o‘zbek tilini sohaga yo‘naltirib o‘qitishning maqsadi, vazifalari

DOCX 10 стр. 31,9 КБ Бесплатная загрузка

10 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 31,9 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 10

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 10

1-mavzu: o‘zbek tilini sohaga yo‘naltirib o‘qitishning maqsadi, vazifalari 1.tilning jamiyatda tutgan o‘rni 2.til va tafakkur 3. “davlat tili” tushunchasi ilm-fan, san’at va madaniyat, ma’naviyat hamda ma’rifat haqida gap ketganda dunyo ma’rifatparvarlik maktabining taraqqiyotida tilning, ya’ni milliy tilning o‘rni va roli alohida o‘rin tutishini ta’kidlash zarur. chunki har qanday ixtiro yoki kashfiyot til bois ajdodlardan-avlodlarga meros bo‘lib yashab kelmoqda. shu bois har bir til o‘z egasi uchun nihoyatda qadrli va aziz hisoblanadi. olimlarning ma’lumotlariga ko‘ra, hozirgi kunda jahonda taxminan 1300 ga yaqin xalq hamda elatlar mavjud bo‘lib, ular uch mingga yaqin tillarda so‘zlashadi. ularning o‘z tarixi, taqdiri, jamiyatda tutgan o‘rni hamda nufuzi bor. bu borada o‘zbek tili ham bundan mustasno emas. ya’ni hozirgi o‘zbek adabiy tili bugungi kunda o‘zbekiston respublikasining davlat tili degan maqomga ega bo‘lgunga qadar quyidagi tarixiy davrlarni bosqichma-bosqich bosib o‘tgan. xususan, markaziy osiyo hududida yashagan sak va massagetlar qabilalari tiliga xun, yuechji hamda boshqa turkiy qabilayu urug‘lar tili …

2 / 10

umumxalq o‘zbek tili vujudga keldi. bu davrda yozilgan asarlarda shevalar ta’siri yaqqol seziladi. navoiygacha bo‘lgan davrda oltin o‘rdada “muhabbatnoma”, “gul va navro‘z”, “hisrav va shirin”, “guliston” asarlari yozildi. eski o‘zbek adabiy tili mahalliy turkiy va qisman eron urug‘lari tiliga qipchoq hamda o‘g‘uz tillarining ta’siri natijasida shakllandi. eski o‘zbek adabiy tilining rivojlanishida alisher navoiyning xizmatlari katta. u “chor devon”, “hamsa”, “mahbub ul-qulub”, “majolis un-nafois”, “mezon ul-avzon”, “muhokamat ul-lug‘atayn” kabi asarlari bilan eski o‘zbek adabiy tilini yuqori bosqichga ko‘tardi. navoiy o‘z badiiy asarlari bilan o‘zbek adabiy tilining imkoniyatlarini kengaytirgan bo‘lsa, ilmiy asarlari orqali o‘zbek tilining boyligini nazariy jihatdan isbotlab berdi. alisher navoiy eski o‘zbek adabiy tilida juda ko‘p yangi shakllar, yangi uslublar yaratdi, shimol, sharq, janubdagi tarqoq holdagi adabiy til shakllarini birlashtirib, o‘z davrining mukammal adabiy til me’yorini yaratdi. shu ma’noda, alisher navoiy o‘zbek adabiy tilining asoschisi hisoblanadi. yangi o‘zbek adabiy tili xix asrning ikkinchi yarmidan rivojlanib, bu vaqtga kelib furqat, zavqiy …

3 / 10

shash o‘zbek tilida ko‘plab forscha-tojikcha so‘zlarning o‘rin olishiga sabab bo‘lgan. arablar istilosi natijasida esa fan va ilmga oid arabcha so‘zlar o‘zbek tiliga kirib o‘zlashgan. sho‘ro davrida esa ona tilimizga rus tilining ta’siri juda kuchli bo‘ldi. rus tili orqali o‘zbek tiliga yevropa tillariga oid juda ko‘p so‘z va atamalar qabul qilindi. masalan, rasmiy ish hujjatlari rus tilida olib borilishi natijasida o‘zbek tilining rasmiy-idoraviy uslubi deyarli yo‘qoldi, atamalar asossiz ravishda rus tilidan olinaverdi, 1940 yilda kirill yozuvining qabul qilinishi bilan o‘zbek tili talaffuzi va imlosi o‘rtasida bir qancha nomutanosibliklar yuzaga keldi. bugungi kunda yurtboshimiz tomonidan olib borilayotgan ulkan o‘zgarishlarning zamirida ham milliylik deya ataluvchi azaliy qadriyatlar yotibdi. bu degani har qanday milliylik tilda aks etadi demakdir. yunesko tashkiloti ekspertlari 1953 yilda “davlat tili” va “rasmiy til” tushunchalarini farqlashni taklif etgan. unga ko‘ra: davlat tili — siyosiy, ijtimoiy va madaniy sohalarda ma’lum bir davlatda integratsiya (birlashtiruvchi) vazifasini amalga oshiradigan, shuningdek ushbu davlatning ramzi …

4 / 10

”gi qonuniga (yangi tahrir) muvofiq, o‘zbekiston respublikasining davlat tili o‘zbek tilidir. o‘zbek tiliga davlat tili maqomining berilishi respublika hududida yashovchi millat va elatlarning o‘z ona tilini qo‘llashdan iborat konstitutsiyaviy huquqlariga monelik qilmaydi. fuqarolar millatlararo muomala tilini o‘z xohishlariga ko‘ra tanlash huquqiga egadirlar. shu bilan birga, o‘zbekistonda istiqomat qiluvchi barcha millat va elat tillariga hurmat ko‘rsatiladi va ularning rivoji uchun sharoitlar yaratadi. ommaviy axborot vositalari o‘zbekistonda istiqomat qiluvchi millat va elatlarning bir necha tillarida efirga uzatiladi va chop etiladi. shuningdek, ish yuritish va kundalik foydalanishda tillarni tanlash va ishlatish bilan bog‘liq muammolar mavjud emas. “davlat tili to‘g‘risida” gi qonunga binoan korxonalarda ish yuritish va boshqa hujjatlar, notarial harakatlar davlat tilida amalga oshiriladi, zurur hollarda rus tilida yoki boshqa tillarda amalga oshirilishi ham mumkin. o‘zbekiston respublikasi hududida yashovchi shaxslarga davlat tashkilotlari va muassasalariga, jamoat birlashmalariga arizalar, takliflar, shikoyatlar bilan davlat tilida va boshqa tillarda murojaat qilish huquqi ta’minlanadi. davlat tili hamda zamonaviy …

5 / 10

a’lim muassasalarining bo‘limlari mavjud. xorazm viloyati va qoraqalpog‘iston respublikasida turkman tilida ta’lim beriluvchi maktablar faoliyat ko‘rsatmoqda. yuqorida keltirilgan haqiqatlarni hisobga olgan holda, “yuksalish” umummilliy harakati ma’lum bir tilga o‘zbekiston hududida maxsus maqom berilishini maqsadga muvofiq deb hisoblamaydi. chetdan kirib kelayotgan har qanday xorijiy til ta’siri ona tili va milliy madaniyatga soya solishi mumkin. misol uchun, shvesiyada ingliz tilidan faol foydalanish natijasida turli soha faoliyatida shved tilidan foydalanilmay qo‘yildi. shved tili davlat tili sifatida yo‘qolib bormoqda. mustamlakachilik tarixiga ega bo‘lgan ko‘plab mamlakatlarda eski mustamlaka tillari ijtimoiy hayot tili hisoblanadi, ona tili esa faqatgina uyda foydalanish va norasmiy kundalik aloqada qo‘llaniladi. bundan tashqari, ko‘p millatli o‘zbekistonda yuridik jihatdan ma’lum bir tilga davlat tiliga teng bo‘lgan maxsus maqom berilishi jamiyatda qandaydir darajada keskinlik, uning bo‘linishi va etnik qarama-qarshiliklarni yuzaga keltirishi mumkin. boshqa tillarni bilmaslikni yetarlicha baholamaslik zararli va progressiv rivojlanish jarayonini sekinlashishiga xizmat qiladi. shu bilan birga, biz bugungi kunda zamonaviy o‘zbek tili, …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 10 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "o‘zbek tilini sohaga yo‘naltirib o‘qitishning maqsadi, vazifalari"

1-mavzu: o‘zbek tilini sohaga yo‘naltirib o‘qitishning maqsadi, vazifalari 1.tilning jamiyatda tutgan o‘rni 2.til va tafakkur 3. “davlat tili” tushunchasi ilm-fan, san’at va madaniyat, ma’naviyat hamda ma’rifat haqida gap ketganda dunyo ma’rifatparvarlik maktabining taraqqiyotida tilning, ya’ni milliy tilning o‘rni va roli alohida o‘rin tutishini ta’kidlash zarur. chunki har qanday ixtiro yoki kashfiyot til bois ajdodlardan-avlodlarga meros bo‘lib yashab kelmoqda. shu bois har bir til o‘z egasi uchun nihoyatda qadrli va aziz hisoblanadi. olimlarning ma’lumotlariga ko‘ra, hozirgi kunda jahonda taxminan 1300 ga yaqin xalq hamda elatlar mavjud bo‘lib, ular uch mingga yaqin tillarda so‘zlashadi. ularning o‘z tarixi, taqdiri, jamiyatda tutgan o‘rni hamda nufuzi bor. bu borada o‘zbek tili ham bu...

Этот файл содержит 10 стр. в формате DOCX (31,9 КБ). Чтобы скачать "o‘zbek tilini sohaga yo‘naltirib o‘qitishning maqsadi, vazifalari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: o‘zbek tilini sohaga yo‘naltiri… DOCX 10 стр. Бесплатная загрузка Telegram