nervmarkazlarining tu’rlibo‘limlari va uning tuzilishi

PPTX 31 pages 2.9 MB Free download

31 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.9 MB

File type PPTX

Pages 31

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 31

слайд 1 nerv markazlarining turli bo‘limlarining tuzilishi va rivojlanishi. vegetativ nerv sistemasi va unung turlari. seytnazarov miyribek maxsetovich reja: 1. nerv markazlarining tu’rli bo‘limlarining tu’zilishi. 2. nerv markazlarining tu’rli bo‘limlarining rivojlanishi. 3. vegetativ nerv sistemasi va uning tu’rlari. nerv sistemasi faotiyati reflektor prinsipga asoslangan. organizmning retseptorlardan kelgan ta’surotlarga javob reaksiyasi refleks deyiladi. shartsiz va shartli reflekslar farqlanadi. refleks va uning tu’rlari sharsiz refleks tug’ma bo’lib, oliy nerv faoliyati ishtirokisiz, ya’ni miyanining quyi tuzilmalari orqali amalga oshiriladi. sharsiz reflekslar umrbod saqlanib qoladigan doimiy reflektor yoyga ega. ularning oddiy reflektor yoyi orqa miya va miya ustunida tutashadi. bunday reflekslar juda ko’p bo’lib, ularga biseps, triseps, tizza, axill, korneal, yutqin va yumshoq tanglay reflekslarini misol qilish mumkin. shartsiz reflekslar shartli reflekslar hayot mobaynida orttirilgan reflekslar bo’lib, oliy nerv faoliyati ishtirokida amalga oshiriladi. shartli reflekslar shartsiz reflekslardan farqli o’laroq doimiy bo’lmaydi va mustahkam reflektor bog’lanishlarga ega emas. shu sababli goh so’nib, gohida yana paydo …

2 / 31

fferent (markazdan qochuvchi, harakat) neyronlardan iborat. reflektor yoy vns ichki a’zolar faotiyatini hamda modda va energiya almashinuvini boshqarib, organizmni o’zgarib turgan ichki va tashqi muhitning sharoitiga moslashtiradi. vns uzunchoq miya, gipatalamus yadrolari va limbik tizim markazlari nazorati ostida bo’ladi. vns funksional jihatdan simpatik va parasimpatik nerv sistemalariga, topografik yani joylashishi bo’yicha markaziy va pereferik qisimlarga ajratiladi. tuzilishi va funksional hususiyatlari asosida vegetativ nerv tizimi-simpatik va parasimpatik nerv tizimlariga ajratiladi. vegetativ nerv sistemasi (vns) ichki a’zolarni ko’pchiligi ikki xil – simpatik va parasimpatik nerv tolalari bilan ta’minlangan. simpatik nerv tizimining markazlari orqa miyaning 1-2 ko’krak segmentidan boshlanib, 3-4 bel segmenlarigacha davom etadi. parasimpatik nerv tizimining markazlari o’rta va uzunchoq miya markazlarida hamda orqa miyaning 2-3 dumg’aza segmentlarida joylashgan. juda ko’p a’zolarga simpatik va parasimpatik nerv tolalari qarama qarshi ta’sir ko’rsatadi. simpatik nerv tolalari yurak mushaklarini ishini tezlashtiradi va kuchaytiradi, parasimpatik nerv tolalari esa, aksincha, sekinlashtirib, susaytiradi. vegetativ nerv tizimining bo’limlari va …

3 / 31

iyatini boshqaruvchi vegetativ nerv tizimi rivojlanishning ilk bosqichlarida etiladi. ammo bola tug’ilganda simpatik va parasimpatik nerv tizimlarning faoliyati etarlicha muvozanatlashmagan bo’ladi. bola rivojlangani sari markaziy nerv tizimi oliy bo’limlarning ta’siri oshadi va vegetetiv nerv tizimning ichki a’zolar faoliyatiga moslashuvi mukammalashadi. nafas olish qon aylanishi va boshqa shunga o’xshash jarayonlarni boshqaruvchi vegetetiv nerv markazlari bola tug’ilganda to’la shakllangan bo’ladi. uzunchoq miya, miya ko’prigi va qisman oraliq miyadagi yirik va mayda yadrolardan iborat hamda ularni o’z-aro biriktiradigan to’rsimon nerv tolalar tarmog’i retikulyar formatsiya deb nomlanadi. u markaziy nerv tizimining turli bo’limlarini o’z-aro bog’laydi va hayot uchun muhim bir qancha funksiyalarni bajaradi. katta yarim sharlar po’stlog’ining faoliyatiga retikuliyar formatsiyaning ta’siri odam uxlab yotganida yoki bedor bo’lganda ancha sezilarli bo’ladi. retikuliyar formatsiya ta’sirlanganda odam uyg’onadi. bu tuzilma fazoda tana holatini boshqarish va odam tinch holatda bo’lganda, otirganda yoki yotganda muskullar tonusini saqlab qolishda ishtirok etadi. retikuliyar farmatsiya limbik tizim bosh miyaning funksional jihatdan o’z-aro …

4 / 31

гга тобора купрок буйсунади. бу тизимда узгаришлар содир булганда одамнинг хатти — харакати пойма —пой булиб колади. лимбик тизим функциясига идрок зилиш, тафаккур, диккат ва хотира кирганлиги учун хам унинг фаоллиги укитиш жараёнига бевосита боглик. лимбик тизимнинг фаолияти бош мия пустлоги ва, асосан унинг пешона кисми томонидан идора килиб борилади. марказий нерв тизимига, юкорида айтилиб утилгандек, нейронларнинг асосий кисмини уз ичига олган бош ва орка миялар киради. у нерв тизимининг бошка кисмларига караганда тезрок ривожланади. янги тугилган бола бош миясининг вазни 340 — 400 г булиб, тана вазнининг саккиздан бир ёки туккиздан бир кисмини ташкил килади. катта одамда эса бош мия тана вазнининг киркдан бир кисмини ташкил килади. боланинг бош мияси 7 ёшгача тез усади. бош миянинг усиши 20 — 30 ёшга бориб тухтайди. 1—2 ёшда бош мия орка мияга нисбатан тез усади. марказий нерв тизимини opкa миянинг тузилиши. орка мия умуртка каналида биринчи буйин умурткаси билан иккинчи бел умурткаси …

5 / 31

илдизларни хосил килади. булар харакатлантирувчи нейронлардир. оркадаги шохда сезувчи нейронлар булади, уларга сезувчи, яъни марказга интилувчи нервлар киради. сезувчи нейронларнинг танаси орка илдизларнинг орка мия тугунларида, яъни орка миядан ташкарида булади. олдинги ва орка илдизлари бирга кушилиб кетади ва шу тарика орка мия нервлари скелет мускулларига боради. орка миядан чиккан 31 жуфт нерв толалари гавда, кул ва оёк мускуллари ва терини нервлар билан таъминлайди. бош мия умурткали хайвонлар ва одамда марказий нерв тизимининг олдинги ва энг ривожланган булимидир. бош мия орка мия сингари ок (нейрон усимталари) ва кулранг (нейрон таначалари) моддалардан иборат булган тукимадир. бош мияда уртача. 14 млрд нерв хужайраси борлиги хисоблаб чикилган булиб, унинг 60 — 90% ни нейроглия хужайралари ташкил килади. бош мия организмни ташкаридан ураб турган мухит билан узаро алокаларини идора килиб туради, одам феъл —атвор реакцияларини бошкаради ва барча тузималар, аъзолар ва функционал тизимларнинг фаолиятини мувофиклаштиради. бош мия калла суяги бушлигида жойлашган булиб, унда мия …

Want to read more?

Download all 31 pages for free via Telegram.

Download full file

About "nervmarkazlarining tu’rlibo‘limlari va uning tuzilishi"

слайд 1 nerv markazlarining turli bo‘limlarining tuzilishi va rivojlanishi. vegetativ nerv sistemasi va unung turlari. seytnazarov miyribek maxsetovich reja: 1. nerv markazlarining tu’rli bo‘limlarining tu’zilishi. 2. nerv markazlarining tu’rli bo‘limlarining rivojlanishi. 3. vegetativ nerv sistemasi va uning tu’rlari. nerv sistemasi faotiyati reflektor prinsipga asoslangan. organizmning retseptorlardan kelgan ta’surotlarga javob reaksiyasi refleks deyiladi. shartsiz va shartli reflekslar farqlanadi. refleks va uning tu’rlari sharsiz refleks tug’ma bo’lib, oliy nerv faoliyati ishtirokisiz, ya’ni miyanining quyi tuzilmalari orqali amalga oshiriladi. sharsiz reflekslar umrbod saqlanib qoladigan doimiy reflektor yoyga ega. ularning oddiy reflektor yoyi orqa miya va miya ustunida tutashadi. bu...

This file contains 31 pages in PPTX format (2.9 MB). To download "nervmarkazlarining tu’rlibo‘limlari va uning tuzilishi", click the Telegram button on the left.

Tags: nervmarkazlarining tu’rlibo‘lim… PPTX 31 pages Free download Telegram