фалсафанинг фан ва дунёқарашга доир моҳияти

DOCX 25 sahifa 135,6 KB Bepul yuklash

25 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 135,6 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 25

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 25

1 - мавзу: фалсафанинг фан ва дунёқарашга доир моҳияти. маъруза режаси: 1. фалсафа дунёни англаш усули. фалсафанинг предмети, тузилиши, функциялари, янги соҳалари ва ўзгарувчан характери. фалсафанинг жамиятдаги роли ёки амалий фалсафа. 2. «дунёқараш» тушунчаси. дунёқарашнинг тарихий шакллари: миф, дин ва фалсафа. фалсафий дунёқарашнинг йўналишлари. 3. фан тушунчасининг тавсифи ва фан тараққиётининг асосий босқичлари. фан тараққиётига оид ёндашувлар. фалсафа ва фаннинг ўзаро мутаносиблиги ва фарқи. 4. шарқ ва ғарб фалсафаси тарихий тараққиётининг асосий босқичлари, умумий ва ўзига хос жиҳатлари. мавзуга оид таянч тушунча ва атамалар: дунёни англаш, фалсафа, дунёқараш, олам-одам, миф, дин, фан, умуминсоний маънавий қадрият, фалсафа – фан, тадқиқот объекти, предмети, баҳс мавзуси, муаммолари, умумназарий фалсафий фанлар, онтология, гносеология, методология, ижтимоий фалсафа, махсус фалсафий фанлар, фалсафанинг умумбашарий моҳияти, фалсафа фани функциялари, фалсафа ва фан, фанлар таснифи. 1-савол баёни: фалсафа дунёни англаш усули сифатида. бугунги кунда нафақат айрим халқлар, балки бутун жаҳон ҳамжамияти фалсафага ва ўзини, ўзининг ҳаётдаги ўрни ва вазифасини …

2 / 25

лар. бу ҳақда кўп ва атрофлича сўз юритилган жаҳон конгресслари дунёда фалсафа предметига, шунингдек у ижтимоий ривожланишга изчил таъсир кўрсатишга қодир ёки қодир эмаслигига, агар қодир бўлса, буни у қай тарзда амалга ошириши мумкинлигига нисбатан ягона ёндашув аввалгидек мавжуд эмаслигини тасдиқлайди. фикрларнинг бундай ранг-баранглиги, юқорида қайд этиб ўтилганидек, фалсафанинг ўзига хос хусусияти, яъни у фикрлар плюрализми, ҳар хил фикрлаш имконияти бор жойдагина мавжуд бўлиши мумкинлиги билан белгиланади. қуйидагилар ҳозирги вақтда инсоният учун энг муҳим фанлараро комплекс муаммолар ҳисобланади: барқарор ижтимоий-иқтисодий ривожланишни таъминлаш; экология муаммолари; жамият ҳаёти барча жабҳаларининг глобаллашуви. бу муаммоларни фалсафий нуқтаи назардан англаб етиш алоҳида аҳамият касб этади. илмий ёндашувлардан фарқли ўлароқ, муаммога нисбатан фалсафий ёндашиш далилларни талқин қилишда кўпроқ эркинлик берилиши, илгари сурилаётган қоидаларни исботлашга нисбатан енгилроқ талаблар қўйилиши, мушоҳадага асосланган таърифлар бериш, субъектив баҳолаш ҳуқуқи ва шу кабилар билан тавсифланади. бундай тадқиқотлар бир қарашда унча катта аҳамиятга эга эмасдек бўлиб туюлиши ҳам мумкин. лекин амалда бундай …

3 / 25

изм фалсафада меъёр ҳисобланар, ҳар бир алоҳида мияда эса монизмга, яъни қарашларнинг тартибга солинган, яхлит ва нисбатан зиддиятлардан холи тизимига келиш лозим экан, фалсафани қандай ўзлаштириш, ундан қандай сабоқ бериш мумкин? бутун дунёда аксарият файласуфларни биринчи навбатда айни шу масала қизиқтиради. хусусан суқрот, сенека ва ўтмишнинг бошқа мутафаккирлари тажрибасига таянган ҳолда, ҳозирги вақтда ўқув жараёнида камдан-кам ҳолда ҳисобга олинадиган бир қарашда шак-шубҳасиз ва аниқ-равшан бўлиб туюлувчи фикрнинг моҳияти шундай: фалсафа фактларни эслаб қолишни ўргатмаслиги, балки мулоҳаза юритиш ва саволларга жавоб бериш қобилиятини ривожлантириши лозим. фалсафадан сабоқлар инсон ҳар бир масала юзасидан мутафаккирлар фикрига мурожаат этмасдан, ўзи мустақил ўйлашни ва ўз ақлига қулоқ солишни ўрганишини назарда тутмоғи даркор. айни шу сабабли фалсафанинг вазифаси инсонга мулоқот қилишни ўргатиш, у ўз шахсиятининг аҳамиятини кўрсатишга эмас, балки ҳақиқатнинг тагига етишга ҳаракат қилишига эришишдан иборат. бу, ўз навбатида, барча одамлар ўзига атрофдагилар қулоқ солишига лойиқ эканлигини назарда тутади. бу жуда топиб айтилган сўзлар фалсафани фан …

4 / 25

зларига қараганда, ўзини биринчи марта файласуф деб атаган киши – юнон мутафаккири ва олими пифагордир. файласуфларнинг қандай эканликларига таъриф бериб, у шундай деган: «ҳаёт ўйинга ўхшайди: баъзилар унга мусобақалашгани келса, айримлар савдолашгани, энг бахтлилари эса томоша қилгани келадилар; ҳаётда ҳам худди шундай, баъзилар қуллар каби шуҳрат ва бойликка ўч бўлиб дунёга келади, ваҳоланки файласуфлар - фақат ҳақиқат учун келади»[footnoteref:1]. фалсафа сўзини пифагор милоддан аввалги vi асрда тайёр ҳолда (афсоналар, ривоятлар, анъаналар орқали) авлоддан авлодга ўтувчи билим ва инсон ўз ақлига таяниб, мушоҳада юритиш ва борлиқни танқидий тушуниш йўли билан олиши мумкин бўлган билимни фарқлаш мақсадида ишлатган. [1: диоген лаэртский. о жизни, учениях и изречениях знаменитых философов. м., 1979. 334-б.] фалсафанинг предмети баъзи фалсафий тизимларда олий бош ибтидо ёки биринчи сабаб тўғрисидаги фан деб таърифланади. масалан, қадимги юнон файласуфи арасту таълимотида, у «барча мавжудотнинг ибтидоси ва сабаблари тўғрисидаги фан» дейилган бўлса, ўрта осиёлик мутафаккир абу али ибн сино фалсафани «мутлақ борлиқ …

5 / 25

ва улардан озиқланадиган, айни пайтда уларнинг ривожланиш йўлларини белгилаб берадиган умуминсоний ва универсал илм соҳасидир. у қадим замонлардаёқ «барча илмларнинг отаси» деб таърифланган. унинг ҳаётийлиги халқ табиатига, турмуш ва тафаккур тарзига нечоқлиқ мос экани, жамият манфаатлари ва эзгу интилишларини қай даражада акс эттира олишига боғлиқ. “фалсафа” атамаси «философия» сўзининг шарқ ижтимоий тафаккуридаги шаклидир. шарқнинг атоқли файласуфи, машҳур мутафаккир абу наср фаробий философия сўзини «ҳикматни қадрлаш» деб талқин этган. фалсафа шарқ халқлари ижтимоий тафаккурида «донишмандликни севиш» деган мазмун билан бирга, олам сирларини билиш, ҳаёт ва инсонни қадрлаш, умр мазмуни хақидаги қараш ва хикматларни эъзозлаш маъносида ишлатилган. фалсафанинг предмети. энди «фалсафа нимани ўрганади?», деган саволни беришимиз мумкин. инсонда билишга қизиқиш уйғотадиган, мифология, дин ёки фан жавобларидан қониқмаган инсоннинг ўзига маълум билимлар ва тажрибага, муайян эътиқод, ишонч ва интуицияга таянган ҳолда оқилона асосланган жавоблар беришга ҳаракат қиладиган, саволлар туғдирадиган ҳар қандай объектив ва субъектив борлиқ фалсафанинг предмети ҳисобланади. . бошқача айтганда, инсон ўз …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 25 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"фалсафанинг фан ва дунёқарашга доир моҳияти" haqida

1 - мавзу: фалсафанинг фан ва дунёқарашга доир моҳияти. маъруза режаси: 1. фалсафа дунёни англаш усули. фалсафанинг предмети, тузилиши, функциялари, янги соҳалари ва ўзгарувчан характери. фалсафанинг жамиятдаги роли ёки амалий фалсафа. 2. «дунёқараш» тушунчаси. дунёқарашнинг тарихий шакллари: миф, дин ва фалсафа. фалсафий дунёқарашнинг йўналишлари. 3. фан тушунчасининг тавсифи ва фан тараққиётининг асосий босқичлари. фан тараққиётига оид ёндашувлар. фалсафа ва фаннинг ўзаро мутаносиблиги ва фарқи. 4. шарқ ва ғарб фалсафаси тарихий тараққиётининг асосий босқичлари, умумий ва ўзига хос жиҳатлари. мавзуга оид таянч тушунча ва атамалар: дунёни англаш, фалсафа, дунёқараш, олам-одам, миф, дин, фан, умуминсоний маънавий қадрият, фалсафа – фан, тадқиқот объекти, предмети, баҳс мавзуси, муаммолари,...

Bu fayl DOCX formatida 25 sahifadan iborat (135,6 KB). "фалсафанинг фан ва дунёқарашга доир моҳияти"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: фалсафанинг фан ва дунёқарашга … DOCX 25 sahifa Bepul yuklash Telegram