gapning uyushiq bo‘laklari

PPTX 15 pages 69.9 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 69.9 KB

File type PPTX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

mavzu: gapning uyushiq bo`laklari va undalma mavzusi yuzasidan amaliy mashg`ulot. mavzu: gapning uyushiq bo‘laklari o‘qituvchi: barno suleymanova mavzu rejasi: 1. gapning uyushiq bo`laklari haqida umumiy ma’lumot. 2. gapning uyushiq bo`laklarida tinish belgilarining qo`llanilishi. 5. mavzugi oid mashqlar, testlar bajarish, tahlil qilish. gapda bir xil so‘roqqa javob bo‘lib, bitta bo‘lakka bog‘langan bo‘laklar gapning uyushiq bo‘laklari deyiladi. uyushiq bo‘laklar o‘zaro teng bog‘lovchilar yoki sanash ohangi bilan bog‘lanadi: ular daryo bo‘yidagi toshlardan, giyohlardan namunalar olishdi. gapning barcha bo‘lagi uyushadi: 1. ega uyushadi. bir sodda gap tarkibida birdan ortiq ega qator kelishi mumkin. sodda gap kesimiga bir xil munosabatda bo`lib, sanash ohangi bilan aytiluvchi birdan ortiq eganing ketma-ket kelishi uyushiq ega hisoblanadi: sizni kutar dalalar, bog‘lar. 2. kesim uyushadi. gap tarkibida ikki va undan ortiq atov birliklari (so`z, ibora, so`z birikmalari) bilan ifodalangan kesim bo`lib, kesimni shakllantiruvchi vositalar faqat keyingi kesim tarkibida ifodalanib, barchasiga aloqador bo`lsa, bunday ko`p kesimli gap uyushiq kesimli gap hisoblanadi. …

2 / 15

ki ko`makchi bilan) kelsa va sanash ohangiga ega bo`lsa, bular uyushiq to`ldiruvchilardir: a) vositasiz to‘ldiruvchi: sovuq shamol yuzimni, qo‘llarimni yalaydi. b) vositali to‘ldiruvchi: men onam, otam va akam bilan xayrlashdim. gapda turli shakldagi to‘ldiruvchilarning kelishi uyushiq to‘ldiruvchi sanalmaydi: bu kitoblarni sizga sotib oldim. 4. aniqlovchi uyushadi. narsa-buyumning bir turdagi belgilarini bildirgan birdan ortiq aniqlovchilar uyushiq aniqlovchilar sanaladi: a) sifatlovchi aniqlovchi: yo‘lda oq, sariq, qizil gullar uchraydi. b) qaratqichli aniqlovchi: o‘rik, olma, teraklarning bargi sarg‘aydi. gapda ba’zan aniqlovchilar ketma-ket qo‘llanishi mumkin. bunda u narsa-buyumning turli jihatdan belgisini bildiradi va uyushiq sanalmaydi: katta qora sumka ko‘targan ayol xonaga kirib keldi. 5. hol uyushadi. bir xil mazmun munosabatni bildirgan bir necha hollarning o`zaro sanash ohangi yoki teng bog`lovchilar bilan birikib kelishi uyushiq holni tashkil etadi: a) vaziyat holi: u sekin va indamay chiqib ketdi. b) payt holi: bugun va ertaga men navbatchilik qilaman. d) o‘rin holi: tog‘larda va qirlarda lolalar ochilgan. e) sabab …

3 / 15

‘laklar juft-juft bo‘lib ham qo‘llanadi: sherali qo‘rqmas va kamtar, kamgap va qaysar bola edi. gapda uyushiq bo‘laklar bog‘lovchilarsiz, sanash ohangi bilan, biriktiruv bog‘lovchilari (va, hamda), ular vazifasidagi -u, -yu, -da yuklamalari, bilan ko‘makchisi, zidlov bog‘lovchilari (ammo, lekin, biroq), na yuklamasi, goh, yoki, yoxud, dam, ba’zan, yo kabi ayiruv bog‘lovchilari bilan bog‘lanib keladi. masalan: maxdum bo`ychan, olago`sht, siyrak mo`y, oq tan, istarasi issiq bir domla edi. aka va singil ko‘chadagi harakatni kuzatishardi. otam bilan onam bizga doim g‘amxo‘rlik ko‘rsatishadi. hovlida yo ayollar, yo bolalar bo‘lishi kerak edi. bola pishiqqina, sho‘x, ammo badjahl edi. uni na qodir, na mohira rad eta oldi. u keldi-yu ketdi. uyushiq bo`laklar orasiga quyidagi hollarda vergul ishlatiladi: 1. uyushiq bo`laklar zidlovchi bog`lovchilar bilan birikkanda, shu bog`lovchilardan oldin vergul qo`yiladi: haqiqat bukilar, lekin sinmas. 2. takrorlanib ishlatiladigan bog`lovchilar bilan birikkan uyushiq bo`laklar orasiga vergul qo`yiladi: xolida goh she’r o`qiydi, goh rasm chizadi. 3. teng bog`lovchilarsiz, sanash ohangi bilan …

4 / 15

bo‘lishi munkin. bunday so‘z va so‘z birikmalari umumlashtiruvchi bo‘lak deb ataladi. uyushiq bo‘laklar gapning qaysi bo‘lagi bo‘lsa, umumlashtiruvchi bo‘lak ham ana shu bo‘lak vazifasida keladi: kishilar, xotinlar, bolalar – kutib oluvchilar vagon bo‘ylab chopdilar. ko‘pincha belgilash, bo‘lshsizlik olmoshlari va jamlovchi ot, jamlovchi sonlar, shuningdek, so‘z birikmalari, kengaygan birikmalar umumlashtiruvchi bo‘lak vazifasida keladi: temir, mis, suv, kislorod – bularning hammasi xilma-xil moddalar. umumlashtiruvchi bo‘laklar uyushiq bo‘lakdan oldin kelsa, undan keyin ikki nuqta qo‘yiladi: hech narsa: na musiqa, na ashula uni ovuta olmasdi. umumlashrtiruvchi bo‘lak uyushiq bo‘laklardan keyin kelsa, undan oldin tire qo‘yiladi: shu hovli-joy, shu daraxtlar, kursi, so‘ri – hammasi meniki. savol va topshiriqlar: 1. uyushiq bo`lakli gaplar deb nimaga aytiladi? 2. ega uyushib kelishiga misollar keltiring. 3. uyushgan kesim va qo`shma gapni qanday farqlaysiz? 4. ikkinchi darajali bo`laklar uyushib kelishiga badiiy asarlardan misollar keltiring. 5. umumlashtiruvchi so`zlarni qatnashtirib gaplar tuzing. e’tiboringiz uchun rahmat! /docprops/thumbnail.jpeg

5 / 15

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "gapning uyushiq bo‘laklari"

mavzu: gapning uyushiq bo`laklari va undalma mavzusi yuzasidan amaliy mashg`ulot. mavzu: gapning uyushiq bo‘laklari o‘qituvchi: barno suleymanova mavzu rejasi: 1. gapning uyushiq bo`laklari haqida umumiy ma’lumot. 2. gapning uyushiq bo`laklarida tinish belgilarining qo`llanilishi. 5. mavzugi oid mashqlar, testlar bajarish, tahlil qilish. gapda bir xil so‘roqqa javob bo‘lib, bitta bo‘lakka bog‘langan bo‘laklar gapning uyushiq bo‘laklari deyiladi. uyushiq bo‘laklar o‘zaro teng bog‘lovchilar yoki sanash ohangi bilan bog‘lanadi: ular daryo bo‘yidagi toshlardan, giyohlardan namunalar olishdi. gapning barcha bo‘lagi uyushadi: 1. ega uyushadi. bir sodda gap tarkibida birdan ortiq ega qator kelishi mumkin. sodda gap kesimiga bir xil munosabatda bo`lib, sanash ohangi bilan aytiluvchi birdan ortiq e...

This file contains 15 pages in PPTX format (69.9 KB). To download "gapning uyushiq bo‘laklari", click the Telegram button on the left.

Tags: gapning uyushiq bo‘laklari PPTX 15 pages Free download Telegram