polimerlar haqida ma'lumot

PPTX 23 pages 88.3 KB Free download

23 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 88.3 KB

File type PPTX

Pages 23

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 23

презентация powerpoint mavzu: yuqori molekulyar birikmalar xaqida tushuncha. plastik massa (plastmassa) larni ishlab chiqorish. rеja: 1. 2. 3. 4. bizga ma’lumki, molekulyar massasi o‘n ming, yuz ming, millionda o‘lchanadigan birikmalarni “yuqori molekulyar birikmalar” yoki “polimerlar” deb, ataladi. yuqori molekulyar birikmalarni molekulalari “makromolekula” deyiladi. ular bir xil gruppa atomlaridan iborat bo‘limlarni (zvenolarni) hosil qilib, bo‘limlar bir-birlari bilan bog‘lanib, polimer makromolekulasi zanjirini tashkil qiladi. makromolekuladagi bo‘limlar soni “polimerlanish darajasi” deb ataladi. masalan, sellyuloza bo‘limi: c6h10o5 (glyukoza qoldig‘i) dan iborat bo‘lib, (-c6 h10o5-)n; n-10.000-20.000. yuqorimolekulyar birikmalarni molekulalari har-xil bo‘ladi, chunki bo‘limlar soni har-xil bo‘ladi. shuning uchun ularni molekulyar massasi o‘rta hisobda olinadi. tabiiy polimerlar qatoriga oqsillar, kraxmal, sellyuloza, tabiiy ipak, jun, kollagen, kauchuklar va boshqalar kiradi xix asr oxirlarida tabiiy polimerlarni qayta ishlash texnologiyasi yaratilib, unda polimerlarni asosiy strukturasi o‘zgarmay faqat funksional gruppasi o‘zgartirilib, trinitrotsellyuloza (porox), dinitrotsellyuloza (selluloid), asetilsellyuloza, viskozalar olindi. xx asr boshida sintetik polimerlarni olish boshlandi, fenolformaldegid mumlar, sintetik kauchuklar, poliamidlar …

2 / 23

hohlab ketgan, to‘rsimon strukturali ham bo‘ladi. makromolekulalarni har xil ko‘rinishi “konformatsiya” deb ataladi. bir chiziqli polimerlar makromolekulalarini yaqin masofada bir-biriga parallel joylashgan zonalari “kristallitlar” ni hosil qiladi. polimer tarkibidagi kristallitlar miqdori “kristallanish darajasi” deyiladi. kristallanish darajasi past bo‘lgan amorf polimerlar haroratga nisbatan uch agregat holatda bo‘lishi mumkin: shishasimon, yuqorielastik va qovushqoq-oquvchan holatlarda. shishasimon holatlarda molekulalararo tortishish kuchlari yuqori bo‘lib, polimer mustahkam bo‘ladi, haroratni pasaytirsa mo‘rt bo‘ladi, qizdirganda esa yuqori elastik holatga keladi. harorat yanada ko‘tarilsa, polimer suyuqlashib oqadi. bu harorat polimerlarning “oqish harorati” deyiladi. elastik holatdan shishasimon holatga qaytish harorati “shishalanish harorati” deyiladi. polimerlar termoplastik va termoreaktiv turlariga ajratiladi. termoplastik polimerlar qizdirilganda yumshab plastik holatga kelib, sovutilganda yana qotib o‘z xususiyatini saqlab qoladi. termoreaktiv polimerlar tarkibidagi kimyoviy aktiv guruhlari hisobiga qizdirilganda yumshab plastik holatiga kelib, makromolekulalari o‘zaro bog‘lanib uchlamchi struktura hosil qiladi va qayta yumshamaydi, erimaydi. ular olinish usuli bo‘yicha polimerlangan va polikondensatlangan polimerlarga ajratiladi. ikkisi ham ma’lum sharoitlarda bir-biri …

3 / 23

ni shakllash va plastmassadan buyum olish. buyum konstruksiyasi ilmiy jihatdan asoslangan va konkret eksplutatsiya sharoiti hisobga olingan holda ishlash qobiliyatiga ega bo‘lishi shart. polimerlanish - bu ko‘p sonli monomerlarni qo‘shimcha moddalar ajratib chiqarmay bir-biri bilan bog‘lanib, makromolekula hosil qilish jarayoni hisoblanadi. monomerlarni passiv holatdan aktiv holatga keltirish uchun initsiatorlar, katalizatorlar, oftob nuri, issiqlik yoki yadro energiyasidan foydalanadi. polimerizatsiya-qaytarilmas bo‘lib, issiqlik ajralib chiqishi bilan amalga oshiriladi. makromolekula hosil qilish mexanizmi bo‘yicha polimerlanish reaksiyasi pog‘onali yoki zanjirli bo‘ladi. eng keng tarqalgan usul zanjirli polimerlanish uch bosqichdan o‘tadi: 1. initsiatlash, initsirlash (boshlab berish). 2. zanjirni o‘sishi (o‘stirish). 3. zanjirni o‘zish (to‘xtatish). polimerlanish jarayoni radikal yoki, ion mexanizmlarda boradi. sopolimerlanish-ikki yoki bir necha har xil monomerlarni birgalikda polimerlanish jarayoniga aytiladi (ikki yoki undan ortiq kimyoviy tarkibi bilan farq qiladigan monomerlarning polimerizatsiyaga uchrashidan hosil bo‘ladi. (nima uchun kerak? chidamli polimer mahsulotlari olish uchun foydalaniladi). sanoatda polimerlanish jarayoni to‘rt usulda o‘tadi. 1. blok usuli 2. lok. …

4 / 23

asosan, ikkiga bo‘linadi. ularning birida ham monomerni, ham polimerni erituvchi suyuqliklar ishlatiladi. hosil bo‘lgan polimer eritmasini lok sifatida ishlatish mumkin. shuning uchun ham bu usul lok usuli deyiladi. ikkinchisida muhit sifatida olingan erituvchi monomerni eritsa ham hosil bo‘lgan polimerni erita olmaydi. lok usulining asosiy kamchiligi hosil bo‘lgan polimer molekulyar og‘irligining kichikligi va ayniqsa, erituvchi moddalarning o‘tga chidamligidir. bundan tashqari, bu usul ishlab chiqarish texnologiyasini ancha qiyinlashtiradi. lok usulidan asosan, katalitik polimerlashda foydalaniladi. emulsion polimerlash usuli ilg‘or, istiqboli eng porloq usuldir. bu usulda, birinchidan, reaksiya odatdagi haroratda katta tezlik bilan boradi, ikkinchidan, hosil bo‘lgan polimer yuqori sifatli bo‘ladi; shu sababli bu usul polimerlar olishning eng asosiy usulidir. emulsion polimerlashda dispersion muhit asosan, suvdan iborat bo‘lib, undan monomerning 7-50% igacha emulsiya tayyorlanishi mumkin. ammo bunday emulsiyalar barqaror bo‘lmaydi, emulsiyani barqaror qilish uchun esa emulgatorlar qo‘shiladi. emulgatorlar sifatida olean, palmitat, laurat kislotalarning ishqoriy tuzlari, ya’ni sovunlar, aromatik sulfokislotaning tuzlari ishlatiladi. emulsion polimerlashda initsiatorlar …

5 / 23

a, reaksiya mahsuloti vakuumda ma’lum vaqt oralig‘ida ushlab turiladi. shu usulda olingan polimerlar maydalanib, qayta ishlash uchun tayyor qilib qo‘yiladi. 2. polikondensatlanish jarayoni monomerlar eritmasida olib boriladi, bu jarayon haroratni pasaytirishga imkon beradi. buning uchun erituvchi sifatida, ikkala monomer eriydigan erituvchi tanlab olinadi. 3. jarayonni bir-biri bilan aralashmaydigan ikkita faza chegarasida olib borib, poliamidlar, poliefirlar, poliuretanlar olinadi. ikkala faza chegarasida polimer plyonka holida hosil bo‘ladi va doimo faza chegarasida ajratib olinadi. bu usul bilan olinadigan polimerlarning molekulyar massasi polikondensatlanish jarayonini boshqa usullari bilan olingan polimerlarning molekulyar massasidan doimo farq qiladi. 4. monomerlarni qattiq holatda polikondensatlanish usuli hozirgi paytgacha kam o‘rganilgan. shunga qaramasdan, bu usul bilan suyuqlantirish haroratiga yetmasdan parchalanadigan monomerlardan polimerlar olish qo‘llaniladi. polikondensatlanish–polimerlarni bosqichma-bosqich past molekulyar mahsulotlar–suv, spirt, uglerod (iv) oksidi, ammiak ajratib chiqaradigan jarayon hisoblanadi. jumladan, polikondensatlanish suyuqlanmada, eritmada, yoki ikki fazani bo‘linish chegarasida o‘tishi mumkin. polimerlarni qotirish deb, bir chiziq-shoxlangan polimerlarni uchlamchi strukturaga aylantirishga aytiladi. bu jarayon …

Want to read more?

Download all 23 pages for free via Telegram.

Download full file

About "polimerlar haqida ma'lumot"

презентация powerpoint mavzu: yuqori molekulyar birikmalar xaqida tushuncha. plastik massa (plastmassa) larni ishlab chiqorish. rеja: 1. 2. 3. 4. bizga ma’lumki, molekulyar massasi o‘n ming, yuz ming, millionda o‘lchanadigan birikmalarni “yuqori molekulyar birikmalar” yoki “polimerlar” deb, ataladi. yuqori molekulyar birikmalarni molekulalari “makromolekula” deyiladi. ular bir xil gruppa atomlaridan iborat bo‘limlarni (zvenolarni) hosil qilib, bo‘limlar bir-birlari bilan bog‘lanib, polimer makromolekulasi zanjirini tashkil qiladi. makromolekuladagi bo‘limlar soni “polimerlanish darajasi” deb ataladi. masalan, sellyuloza bo‘limi: c6h10o5 (glyukoza qoldig‘i) dan iborat bo‘lib, (-c6 h10o5-)n; n-10.000-20.000. yuqorimolekulyar birikmalarni molekulalari har-xil bo‘ladi, chunki bo‘limlar soni ha...

This file contains 23 pages in PPTX format (88.3 KB). To download "polimerlar haqida ma'lumot", click the Telegram button on the left.

Tags: polimerlar haqida ma'lumot PPTX 23 pages Free download Telegram