nervmarkazlarining turlibo‘limlarining tuzilishi va rivojlanishi. vegetativ nerv sistemasiva unung turlari

PPTX 31 sahifa 1,8 MB Bepul yuklash

31 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 1,8 MB

Fayl turi PPTX

Sahifalar 31

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 31

slayd 1 nerv markazlarining turli bo‘limlarining tuzilishi va rivojlanishi. vegetativ nerv sistemasi va unung turlari. seytnazarov miyribek maxsetovich reja: 1. nerv markazlarining tu’rli bo‘limlarining tu’zilishi. 2. nerv markazlarining tu’rli bo‘limlarining rivojlanishi. 3. vegetativ nerv sistemasi va uning tu’rlari. nerv sistemasi faotiyati reflektor prinsipga asoslangan. organizmning retseptorlardan kelgan ta’surotlarga javob reaksiyasi refleks deyiladi. shartsiz va shartli reflekslar farqlanadi. refleks va uning tu’rlari sharsiz refleks tug’ma bo’lib, oliy nerv faoliyati ishtirokisiz, ya’ni miyanining quyi tuzilmalari orqali amalga oshiriladi. sharsiz reflekslar umrbod saqlanib qoladigan doimiy reflektor yoyga ega. ularning oddiy reflektor yoyi orqa miya va miya ustunida tutashadi. bunday reflekslar juda ko’p bo’lib, ularga biseps, triseps, tizza, axill, korneal, yutqin va yumshoq tanglay reflekslarini misol qilish mumkin. shartsiz reflekslar shartli reflekslar hayot mobaynida orttirilgan reflekslar bo’lib, oliy nerv faoliyati ishtirokida amalga oshiriladi. shartli reflekslar shartsiz reflekslardan farqli o’laroq doimiy bo’lmaydi va mustahkam reflektor bog’lanishlarga ega emas. shu sababli goh so’nib, gohida yana paydo …

2 / 31

fferent (markazdan qochuvchi, harakat) neyronlardan iborat. reflektor yoy vns ichki a’zolar faotiyatini hamda modda va energiya almashinuvini boshqarib, organizmni o’zgarib turgan ichki va tashqi muhitning sharoitiga moslashtiradi. vns uzunchoq miya, gipatalamus yadrolari va limbik tizim markazlari nazorati ostida bo’ladi. vns funksional jihatdan simpatik va parasimpatik nerv sistemalariga, topografik yani joylashishi bo’yicha markaziy va pereferik qisimlarga ajratiladi. tuzilishi va funksional hususiyatlari asosida vegetativ nerv tizimi-simpatik va parasimpatik nerv tizimlariga ajratiladi. vegetativ nerv sistemasi (vns) ichki a’zolarni ko’pchiligi ikki xil – simpatik va parasimpatik nerv tolalari bilan ta’minlangan. simpatik nerv tizimining markazlari orqa miyaning 1-2 ko’krak segmentidan boshlanib, 3-4 bel segmenlarigacha davom etadi. parasimpatik nerv tizimining markazlari o’rta va uzunchoq miya markazlarida hamda orqa miyaning 2-3 dumg’aza segmentlarida joylashgan. juda ko’p a’zolarga simpatik va parasimpatik nerv tolalari qarama qarshi ta’sir ko’rsatadi. simpatik nerv tolalari yurak mushaklarini ishini tezlashtiradi va kuchaytiradi, parasimpatik nerv tolalari esa, aksincha, sekinlashtirib, susaytiradi. vegetativ nerv tizimining bo’limlari va …

3 / 31

iyatini boshqaruvchi vegetativ nerv tizimi rivojlanishning ilk bosqichlarida etiladi. ammo bola tug’ilganda simpatik va parasimpatik nerv tizimlarning faoliyati etarlicha muvozanatlashmagan bo’ladi. bola rivojlangani sari markaziy nerv tizimi oliy bo’limlarning ta’siri oshadi va vegetetiv nerv tizimning ichki a’zolar faoliyatiga moslashuvi mukammalashadi. nafas olish qon aylanishi va boshqa shunga o’xshash jarayonlarni boshqaruvchi vegetetiv nerv markazlari bola tug’ilganda to’la shakllangan bo’ladi. uzunchoq miya, miya ko’prigi va qisman oraliq miyadagi yirik va mayda yadrolardan iborat hamda ularni o’z-aro biriktiradigan to’rsimon nerv tolalar tarmog’i retikulyar formatsiya deb nomlanadi. u markaziy nerv tizimining turli bo’limlarini o’z-aro bog’laydi va hayot uchun muhim bir qancha funksiyalarni bajaradi. katta yarim sharlar po’stlog’ining faoliyatiga retikuliyar formatsiyaning ta’siri odam uxlab yotganida yoki bedor bo’lganda ancha sezilarli bo’ladi. retikuliyar formatsiya ta’sirlanganda odam uyg’onadi. bu tuzilma fazoda tana holatini boshqarish va odam tinch holatda bo’lganda, otirganda yoki yotganda muskullar tonusini saqlab qolishda ishtirok etadi. retikuliyar farmatsiya limbik tizim bosh miyaning funksional jihatdan o’z-aro …

4 / 31

gga tobora kuprok buysunadi. bu tizimda uzgarishlar sodir bulganda odamning xatti — xarakati poyma —poy bulib koladi. limbik tizim funktsiyasiga idrok zilish, tafakkur, dikkat va xotira kirganligi uchun xam uning faolligi ukitish jarayoniga bevosita boglik. limbik tizimning faoliyati bosh miya pustlogi va, asosan uning peshona kismi tomonidan idora kilib boriladi. markaziy nerv tizimiga, yukorida aytilib utilgandek, neyronlarning asosiy kismini uz ichiga olgan bosh va orka miyalar kiradi. u nerv tizimining boshka kismlariga karaganda tezrok rivojlanadi. yangi tugilgan bola bosh miyasining vazni 340 — 400 g bulib, tana vaznining sakkizdan bir yoki tukkizdan bir kismini tashkil kiladi. katta odamda esa bosh miya tana vaznining kirkdan bir kismini tashkil kiladi. bolaning bosh miyasi 7 yoshgacha tez usadi. bosh miyaning usishi 20 — 30 yoshga borib tuxtaydi. 1—2 yoshda bosh miya orka miyaga nisbatan tez usadi. markaziy nerv tizimini opka miyaning tuzilishi. orka miya umurtka kanalida birinchi buyin umurtkasi bilan ikkinchi bel umurtkasi …

5 / 31

ng nerv tolalari tutam —tutam kurinishda yigilib, orka miyadan chikadi va oldingi ildizlarni xosil kiladi. bular xarakatlantiruvchi neyronlardir. orkadagi shoxda sezuvchi neyronlar buladi, ularga sezuvchi, ya'ni markazga intiluvchi nervlar kiradi. sezuvchi neyronlarning tanasi orka ildizlarning orka miya tugunlarida, ya'ni orka miyadan tashkarida buladi. oldingi va orka ildizlari birga kushilib ketadi va shu tarika orka miya nervlari skelet muskullariga boradi. orka miyadan chikkan 31 juft nerv tolalari gavda, kul va oyok muskullari va terini nervlar bilan ta'minlaydi. bosh miya umurtkali xayvonlar va odamda markaziy nerv tizimining oldingi va eng rivojlangan bulimidir. bosh miya orka miya singari ok (neyron usimtalari) va kulrang (neyron tanachalari) moddalardan iborat bulgan tukimadir. bosh miyada urtacha. 14 mlrd nerv xujayrasi borligi xisoblab chikilgan bulib, uning 60 — 90% ni neyrogliya xujayralari tashkil kiladi. bosh miya organizmni tashkaridan urab turgan muxit bilan uzaro alokalarini idora kilib turadi, odam fe'l —atvor reaktsiyalarini boshkaradi va barcha tuzimalar, a'zolar va funktsional …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 31 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"nervmarkazlarining turlibo‘limlarining tuzilishi va rivojlanishi. vegetativ nerv sistemasiva unung turlari" haqida

slayd 1 nerv markazlarining turli bo‘limlarining tuzilishi va rivojlanishi. vegetativ nerv sistemasi va unung turlari. seytnazarov miyribek maxsetovich reja: 1. nerv markazlarining tu’rli bo‘limlarining tu’zilishi. 2. nerv markazlarining tu’rli bo‘limlarining rivojlanishi. 3. vegetativ nerv sistemasi va uning tu’rlari. nerv sistemasi faotiyati reflektor prinsipga asoslangan. organizmning retseptorlardan kelgan ta’surotlarga javob reaksiyasi refleks deyiladi. shartsiz va shartli reflekslar farqlanadi. refleks va uning tu’rlari sharsiz refleks tug’ma bo’lib, oliy nerv faoliyati ishtirokisiz, ya’ni miyanining quyi tuzilmalari orqali amalga oshiriladi. sharsiz reflekslar umrbod saqlanib qoladigan doimiy reflektor yoyga ega. ularning oddiy reflektor yoyi orqa miya va miya ustunida tutashadi. bu...

Bu fayl PPTX formatida 31 sahifadan iborat (1,8 MB). "nervmarkazlarining turlibo‘limlarining tuzilishi va rivojlanishi. vegetativ nerv sistemasiva unung turlari"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: nervmarkazlarining turlibo‘liml… PPTX 31 sahifa Bepul yuklash Telegram