siyosiy guruhlarning manfaatini ifoda etuvchi, ularni birlashtirib va muvofiqlashtirib turadigan siyosiy tashkilotdir. davlatning asosiy belgilari quyidagilardan iborat: 1. aholining hududiy asosga ko‘ra birlashganligi 2. milliy suverenitetga egaligi (ichki va tashqi siyosatni amalga oshirishdagi mustaqillik) 3. maxsus boshqaruv va majburlov apparatining mavjudligi 4. huquq tizimining mavjudligi 5. soliq tizimiga egaligi. akademik a.sagdullayev qadimgi boshqaruv tizimi quyidagi funksiyalar bilan bog‘liq holda amalga oshirganligini ta’kidlaydi: iqtisodiy, ijtimoiy, harbiy-siyosiy va hududiy. tadqiqotlardan ma’lum bo’lishicha, davlatning paydo bo’lishi turli xalqlarda turli yo’llar bilan bo’lib o’tgan, uzoq davom etgan jarayondir. tadqiqotchilarning fikricha, birinchidan, davlatlar paydo bo’lishining osiyocha ishlab chiqarish usuliga asoslangan «sharq yo’li» bo’lib, unda iqtisodiyotning asosini irrigatsiya dehqonchiligi tashkil etgan; er va irrigatsiya inshootlari davlatning mulki bo’lgan; dehqonchilik jamoasi jamiyatning birlamchi yacheykasi edi; aholining katta qismini safarbar etish zaruriyati prinsipal boshqaruvchilar tabaqasini taqozo etgan. ishlab chiqarishning osiyocha usuli mil.avv. v ming yillikdan milodiy i asrgacha daryolar vodiylarida …

5 / 9

ida ijtimoiy-iqtisodiy yuksalish kuzatiladiki, bu yuksalish ilk davlatchilikning asosiy poydevori hisoblanadi. ahmoniylargacha bo’lgan davrda ba’zi bir vohalar, asosiy o’troq aholi joylashuvi o’lkalari edi. ularning hududlarida manzilgohlar, sug’orish inshootlari, o’zlashtirilgan er maydonlari bor edi. bir qancha shunga o’xshash, daryolar vohalarida joylashgan va umumiy aholi joylashuv hududlari bilan bog’liq bo’lgan erlar baqtriya, so’g’diyona, xorazm kabi tarixiy viloyatlarni tashkil etgan. e.v.rtveladzening so’nggi yillardagi (2001) xulosalariga ko’ra, o’rta osiyodagi ikki daryo oralig’ida qadimgi davr davlatchilik evolyusiyasining mil.avv. ii ming yillik va milodiy iv asri oralig’idagi vaqtni qamrab olgan bir necha davrlarni ajratib ko’rsatish mumkin. bular quyidagi davrlardir: birinchi davr – mil.avv. ii ming yillikning ikkinchi yarmi – o’zbekiston janubida embrional shakldagi davlatga o’xshash tuzilmaning qaror topishi. davlatning bunday namunasi jarqo’tonda o’z aksini topgan deyish mumkin. ikkinchi davr – mil.avv. i ming yillikning boshi – mil.avv. 539 yil – baqtriya, so’g’d, xorazm kabi tarixiy-madaniy viloyatlarning shakllanishi. ularda siyosiy hokimiyat to’lishining shaxobchali tizimiga ega bo’lgan davlatning …

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About "markaziy osiyo tarixi"

2-ma’ruza. o’zbek davlatchiligining shakllanishi va taraqqiyot bosqichlari. (2 soat) reja: 1. markaziy osiyo – jahon sivilizatsiyasining ajralmas qismi. 2. davlatchilik tushunchasi. markaziy osiyo hududidagi ilk va antik davr davlatlari. 3. v-xii – asrlardagi markaziy osiyo davlatlari 4. amir temur davri davlatchiligi. o’rta osiyoning xonliklarga bo’linib ketishi, uning sabab va oqibatlari 5. turkiston o’lkasida rossiya imperiyasi mustamlaka tuzumi. milliy ozodlik harakatlari. 6. sovet hukmronligi davrida o’zbekistonning markazga ijtimoiy-siyosiy va iqtisodiy qaramligi va uning oqibatlari. 1. markaziy osiyo – jahon sivilizatsiyasining ajralmas qismi. ma’lumki, markaziy osiyo – jahon sivilizatsiyasining ajralmas qismi hisoblanadi. o’zbekiston qadimiy sivilizasiya o’choqlaridan biri sanalana...

This file contains 9 pages in DOCX format (33.0 KB). To download "markaziy osiyo tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: markaziy osiyo tarixi DOCX 9 pages Free download Telegram