sivilizatsiya va madaniyat - tushunchalar tarixi

PDF 57 pages 11.2 MB Free download

57 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 11.2 MB

File type PDF

Pages 57

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 57

powerpoint presentation mavzu: tarix falsafasi, sivilizatsiya va madaniyat a.abdullaxo’jayev reja:  1. madaniyat tushunchasi tarixi va falsafiy tahlili.  2. madaniyat tizim sifatida.  3. ommaviy madaniyat.  4. madaniyat va sivilizatsiya o‘rtasidagi munosabat. 2 biz uchun ma'naviyat –insonlar oʻrtasidagi oʻzaro ishonch, hurmat va e'tibor, xalq va davlat kelajagini birgalikda qurish oʻlidagi ezgu intilishlar, ibratli fazilatlar majmuasidir. sh.mirziyoyev 01 sivilizatsiya (lotincha “civils” so’zidan - fuqarolik) fuqarolik hayotiga mansublik xususiyati. 02 rimliklar uchun sivilizatsiya shahar hayotining yuqori darajasi sifatida belgilandi, bu ularning siyosiy va maishiy munosabatlardagi ustunligini ko'rsatib, rim fuqarolarini qo'pol va ibtidoiy vahshiy qabilalardan ijobiy ajratib turadi. “sivilizatsiya” atamasi azaldan madaniyatlilik, nafosatlilik, xushmuomalalik kabi fazilatlarni ifodalash uchun ishlatilgan. sivilizatsiyava madaniyat - tushunchalar tarixi qadimgi rimliklar orasida paydo bo'lish bosqichida bu atamalar juda oddiy edi: 9 madaniyat - yerga ishlov berish, qishloq xo'jaligi mehnati ma'rifat davrida "sivilizatsiya" so'ziga fransuz faylasufi, yozuvchisi va ensiklopedisti pyer golbax tomonidan hayotning boshlanishi berilgan. bu kontseptsiya …

2 / 57

otda yevrosentrizm g'oyalarini shakllantirdi. bundan buyon yevropaga mansub bo‘lmagan barcha madaniy hududlar madaniyatsiz yoki madaniyatsiz deb hisoblanardi. shunday qilib, volter buni madaniyatli xatti-harakatlar sifatida talqin qiladi, bu yaxshi xulq-atvor va o'zini o'zi boshqarish qobiliyatlarini nazarda tutadi. 19-asr sivilizatsiya tushunchasiga o'ziga xos tuzatishlar kiritdi va uni yanada noaniq qildi. 1877 yilda amerikalik etnograf, tarixchi va sotsiologning kitobi nashr etildi lyuis genri morgan "qadimgi jamiyat yoki vahshiylikdan vahshiylikdan tsivilizatsiyagacha bo'lgan inson taraqqiyoti yo'nalishlarini o'rganish" sivilizatsiyaning ilmiy nazariyasini shakllantirish (madaniy vatarixiy tiplar) 11 j.-j russo asarlarida, nikolay yakovlevich danilevskiy, a. toynbi, o. shpengler kabi tushunchalar orasidagi farqga asoslangan (qisqacha) tsivilizatsiyaning ilmiy nazariyasi shakllandi. amerika tadqiqotchilari a.kroeber, f.norton, p.sorokin asarlarida u madaniyat taraqqiyotining alohida bosqichi, ya'ni madaniy-tarixiy tip sifatida namoyon bo'lib, bir qator xarakterli xususiyatlarni taklif qiladi. madaniy-tarixiy tip quyidagicha namoyon bo'ladi: ma'lum bir ijtimoiy genotip va stereotipga ega bo'lgan odamlar jamoasi 01 13 02 rivojlangan dunyo fazosi, juda yopiq va avtonom boshqa sivilizatsiyalar …

3 / 57

ibtidoiy jamoa tuzumi davriga e’tibor bersak,o‘sha davrda yashagan turli xil qabilalar hozirgi davrda nazarda tutiladigan madaniy taraqqiyot— sivilizatsiyaga erishmaganlar. eramizdan taxminan 5 ming yillar avval yer yuzining ayrim mintaqalari, ayniqsa, sharq (qadimgi shumer, misr)da sivilizatsiyalar vujudga kela boshladi.chunki hali ibtidoiy jamoa tuzumi davrida sivilizatsiya me’yorlari hisoblanuvchi na moddiy va na ma’naviy boyliklarni yarata olmaganlar. nemis faylasufi o.shpengler o’zining 1918- yilda yozgan «yevropaning botishi» asarida sivilizatsiyaga «texnik-mexanik elementlarning umumiy yig‘indisi», degan ta’rifni bersa, madaniyatni «xalqning umumiy qalbini aks ettiruvchi va muayyan hayotiy jarayonni yashovchi biqiq organizm», deb atadi. uningcha, sivilizatsiya induvidual taqdirga ega bo’lgan, tug’ilish, ravnaq topish va o‘lish davrlaridan iborat bo‘lgan ayrim jamiyatdir. faylasufning fikriga ko‘ra, madaniyat vaqtda cheklangan. sivilizatsiyaning, ya’ni texnik taraqqiyot va sanoatning yuksalishi, yirik shaharlaming tezlikda ko’payishi, siyosat, fan va iqtisodiyot sohasidagi eng yirik muammolarning paydo bo’lishi madaniyatning halok bo‘lishini anglatadi. madaniyat inqirozi jamiyat, xalq va millatni albatta halokatga olib keladi. demak, uning fikriga ko’ra, sivilizatsiya jamiyatni …

4 / 57

at haqidagi azaliy orzularini ro’yobga chiqaradigan jamiyat bo’lsa, ikkinchidan, insoniyatni halokatga olib boruvchi, axloqsizlik, adolatsizhk va yovuzlik hukmron bo’ladigan, insonni insoniylik qiyofasidan mahrum etuvchi jamiyatdir. albatta, bu ikkala qarash madaniyat va sivilizatsiyalami bir-biriga qarama-qarshi qo‘yish hisoblanadi. madaniyat — jamiyat, inson ijodiy kuch va qobiliyatlari tarixiy taraqqiyotining muayyan darajasi. kishilar hayoti va faoliyatining yaratadigan turli ko‘rinishlarida, moddiy va maʼnaviyshuningdek, ular boyliklarda ifodalanadi. “madaniyat” tushunchasi inson faoliyati yoki turmushining o‘ziga xos sohalari (mas, mehnat m. i, badiiy madaniyat, turmush muayyan tarixiy davr (antik madaniyat), konkret jamiyat, elat va millat (o‘zbek madaniyati), shuningdek, madaniyati)ni izoxlash uchun qo‘llaniladi. tor maʼnoda “madaniyat” atamasi kishilarning faqat maʼnaviy hayoti sohasiga nisbatan ishlatiladi. 3 https://qomus.info/encyclopedia/cat-k/kuch-uz/ https://qomus.info/encyclopedia/cat-m/mehnat-uz/ https://qomus.info/encyclopedia/cat-d/davr-uz/ https://qomus.info/encyclopedia/cat-e/elat-uz/ https://qomus.info/encyclopedia/cat-m/millat-uz/ https://qomus.info/encyclopedia/cat-t/tor-uz/ 4 50-yillari boshida amerikalikxx asrning madaniyatshunos olimlar alfred kreber va klayd klavixonlar o’zlarining “madaniyat: tushuncha va ta’riflar” nomli asarida madaniyatning 164 ta ta’rifi mavjud ekanligini ko’rsatib o’tadilar. hozirgi paytda “madaniyat” atamasining 400 da ortiqroq ta’rifi mavjud agar ularga …

5 / 57

: «inson tomonidan yaratilgan moddiy va ma’naviy boyliklar yig‘indisi»; «moddiy va ma’naviy qadriyatlar»; «inson tomonidan yaratilgan ikkinchi tabiat»; «insoniy faoliyat mahsuli»; «ijodiy faoliyat»; «ijodiy faoliyat mahsuli»; «jamiyatning ma’naviy hayoti»; «insonning ma’naviy dunyosi»; «insonning axloqiy fazilatlari»: «insonning ichki va tashqi olami»; «axloqiy sifatlar yig’indisi»; «jamiyat faoliyati»; «shartli belgilar tizirni yig’indisi»; «shartli tasvirlar»; «ramziy ishora va belgilar»; «me’yorva andazalar» va shu kabilar. 6 «kultura» atamasi lotin tilidan olingan bo‘lib, uni birinchi marta fanga 1871-yili tarixchi va etnografolim e.taylor kiritgan. uning ko‘rsatishicha, o‘sha paytda bu tushunchaning bor-yo‘g‘i 7 tagina ta’rifi bo’lgan. aslida madaniyat keng qamrovli va murakkab tushuncha. shu boisdan ham yuqorida ta’kidlab o’tganimizdek, uning 400 dan ortiq ta’rifi mavjuddir. 7 madaniyat so‘zi arabcha madina (shahar) so‘zidan kelib chiqqan. arablar kishilar hayotini ikki turga: birini badaviy (sahroyi) turmush, ikkinchisini madaniy turmush deb bo‘lganlar. madaniylik shaharda o‘troq holda yashab, o‘ziga xos turmush tarziga ega bo‘lgan aholiga, masalan, madina shahrida yashaganlarga nisbatan ishlatilgan 8 “madaniyat” …

Want to read more?

Download all 57 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sivilizatsiya va madaniyat - tushunchalar tarixi"

powerpoint presentation mavzu: tarix falsafasi, sivilizatsiya va madaniyat a.abdullaxo’jayev reja:  1. madaniyat tushunchasi tarixi va falsafiy tahlili.  2. madaniyat tizim sifatida.  3. ommaviy madaniyat.  4. madaniyat va sivilizatsiya o‘rtasidagi munosabat. 2 biz uchun ma'naviyat –insonlar oʻrtasidagi oʻzaro ishonch, hurmat va e'tibor, xalq va davlat kelajagini birgalikda qurish oʻlidagi ezgu intilishlar, ibratli fazilatlar majmuasidir. sh.mirziyoyev 01 sivilizatsiya (lotincha “civils” so’zidan - fuqarolik) fuqarolik hayotiga mansublik xususiyati. 02 rimliklar uchun sivilizatsiya shahar hayotining yuqori darajasi sifatida belgilandi, bu ularning siyosiy va maishiy munosabatlardagi ustunligini ko'rsatib, rim fuqarolarini qo'pol va ibtidoiy vahshiy qabilalardan ijobiy ajratib turadi. “...

This file contains 57 pages in PDF format (11.2 MB). To download "sivilizatsiya va madaniyat - tushunchalar tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: sivilizatsiya va madaniyat - tu… PDF 57 pages Free download Telegram