aminokislotalar

DOCX 14 стр. 161,7 КБ Бесплатная загрузка

14 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 161,7 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 14

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 14

aminokislotalar. oqsillarning xossalari ma’ruza rejasi: 1. tuzilishi va olinishi usullari 2. fizik va kimyoviy xossalari 3. ayrim vakillari karboksil va aminoguruhi saqlovchi organik birikmalarga aminokislotalar deyiladi. oqsillar aminokislotalar qoldig’idan tashkil topganligi sababli, aminokislotalar juda katta ahamiyatga egadirlar. aminokislotalarning gomologik qatori aminosirka kislotadan boshlanadi. aminochumoli kislota mavjud emas. aminokislotalarni nomlashda emperik va sistematik nomenklaturadan foydalaniladi. emperik nomenklatura bo’yicha nomlashda aminokislotalar nomi tegishli kislota nomi oldiga amino so’zi qo’shib hosil qilinadi. karboksil va aminoguruhlarning holati -, -, γ- kabi hariflar bilan ifodalaniladi. sistematik nomenklaturada esa aminoguruhning holati raqamlar bilan ko’rsatiladi va aminokislotalarning nomi tegishli to’yingan uglevodorod nomidan hosil qilinadi. masalan: aminokislotalar tuzilishida bir yoki bir necha karboksil guruhi bo’lishi mumkin. karboksil guruhi soni, uning asosligini belgilaydi. aminokislotalarning tarkibida bir yoki bir necha aminoguruhi bo’lishi mumkin. aminokislotalar izomeriyasi oksikislotalarnikiga o’xshash bo’ladi. -aminokislotalarning olinish usullari. -aminokislotalar muhim ahamiyatga ega. shuning uchun ularni olishning bir necha usullar ishlab chiqilgan. 1. xlor almashgan kislotalarga ammiak ta’sir …

2 / 14

ratib olish mushkul hisoblanadi. odatda, bitta yoki ikkita aminokislotaning miqdori aralashmada katta bo’ladi. miqdori ko’p bo’lgan aminokislotalarni ajratib olish va tozalash oson bo’ladi. -aminokislotalarning olinish usullari. -aminokislotalar to’yinmagan kislotalarga ammiak biriktirib yoki malon kislota yordamida olinishi mumkin. 1. to’yinmagan kislotalarga ammiak markovnikov qoidasiga teskari yo’nalish bo’yicha birikada: 2. -aminokislotalarning juda ko’pchiligi v.m. radionov tomonidan malon kislota yordamida sintez qilingan: bu reaksiyaninng mexanizmi aniqlanilmagan. muhim aminokislotalardan bo’lgan -aminokapron kislota va lizinni siklogeksanondan quyidagi sxema bo’yicha olinadi. kaprolaktam gidrolizlanganda -aminokapron kislota, nitrolab, so’ng qaytarib va gidrolizlanganda lizinni hosil qiladi: kaprolaktam polimerlanganda yoki aminokapron kislota polikondensatlanish reaksiyasiga uchratilganda kapron hosil bo’ladi. fizikaviy xossalari. aminokislotalar yuqori haroratda suyuqlanadigan, suvda yaxshi eriydigan rangsiz kristall moddalardir. ularning suyuqlanish haroratlari bir-biridan kam farq qiladi. bir asosli aminokislotalarning suvdagi eritmalari neytral xarakterga ega. aminokislotalar ichki tuz (bipolyar ion) n+h3–ch2coo– ko’rinishida mavjud bo’ladilar. ularning bunday tuzilishga ega bo’lishligi fizikaviy tekshirish usullari yordamida aniqlanilgan. bipolyar ion kislotali muhitda kation, ishqoriy …

3 / 14

hqari, aminokislotalarning o’zlariga xos reaksiyalari ham bor. 1. aminokislotalar asoslar bilan tuz hosil qiladilar: aminokislotalarning og’ir metallar bilan hosil qilgan tuzlari kompleks hususiyatga ega bo’lib, rangli bo’ladi. masalan, aminosirka kislotaning mis bilan hosil qilgan tuzi ko’k ranga ega. 2. kislotalar kabi aminokislotalar ham murakkab efirlar, galogen angidridlar, amidlar va boshqalarni hosil qiladilar. 3. aminokislotalar aminoguruh hisobiga anorganik kislotalar, kislota xususiyatiga ega bo’lgan birikmalar bilan tuz hosil qiladilar: 4. aminokislotalarga nitrit kislota bilan ta’sir etilganda oksikislotalarni hosil qiladilar: aminokislotalarning efirlariga nitrit kislota bilan ta’sir etilganda barqaror diazbirikmalar hosil bo’ladi: 5.aminokislotalarga kislota angidridlari va galoid angidridlar bilan ta’sir etilganda aminoguruh atsillanadi: 6. aminokislotalardagi aminoguruhi alkillash reaksiyalariga kirisha oladi. bunda ikkilamchi, uchlamchi aminokislotalar va to’rtlamchi ammoniy asoslari hosil bo’ladi. to’rtlamchi ammoniy aoslarining ichki tuzi betaminlar deb ataladi: 7. -, -, - aminokislotalar qizdirilaganda turlicha o’zgarishga uchraydilar. - aminokislotalar qizdirilganda diketopiperazinlarni, - aminokislotalar to’yinmagan kislotalarni, - va yuqori aminokislotalar esa laktonlarni hosil qiladilar: yuqoridagi …

4 / 14

izokapron kislota (leysin). (+)-leysin ko’pchilik oqsillar, ayniqsa gemoglabin tarkibiga kiradi. diaminokapron kislota (lizin), (+)–lizin ayrim baliqlarning ikrasidagi oqsil tarkibiga kiradi. almashtirib bo’lmaydigan aminokislotalar qatoriga mansub. sistin sistin qoldig’i soch, jun, tirnoq, oqsili tarkibiga kiradi. oqsillar oqsillar yoki proteinlar – murakkab, yuqori molekulali organik birikmalar bo’lib, o’zaro amid bog’ bilan bog’langan aminokislotalar qoldiqlaridan tuzilgan. bir xil oqsil tarkibiga turli xil aminokislotalar kirishi mumkin. oqsil to’liq gidrolizgna uchraganda aminokislotalar hosil bo’ladi. inson, hayvon va o’simliklar tanasida oqsillar turli xil vazifalarni bajaradi. ular tomir, pay, teri, suyak va boshqalar asosini tashkil qiladi, modda alamshinish va to’qimalar ko’payishida muhim vazifani bajaradi. garmonlar, enzimlar, pigmentlar, antibiotiklar, toksinlar oqsil birikmalar bo’lib hisoblanadilar. oqsillar katta molekulyar massaga ega. masalan, inson qoni zardobi albuminining molekulyar massasi 61500, qon zardobidagi -globulinining molekulyar massasi 153000, gemotsianiniki esa 6600000 ga teng. ko’pchilik oqsillar qattiq holda batiy vakilni (jun, ipak) saqlaydilar yoki kukun shaklida mavjud bo’ladilar. ayrim oqsillarni kristall shaklda olish mumkin. …

5 / 14

i va haydash mumkin bo’lmaganligi ularni ajratish va tuzilishini aniqlashda qiyinchilik tug’diradi. aminokislotalar kabi oqsillar ham amfoterlik xususiyatiga ega. izoelektrik nuqtaning holati oqsilning tarkibiga kiruvchi aminokislotalarning tabiatiga bog’liq bo’ladi. bu qiymat jelatinada 4,2; kazeinda 4,6; tuxum albuminida 4,5; gemoglabinda 6,8; bug’doy gliadinida 9,8; klupeinda 12,5 ga teng. oqsillarni kislota –asosliklaridagi farqdan foydalanib ularni elektroforez usuli bilan ajratiladi. barcha oqsillar optik faollikka ega. ko’pchilik oqsillar yorug’likning qutiiblanish tekisligini chapga buradi. oqsillarni aniqlashda bir qator rangli reaksiyalar mavjud. bular quyidagilardir. 1. ksantoprotein reaksiyasi. oqsillarga azot kislotasi bilan ta’sir etilganda sariq rang hosil bo’ladi. bu rang ammiak ta’sirida zarg’aldoq rangga o’tadi. bu reaksiya yordamida radikalida aromatik tabiatli halqalar tutgan -aminokislota (fenilanilin, tirozin, gistidin, triptofan)lar aniqlanadi. ammiak ta’sirida zarg’aldoq rangning hosil bo’lishi fenol gidroksilning ionlanishi va anion bilan halqadagi -elektronlar o’zaro ta’sirlanishining kuchayishi bilan tushuntiriladi. 2. biuret reaksiyasi. oqsil eritmasiga suyultirilgan mis sulfat va natriy gidroksid eritmalari ta’sir ettirilsa, binafsha rang paydo bo’ladi. bu …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 14 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "aminokislotalar"

aminokislotalar. oqsillarning xossalari ma’ruza rejasi: 1. tuzilishi va olinishi usullari 2. fizik va kimyoviy xossalari 3. ayrim vakillari karboksil va aminoguruhi saqlovchi organik birikmalarga aminokislotalar deyiladi. oqsillar aminokislotalar qoldig’idan tashkil topganligi sababli, aminokislotalar juda katta ahamiyatga egadirlar. aminokislotalarning gomologik qatori aminosirka kislotadan boshlanadi. aminochumoli kislota mavjud emas. aminokislotalarni nomlashda emperik va sistematik nomenklaturadan foydalaniladi. emperik nomenklatura bo’yicha nomlashda aminokislotalar nomi tegishli kislota nomi oldiga amino so’zi qo’shib hosil qilinadi. karboksil va aminoguruhlarning holati -, -, γ- kabi hariflar bilan ifodalaniladi. sistematik nomenklaturada esa aminoguruhning holati raqamlar bilan ko’...

Этот файл содержит 14 стр. в формате DOCX (161,7 КБ). Чтобы скачать "aminokislotalar", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: aminokislotalar DOCX 14 стр. Бесплатная загрузка Telegram