vegetativ nerv sistema tuzilishi

PPTX 13 pages 136.0 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 136.0 KB

File type PPTX

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

prezentatsiya powerpoint andijon davlat pedagogika instituti jismoniy madaniyat kafedrasi ma’ruzachi: m.maxsudova 18-ma’ruza mavzu: vegetativ nerv sistemasining tuzilishi. mavzu rejasi: 1.nerv sistemasining vegetativ avtonom qismi, uning asosiy anatomik xususiyatlari. 2.vegetativ nerv sistemasining simpatik bo‘limi, chegara stvoli, simpatik tugunlari va nervlari. 3.parasimpatik nervlar, ularning markaziy neyronlari. 4.parasimpatik tolalarning periferiyaga chiqish yo‘llari, ularning tugunlari. nerv tizimi topografiyasiga ko‘ra, markaziy nerv tizimi va periferik nerv tizimiga bo’linadi. u vazifasiga ko‘ra somatik hamda vegetativ nerv tizimiga ajraladi. somatik nerv tizimi tanadagi ko'ndalang-targ'il mushaklarni va tana terisini innervatsiyalaydi. vegetativ nerv tizimi esa ichki a’zolardagi mushaklarda, bezlar va qon tomiri devorlarida tarqaladi. natijada, vegetativ nerv tizimi hazm, nafas, siydik chiqarish va jinsiy a’zolarni innervatsiyalaydi. vegetativ nerv tizimi tarmoqlari tanaga ham tarqalib, trofik (oziqlantirish) vazifasini bajaradi. vegetativ nerv tizimida oliy vegetativ markazlar bo'lib, ular quyidagi sohalarda joylashadi: i. rombsimon miya sohasi (iv qorincha tubidagi rombsimon chuqurchada joylashgan qon tomiri markazi va miyacha sohasidagi kulrang moddalar ham teri trofikasiga, …

2 / 13

an ta’sir qiladi. ko'rish tepaligi esa miyacha, targ‘il tana yadrosi va bosh miyaning boshqa po'stloq osti yadrolari bilan o'tkazuvchi yo'llar orqali qo'shilgan. shuning uchun gipotalamus organizmdagi turli va murakkab faoliyatlarga ham o'z (somatik) ta'sirini ko'rsatadi. jumladan. miyacha organizmdagi murakkab harakatlarni, odam muvozanatini avtomatik ravishda tartibga soladi. bundan tashqari, miyacha gipotalamus va boshqa yadrolar orqali ichki a’zo funksiyasini ham tartibga solishda (regulatsiya qilishda) faol qatnashadi. ammo organizmdagi barcha vegetativ va somatik vazifalar yuqorida avtilganidek, faqat po'stloq osti yadrolari orqaligina bajarilmaydi. chunki, ular ham o‘z navbatida bosh miya ta'sirida so‘zsiz organizmdagi barcha hayotiy vazifalarni idora etadi va uning po'stlog'iga bevosita itoat qiladi. binobarin, bosh miya po'stlog'ini tashqi muhit bilan bog'laydi. vegetativ nerv tizimi ikki guruh nervlarga ajraladi: parasimpatik hamda simpatik nerv tizimi. parasimpatik nerv tizimi ko'z qorachig‘ini va ichki a’zolarni toraytirib, qon tomirlarini kengaytiradi. simpatik nerv tizimi esa yurak qisqarishi va a’zolarni kislorod bilan ta’minlanishini oshiradi, qorachiqni kengaytirib, qon tomirlarini toraytiradi. vegetativ …

3 / 13

mda x juft bosh miya nervining o‘zaklari tashkil etadi. vii juft nerv - tarkibidagi parasimpatik nerv tolalari o‘zaklaridan boshlanadi. bu tolalar yuz kanali (canalis facialis) ichidan ajralgan kanal tirqishi orqali chiqib, chakka suyagi toshsimon qismining oldingi yuzasi bo‘ylab yo'naladi. nerv tolalari yirtiq teshik orqali o'tadi, kanal orqali qanot-tanglay chuqurchasiga tushadi va shu chuqurcha sohasidagi vegetativ tugunni hosil etishda qatnashadi. tugundan ajralgan parasimpatik tolalar ko'z yoshi bezini, burun va tanglaydagi mayda bezlarni innervatsiyalaydi. vii juft nerv - o'zagining yana bir parasimpatik tarmog'i yuz kanali - ichida ajralayotgan chorda tarmog'idir. bu nerv kanaldan o'rta quloq bo'shlig'iga o'tadi. nog'ora pardaning ichki yuzasidan yo'nalib, tirqish orqali kallaning tashqi yuzasiga chiqadi. chorda tarmog'i jag' osti tugunini hosil etishda qatnashadi. bu tugundan ajralayotgan parasimpatik tolalar jag' osti so'lak bezini hamda til osti so'lak bezini innervatsiyalaydi. bulbar sohada joylashgan o'zagidan ajraladigan parasimpatik tolalar ix juft tarkibida yo'naladi. bu nervdan ajralgan tolalari tirqish orqali o'rta quloq bo'shlig'iga o'tadi. …

4 / 13

klardan ajralgan parasimpatik tolalar sc - ii - sc - iv segmentlarining oldingi ildizlari tarkibida yo'naladi. bu tolalar chanoq bo'shlig'i sohasida nerv tolalarini hosil qilib, s-simon ichak, to'g'ri ichak, siydik pufagi, ichki va tashqi jinsiy a’zolarni parasimpatik innervatsiyalaydi. simpatik nerv tizimi yon shoxlarining o'zaklaridan ajragan nerv tolalari, oldingi ildizlar tarkibida umurtqa pog'onasi kanalidan chiqadi. umurtqa pog'onasidan tashqaridagi tolalar umurtqa pog'onasining ikki yonida simpatik tugunlar tizimchasini hosil etishda qatnashadi. bu tizimchasi simpatik nerv tugunlar orasidagi qo'shuvchi nerv tolalardan hosil bo'ladi. simpatik tugunlar umurtqa pog‘onasining ikki yon tomonida joylashib, bo‘yin, ko'krak, bel, dumg'aza sohalariga bo'linadi. bo'yin sohasida 3 ta yuqorigi, o'rta va ostki, ko'krak sohasida 10-12 ta, bel sohada 3-4 tugun bo'ladi. dumg'aza yoki chanoq sohalarida esa 4 ta tugun joylashadi. simpatik nerv tolalarining tarqalishi: 1. tugundan chiquvchi postganglionar tolalar - orqa miya nerv tolalariga qo'shilib, ko'ndalang-targ'il mushaklarga yetib boradi. 2. tugundan chiquvchi postganglionar tolalar o'z yaqinidagi arteriyalar devorida simpatik tolalar chigalini …

5 / 13

jralib,vii juft nervning parasimpatik tarmog'i bo'lgan va umumiy nervni hosil qiladi. bu nerv qanot-tanglay chuqurchasidagi tugunni hosil etishda qatnashadi. bu tugundan boshlanadigan tolalar ko'z yoshi bezi, burun bo'shlig'idagi va tanglaydagi bezlarning vegetativ innervatsiyasida qatnashadi. 2) bo'yin tugunlaridan ajralayotgan tolalar tashqi uyqu arteriyasi devorini o'rab oladi. bu chigaldan ajralayotgan nerv quloq tugunini hosil etishda qatnashadi. bu tugundan ajralayotgan vegetativ tolalar quloq oldi so'lak bezini innervatsiyalaydi. tashqi uyqu arteriyasining tarmog'i bo'lgan yuz arteriyasi devoridagi chigaldan ajralayotgan simpatik tolalar jag' osti tugunini hosil etishda qatnashadi. bu tugundan ajragan vegetativ tolalar til va jag' osti so'lak bezlarining vegetativ innervatsiyasida qatnashadi. 3) bo'yin sohasidagi a’zolar qon tomirlar chigalidan simpatik innervatsiyalanadi. 4) kalla sohasidagi mushaklar, teri bezlari, ko'z qorachig'ini kengaytiruvchi tolalar, so'lak bezlari, ko'z yoshi bezlari qon tomiri devoridagi chigallardan simpatik innervatsiyalanadi. 5) bo'yindagi har bir tugundan yurakni innervatsiya qilish uchun postganglionar simpatik nervlar ajraladi. ko'krak tugunlaridan ajraluvchi nervlar: 1) yuqoridagi ko'krak tugunlaridan ajralib, yurak atrofidagi …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "vegetativ nerv sistema tuzilishi"

prezentatsiya powerpoint andijon davlat pedagogika instituti jismoniy madaniyat kafedrasi ma’ruzachi: m.maxsudova 18-ma’ruza mavzu: vegetativ nerv sistemasining tuzilishi. mavzu rejasi: 1.nerv sistemasining vegetativ avtonom qismi, uning asosiy anatomik xususiyatlari. 2.vegetativ nerv sistemasining simpatik bo‘limi, chegara stvoli, simpatik tugunlari va nervlari. 3.parasimpatik nervlar, ularning markaziy neyronlari. 4.parasimpatik tolalarning periferiyaga chiqish yo‘llari, ularning tugunlari. nerv tizimi topografiyasiga ko‘ra, markaziy nerv tizimi va periferik nerv tizimiga bo’linadi. u vazifasiga ko‘ra somatik hamda vegetativ nerv tizimiga ajraladi. somatik nerv tizimi tanadagi ko'ndalang-targ'il mushaklarni va tana terisini innervatsiyalaydi. vegetativ nerv tizimi esa ichki a’zolardagi m...

This file contains 13 pages in PPTX format (136.0 KB). To download "vegetativ nerv sistema tuzilishi", click the Telegram button on the left.

Tags: vegetativ nerv sistema tuzilishi PPTX 13 pages Free download Telegram