aminokislotalar

DOCX 19 стр. 347,7 КБ Бесплатная загрузка

19 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 347,7 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 19

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 19

aim.uz aminokislotalar, ularning tuzilishi, kimyoviy o’ziga xos xususiyatlari. kapron – sintetik tola. αlfa – aminokislotalar oqsillarning strukturaviy birligi ekanligi. oqsillarning tuzilishi va biologik ahamiyati. aminokislotalar. tarkibida aminogruppa (-nh2) va karboksil (-cooh) gruppalari bo’lgan alifatik yoki aromatik uglevodorodlar hosilalariga aminokislotalar deyiladi. aminokislotalar gomologik qatorining birinchi vakili nh2 – ch2 – cooh – aminoetan yoki aminosirka kislota (glisin, glikokol). aminokislotalarning nomlanishlarida harakterli qo’shimcha bo’lmaydi. aminokislotalar nomlari quydagicha tuziladi : · uglerod atomida karboksil gruppa – cooh tutgan uglerod atomlarning eng uzun (bosh) zanjiri tanlanadi. · karboksil gruppadan boshlab bosh zanjirdagi uglerod atomlari nomlerlanadi. · bosh zanjirdagi uglerod atomlari soniga teng bo’lgan alkan nomiga “an” va “amino” old qo’shimchasi qo’shiladi; · aminogruppa joylashgan uglerod atomi va yon radikallar ko’rsatiladi. masalan : aminokislotalarning saqlanib qolgan tarixiy nomlari hamda uglerod atomlarini sonlar bilan nomerlash o’rniga grek alfaviti harflari bilan (α, β, γ, σ, π) belgilanib nomlanadigan nomlardan ham foydalaniladi. biroq bu holda nomerlash karboksil (-cooh) …

2 / 19

muhitda – anionlar. nh2 – ch2 – cooh + naoh → nh2 – ch2 – coo – na+ anion neytral muhitda aminokislotalar bipolyar (yoki svetter) ionlar ko’rinishida mavjud bo’ladi, ya’ni ikkita elektr chizig’iga (+) va (-) ega bo’lgan ionlar. masalan : α – aminokislotalar eng muhim ahamiyatga ega. ular oqsillarning qurilish materiali hisoblanadi. aminokislotalar o’simlik va hayvon organizmlarida bo’ladigan barcha oqsil moddalarning tarkibiga kiradi. aminokislotadan ayrimlarini (masalan : glisin, alanin) organizmda kerakli miqdorda sintez qilinadi. bunday aminokislotalar almashtiriladigan kislotalar deyiladi. boshqa aminokislotalar (masalan : valin) organizmda yetishmaydigan miqdorda sintez bo’ladi. bu almashmaydigan aminokislota qatoriga kiradi. almashmaydigan aminokislotalar oziq – ovqat tarkibida bo’ladi va shu hisobdan organizmda ularning o’rni to’ldiriladi. kislotalik funksiyalarining tabiatiga qarab aminokislotalar bo’linadilar : 1. aminokarbon kislotalar, masalan : h2n(ch2)4cooh; 2. aminosulfon kislotalar, masalan : h2n(ch2)2so3h 3. aminofosfon kislotalar, masalan : h2nch[p(o)(oh)2]2 4. aminoarsin kislotalar, masalan : h2nc6h4aso3h2 amino va karboksil gruppalarning soniga qarab monoaminodikarbon, diaminokarbon va boshqa …

3 / 19

,8). aminokislotalarning zichliklari katta va yuqori suyuqlanish temperaturalariga ega (ko’pincha parchalanadi). bu xossalar asosli -nh2 gruppa bilan kislotali gruppa (-cooh) bilan o’zaro ichki ion bog’lanish (svetter ion shaklida) hosil qilishi bilan tushuntiriladi. masalan : glisin uchun kislota – asos muvozanati : aminokislotalarnig svetter ionli strukturasi ularning dipol momenti kattaligi (50 ∙10-30kl∙m) bilan ham tasdiqlanadi. aminokislotalarning ko’pchiligi shirin, mazali. kimyoviy xossalari : aminokislotalarning amfoter xossaga ega ekanligini yuqorida ko’rgan edik. aminokislotalar ishqor va kislotalardan tashqari spirtlar bilan ham reaksiyaga kirishib murakkab efirlar hosil qiladi: h2n - ch2 – cooh + c2h5oh → h2n - ch2 – cooc2h5 + h2o aminokislotalar nitrit (hno2) kislota bilan reaksiyaga kirishganda oksikislotalar hosil bo’ladi. aminokislotalar cu(oh)2 – mis (ii) gidroksidi bilan ta’sirlashib zangori rangli kristall kompleks tuz hosil qiladi. bu reaksiya aminokislotalar uchun sifat reaksiyasi bo’lib, hosil bo’lgan tuzga xelat deyiladi. α,β,γ… va boshqa aminokislotalar qizdirilganda har xil o’zgarishalarga uchraydi va turli mahsulotlar hosil boladi. masalan: …

4 / 19

aminokislotalar hayotiy zarur organik birikmalardir. tirik organizmlarda oqsillarning va boshqa muhim biologik moddalarning sintezida aminokislotalar ishtirok etadi. bakteriya va o’simliklar o’zlariga kerakli aminokislotani o’zlari sintez qiladi. α – aminokislotalar hayvon va insonlarning organizmida oqsillarni sintez qilishda zaruriy moddalardir. ba’zi aminokislotalar tibbiyotda qo’llaniladi. aminokislotalarning hosilalaridan sintetik tolalar olishda (kapron) foydalaniladi. aminokislotalardan eng muhimi glisin (h2n – ch2 – cooh) bo’lib, tabiatda juda keng tarqalgan, o’simlik va hayvonlar organizmida modda almashinuvida muhim rol o’ynaydi. glisin - yelimlar va deyarli hamma oqsil moddalarning asosidir. glisin yordamida adenozintrifosfat (atf) kislotasining yacheykalari tuzilgan. u tirik organizmlarda boradigan ko’pgina kimyoviy reaksiyalarning energiya manbaidir. α – alanin – hamma oqsillarning asosi; β – alanin – b3 vitamini tarkibiga kiradi. oqsillar oqsillar – yuqori molekulyar, nihoyatda murakkab tarkibli va murakkab bog’lanishli organik birikmalardir. oqsillar ularning asosini α – aminokislotalarning qoldiqlari tashkil qilgan, bir – birlari bilan co – nh – gruppalari orqali peptid bog’lar deb bog’lanadigan bog’lar bilan …

5 / 19

h izoleysin ch2(oh) –ch(nh2) - cooh serin ch3 – ch(oh) – ch(nh2) - cooh treonin ch2(sh) –ch(nh2) - cooh sistein hooc–ch(nh2)–ch2–s–s–ch2– ch(nh2)-cooh sistin ch2(sch3) – ch2 - ch(nh2) - cooh metionin alifatik monoaminodikarbon kislotalari va ularning monoamidlari hooc – ch2 – ch(nh2) – cooh asparagin kislota h2n(o)c – ch2 – ch(nh2) - cooh asparagin hooc – (ch2)2 – ch(nh2) – cooh glitamin kislota h2n(o)c – (ch2)2 – ch(nh2) - cooh glutamin alifatik diaminokarbon kislotalar h2n – (ch2)4 – ch(nh2) - cooh lizin h2n –c(=nh)-nh-(ch2)3-ch(nh2) –cooh arginin aromatik aminokislotalar c6h5 – ch – ch(nh2) – cooh fenilalanin ho – c6h4 – ch2 – ch(nh2) – cooh tirozin geterosiklik amonokislotalar prolin gidroksiprolin triptofan tistidin oqsillar bo’linadilar; proteinlarga-oddiy oqsillar faqat aminokislotalarning qoldiqlaridan tuzilgan; protedlar-murakkab oqsillar, aminokislotalarning qoldiqlaridan va prostetik gruppalar deb nomlanadigan har xil aminokislota harakteriga ega bo’lmagan gruppalar (polisaxaridlarning qoldiqlari,ortofosfat kislota va hk) lardan tuzilgan. oqsillarning tarkibi,tuzilishi va biologik ahamiyati. yuqorida ko’rsatganimizdek …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 19 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "aminokislotalar"

aim.uz aminokislotalar, ularning tuzilishi, kimyoviy o’ziga xos xususiyatlari. kapron – sintetik tola. αlfa – aminokislotalar oqsillarning strukturaviy birligi ekanligi. oqsillarning tuzilishi va biologik ahamiyati. aminokislotalar. tarkibida aminogruppa (-nh2) va karboksil (-cooh) gruppalari bo’lgan alifatik yoki aromatik uglevodorodlar hosilalariga aminokislotalar deyiladi. aminokislotalar gomologik qatorining birinchi vakili nh2 – ch2 – cooh – aminoetan yoki aminosirka kislota (glisin, glikokol). aminokislotalarning nomlanishlarida harakterli qo’shimcha bo’lmaydi. aminokislotalar nomlari quydagicha tuziladi : · uglerod atomida karboksil gruppa – cooh tutgan uglerod atomlarning eng uzun (bosh) zanjiri tanlanadi. · karboksil gruppadan boshlab bosh zanjirdagi uglerod atomlari nomlerlanadi....

Этот файл содержит 19 стр. в формате DOCX (347,7 КБ). Чтобы скачать "aminokislotalar", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: aminokislotalar DOCX 19 стр. Бесплатная загрузка Telegram