paleolit davri va uning o‘rganilishi

PPTX 21 pages 1.6 MB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.6 MB

File type PPTX

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

презентация powerpoint paleolit davri va uning o‘rganilishi. mavzu rejasi: 1.ilk paleolit davri va uning yodgorliklari 2.o’rta paleolit davri va uning yodgorliklari 3.so’nggi paleolit davri uning yodgorliklari ilk paleolit davriga oid eng qadimgi yodgorliklar sharqiy va janubiy afrika hududlaridan topib o‘rganilgan. ulardan afar vohasidagi vest gona (efiopiya) (2,8-2,4 mln. avval) va keniyadagi koobi fora (2 mln. yil avval) makonlaridan vulqondan chiqqan lava qotishmasi, kvars va chaqmoqtoshli slansdan yasalgan tosh qurollari va hayvon suyaklari topilgan. o‘tgan asrning 60-yillarida aqshlik paleantropolog olimlar likilar (luis, meri va o‘g‘li robert) oilasi afrikaning serengeti (keniya) vodiysidagi olduvay makondan mil. avv. 1,75 mln. (mil. avv. 1,89 mln.) yillikda yashagan eng qadimgi odamning (homo habilis) suyagini topib o‘rgangan edilar. jar respublikasi hududida yoxannesburg shahri yaqinidagi sterkfonteyn g‘or-makonidan topilgan suyaklarni tadqiqotchi olimlar olduvay odamidan ancha qadimiyligini (3 mln. yil atrofida) taxmin qilgan. homo habilis aql idrokli odam человек разумный yevrosiyo hududida eng qadimgi odam yava yarim orolidan topilgan arxantrop …

2 / 21

er-erectus) bundan 2-1,8 mln. yil ibtidoiy odamlar ilk vatani-afrikadan chiqib, dastlabki buyuk ko‘chishni boshlab beragan edi, degan fikrni bildiradi. homo erectus qomati to‘g‘ri odam человек выпрямленный ilk paleolit davrida mehnat qurollari tosh, suyak va shoxlardan yasalgan. ulardan faqat tosh qurollargina bizgacha yetib kelgan. olduvay bosqichida odamlar eng primitiv usulda yasalgan qo‘l cho‘qmorlari (ruchnoe rubilo)lardan foydalanganlar. mazkur qurollarni yasash uchun dastlab, odamlar qulay shaklga ega bo‘lgan (ko‘proq yapaloq shakldagi) qayroqtoshni topib, tosh boltalar yordamida uning bir uchiga urib, uchirib ishlov berganlar. u paytning tosh bolg’alari (otboyniklar) og’irligi 0,5 kgdan oshmagan oddiy qayroqtosh bo‘lgan. bu xildagi tosh bolg’alar yordamida qo‘l cho‘qmorlariningina emas, balki tosh o‘zaklarini ham yasay bilishgan. qo‘l cho‘qmorlari odatda bir tomoni bodomga yoki yurakka o‘xshab, to‘mtoq bo‘lgan, lekin uni qo‘l bilan ushlash qulay bo‘lgan. ikkinchi, qarama–qarshi tomoni esa, o‘tkir uchli bo‘lib, bu tomoni kesish, chopish, kovlash kabi vazifalarni bajargan. ajdodlarimiz shu qurollar yordamida ov qilganlar, ildiz kovlaganlar, go‘shtni maydalaganlar, terilarni …

3 / 21

gan. chaqmoqtosh qo‘l cho‘qmorining ikka tomoninga ham qo‘pol kertish yo‘li bilan ishlov berilgan. kertish davomida vujudga kelgan turli uchrindilardan turli narsalarni kesishda foydalanganlar. uchrindilar qirra tomonlari mayda kertish usuli bilan o‘tkirlangan va keskich asboblari sifatida foydalanilgan. uchburchaksimon tosh uchrindilariga ko‘proq ishlov berilgan. asta–sekin tosh qurollarining turi ko‘paya boshlagan. dastlab sixcha va qirg’ichsimon qurollar vujudga kelgan. tosh sixcha qurollardan yog’och qurollar yasashda va ovda nayza tig’i sifatida foydalanilgan bo‘lsa, qirg’ichlardan kiyim–kechak uchun hayvon terilariga ishlov berishda foydalanganlar. daryo toshidan (galechniy) yasalgan tosh qurollari (yevropa) 1-5. vertesselesh, 6-8. vallone. selengur g‘or-makoni. selengur-makoni tosh qurollar (qo‘l cho‘qmori va qo‘lbolta). ko‘lbuloq makoni. ko‘lbuloq makoni toshkent viloyati angren shahridan 12 km. g‘arbda ohongaron daryosining irmog‘i jarsoyning o‘ng tomonidagi soy bo‘ylab uzunasiga joylashgan tepalikning qiyalangan joyda, shu nomdagi buloq yaqinida joylashgan. makonda qalinligi 19 m. dan iborat 49 ta (m.r.qosimov 41 ta madaniy qatlamni qayd etgan) madaniy qatlam aniqlangan. makonning quyi qismidagi 22 ta madaniy qatlami …

4 / 21

ohaktoshli chaqmoqtoshdan prizmasimon usulda yasalgan. qisman levallua usulida yasalgan tosh qurollari ham uchraydi. obiraxmat g‘or-makondan ham muste va so‘nggi paleolit davrining ilk bosqichida yashagan ibtidoiy odamning bosh chanog‘i va tishlari topilgan. antropolog olimlar suyaklar neandertal va zamonaviy odam oralig‘idagi bo‘g‘inni tashkil qiladi, deb hisoblaydi. obiraxmatlik ibtidoiy odamlar yovvoyi echki, tog‘ echkisi (kiyik), bug‘u, arxar va cho‘chqa kabi hayvonlarni ov qilgan. g‘or-makonning yoshi cheksiz davrlashtirish usullari natijasiga ko‘ra mil. avv. 125-42 ming yilliklar bilan sanalanadi. ibtidoiy odamlar g‘orda muste davri va so‘nggi paleolitning ilk bosqichida yashagan. o‘rta paleolit davri makonlari orasida teshiktosh g‘or-makoni nafaqat o‘rta osiyoda, balki, dunyoga mashhur yodgorliklardan biridir. g‘or-makon boysun tog‘ining janubiy yonbag‘rida dengiz sathidan 1500 m. balandlikda joylashgan. g‘or-makonda qalinligi 1,5 m.dan iborat beshta madaniy qatlam aniqlangan. makondan 2859 dona chaqmoqtoshli ohaktosh va qisman yashmasimon chaqmoqtoshdan yasalgan tosh qurollari topilgan. ulardan 2520 donasi tosh qurollarni yasash jarayonida hosil bo‘lgan uchrindi va 339 donasi kundalik hayotda ishlatilgan tosh …

5 / 21

b, uning 4 ta mahalliy guruxini ajratib ko‘rsatadilar: muste, levallua, levallua–muste, soan. buni dastlab v.a.ranov taklif qilgan va unga toshni paraqalashdagi o‘ziga xos texnikaviy uslubni asos qilib olgan. toshni qayta ishlash texnikasi ham takomillashgan. ixcham qurollar ishlab chiqa boshlaganlar. bu yangi yorma texnika usuli yordamida amalga oshirilgan. bunda qurol yasaladigan chaqmoqtoshning bosh tomoni ustalik bilan urib o‘girilib, tekis maydoncha hosil qilinadi. shu maydoncha orqaligina toshning mayda paraqalarini olish imkoni tug’iladi. barcha paraqalar olinib bo‘linganidan keyin uchirib bo‘lmaydigan o‘zak qoladi. bu o‘zak nukleus deb ataladi. muste davri uchun gardishsimon nukleuslar va uch burchakli tosh paraqalari xarakterli bo‘lgan. tosh paraqalar yog’och yo‘nish, teri ishlash, qurol va kiyim tayyorlashda qulay hisoblangan. tosh paraqalar uchi yanada o‘tkir qilingan. bunda tosh parrakchaga sekin asta urib salgina ishlov berilgan va yangi tur qurol hosil qilingan. ular asosan nayzasimon toshqurol va tosh qirqich bo‘lgan. qurollar kalta va yalpoq bo‘lib, ularga dasta o‘rnatib bo‘lmagan. nayzasimon tosh quroldan asosan …

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "paleolit davri va uning o‘rganilishi"

презентация powerpoint paleolit davri va uning o‘rganilishi. mavzu rejasi: 1.ilk paleolit davri va uning yodgorliklari 2.o’rta paleolit davri va uning yodgorliklari 3.so’nggi paleolit davri uning yodgorliklari ilk paleolit davriga oid eng qadimgi yodgorliklar sharqiy va janubiy afrika hududlaridan topib o‘rganilgan. ulardan afar vohasidagi vest gona (efiopiya) (2,8-2,4 mln. avval) va keniyadagi koobi fora (2 mln. yil avval) makonlaridan vulqondan chiqqan lava qotishmasi, kvars va chaqmoqtoshli slansdan yasalgan tosh qurollari va hayvon suyaklari topilgan. o‘tgan asrning 60-yillarida aqshlik paleantropolog olimlar likilar (luis, meri va o‘g‘li robert) oilasi afrikaning serengeti (keniya) vodiysidagi olduvay makondan mil. avv. 1,75 mln. (mil. avv. 1,89 mln.) yillikda yashagan eng qadimgi oda...

This file contains 21 pages in PPTX format (1.6 MB). To download "paleolit davri va uning o‘rganilishi", click the Telegram button on the left.

Tags: paleolit davri va uning o‘rgani… PPTX 21 pages Free download Telegram