xvi-xviii asrlar rus va yevropa tillaridagi manbalarda o‘rta osiyo tavsifi

DOCX 18 pages 45.4 KB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 45.4 KB

File type DOCX

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

mavzu 9. xvi-xviii asrlar rus va yevropa tillaridagi manbalarda o‘rta osiyo tavsifi. reja. 1. rus va yevropa tillaridagi manbalarda. rus elchi vа sаyyоhlаrining hisоbоt vа yo‘l yоzuvlаri. 2. florio benevenining «relyatsiyalari» - buxoro xonligiga oid muhim manba. 3. xix asrning birinchi choragida buxoro va rossiya munosabatlariga doir nashr etilgan tarixiy manbalar. kаlit so‘zlаr: jеnkinsоn, хохlоv, pаzuхinlаr, vаsiliy dоvudоv vа muhаmmаd yusuf qоsimоv, flоriо bеnеvini, dmitriy glаdishеv, ivаn murаvin, shubаy аrslоnоv, dаnilа rukаvkin, filipp yеfrеmоvning "to‘qqiz yillik sаrgаrdоnlik" аsаri, burnаshеv, pоspеlоv, filipp nаzаrоvning "оsiyоning o‘rtа qismi аyrim yеrlаri vа хаlqlаri to‘g‘risidаgi qаydlаr"аsаri, evеrsmаn, budrin, nikоlаy pоtаnining "qo‘qоn хоnligi to‘g‘risidаgi qаydlаr" аsаri, ivаn vitkеvich, butеnyоv, dаnilеvskiy, bаzinеr, nikоlаy хаnikоvning "buхоrо хоnligi tаvsifi" аsаri, butаkоv, vеlyаminоv-zеrnоv, хоrоshхin, dоlgоrukоv, а.p.fеdchеnkо, аlеksаndr byоrns, gеrmаn vаmbеri, sеydi аli rаis, mir izzаtullо, mirzа rаhim, muhаmmаd аliхоn g‘аfur, rizоquliхоn hidоyatning хоrаzm" аsаri, "sаfаrnоmа-yi asariхоrаzm аbbоs quliхоn. o‘rta osiyo xonliklarining boshqa mamalakatlar bilan o‘zaro aloqalarida chet el elchilari muhim …

2 / 18

mamlakatlar bilan o‘zaro aloqalar to‘g‘risida axborot, ya‘ni siyosiy ahamiyatga ega bo‘lgan axborot tolish imkonini berardi. chunonchi, xvii asrda o‘rta osiyodagi rus elchilarining faoliyati o‘rta osiyo xonliklari to‘g‘risida ma‘lumotlar to‘plash imkonini berdi. bunga o‘rta osiyoga yuborilgan a.jenkinson, i.d.xoxlov va florio-beneveni elchiliklari yorqin misol bo‘la oladi. a.jenkinson elchiligi. moskva davlati mulklarida joylashgan volga yo‘lidan o‘rta osiyo va eron orqali hindiston bilan savdo aloqalari olib borish maqsadida foydalanish masalasi kun tartibiga qo‘yildi. bunda 1555 yilda paydo bo‘lib xvi – xvii asrlarda ingliz-rus aloqalari muhim hissa qo‘shgan «moskva kompaniyasi» katta rol o‘ynaydi. bu kompaniya yordamida inglizlar rossiya orqali sharqiy o‘rta osiyo va eronga yo‘l ochishga muyassar bo‘ldilar, bu yerda 1558 yilda 7 ta ingliz sayohatchilari tashrif buyurib, ular orasida xiva va buxoroga borgan antoni jenkinson ham bor edi. a.jenkinson to‘g‘risida biografik ma‘lumotlar juda kam. a.jenkinson va uning hamrohlari (richard va robert jonsonlar hamda tarjimon tatar aziz) sayyohatni 21 oy (1558 y. aprelidan 1559 y. …

3 / 18

t beradi. qo‘lida rus podshosining shahodatnomalari bo‘lgan a.jenkinsonni abdullaxon qabul qiladi. buxoro xoni rossiyadagina emas, balki turkiya, angliyadagi ahvol, shuningdek yevropa armiyalari qurollari bilan ham qiziqadi. a.jenkinson, ridard jonson bilan birga buxorodan xitoygacha boradigan yo‘llar to‘g‘risida ma‘lumotlar to‘pladi, astraxandan xitoygacha bo‘lgan yo‘lni aniqladi. bu elchilikning natijalari rossiya uchun ham o‘rta osiyo uchun ham katta ahamiyat kasb etib, natijada rossiya bilan o‘rta osiyo xonliklari o‘rtasida faol diplomatik savdo aloqalari boshlanib ketgan edi. o‘rta osiyoga tashrif buyurgan birinchi ingliz sayyoxi va elchisi antoniy jenkinson (1529- 1611yy.) sayoxatlarini 1546 yil 2 oktabrdan boshlab, 1572 yilda rossiyaga safari bilan tugalladi. shu davr ichida u yevropa, shimoliy afrika, kichik va old osiyoni, shuningdek, markaziy osiyoni ham aylanib chikdi. turli xalqlarning urf-odatlari va tarixini o‘rgandi. 1555 yilda tashkil topgan ―moskva savdo kompaniyasi tarkibida rossiyaga uch marta (1557, 1566, 1571) sayoxat uyushtirdi. dastlabki sayoxatida u o‘rta osiyoga ham tashrif buyurdi (sayoxatga uch kema bilan chiqdi va o‘zi …

4 / 18

a buxoro xukmdorining ham suratini ko‘rish mumkin. surat ostiga "blag chan" deb yozilgan. ushbu asarda buxorodan tashqari o‘rta osiyoning urganch (urgence), vazir (sellisure), qiyot (kait), toshkent (taskent) shaxarlari va ularning xukmdorlari xaqida qiziqarli ma‘lumotlar keltirilgan. buxoroda o‘tgan ikki oydan ortik vaqt ichida jenkinson shaxar savdosi va pul muomalasi borasida aniq fikrlarni bildirgan xolda, xukmdorning qochib ketishi, shaxar axolisi xaqidagi ba‘zi fikrlari tarixiy xaqiqatga to‘g‘ri kelmaydi. buxoroning joylashuvuni, daryolar va boshqa ba‘zi xabarlarni yozishda jenkinson bu yerga kelishidan oldin o‘ziga ma‘lum bo‘lgan ma‘lumotlardan foydalanadi. uning gijja kasalligi xaqidagi ma‘lumotlaridan keyingi davrda kelgan sayyoxlar ham foydalanishgan. aynan ushbu kasallik turli davrda kelgan sayyoxlarni qiziqtirgan. jenkinson o‘z kundaligida buxoro xaqida quyidagilarni yozib qoldirgan: 23 dekabr kuni biz baqtriya xududidagi buxoro (boghar) shaxriga keldik. ushbu shaxar o‘lkaning pastlik qismida joylashgan bo‘lib, baland devor va darvozalar bilan o‘ralgan. darvozalarning ikkitasi bizni xon qarorgoxiga, bittasi esa savdo rastalariga olib boradi. bu yerda har bir xunarmand o‘zining …

5 / 18

oshqa xech narsa berilmaydi. kimdir qoidani buzib boshqa biror bir ichimlikni iste‘mol qilsa ochiq bozor maydonlarida qamchi bilan urib jazolangan. aloxida shu ish bilan shug‘ullanadigan harbiylar xar bir uyni tintib, uydan topilgan spirtli ichimlik, vino yoki asalga turli maxsulotlar qo‘shib ishlangan ichimliklarni topishsa, idishlarni sindirishgan va ichimlik tarkibi buzilgan. agarda uy egasining nafasidan ham ichimlik hidi sezilsa, o‘sha yerda urib jazolangan. buxoroning diniy rahnamosi (metropolitane) bu qonunning amal qilishini qat‘iy nazorat qilgan. u xondan ham yuqori turgan, u xoxlagan vaqtida xonni almashtira olgan. xozirgi hukmdor ham uning ixtiyoriga ko‘ra davlatni boshqaryapti. uning buyrug‘i bilan oldingi hukmdor o‘z yotog‘ida o‘ldirilgan. forslar ham musulmon bo‘lishiga qaramasdan, buxoro shu kunlarda ular bilan shafqatsiz diniy urush olib bormoqda. forslarning buxorolik yoki ba‘zi tatarlar kabi soqollarini qo‘ymasliklari urushga sabab bo‘lgan. bu esa musulmonlarda katta gunoh hisoblangan. shuning uchun forslarga ishonishmagan va xristianlar kabi ularni ham kofir deb bilishgan. buxoro hukmdori u qadar boy ham qudratli …

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xvi-xviii asrlar rus va yevropa tillaridagi manbalarda o‘rta osiyo tavsifi"

mavzu 9. xvi-xviii asrlar rus va yevropa tillaridagi manbalarda o‘rta osiyo tavsifi. reja. 1. rus va yevropa tillaridagi manbalarda. rus elchi vа sаyyоhlаrining hisоbоt vа yo‘l yоzuvlаri. 2. florio benevenining «relyatsiyalari» - buxoro xonligiga oid muhim manba. 3. xix asrning birinchi choragida buxoro va rossiya munosabatlariga doir nashr etilgan tarixiy manbalar. kаlit so‘zlаr: jеnkinsоn, хохlоv, pаzuхinlаr, vаsiliy dоvudоv vа muhаmmаd yusuf qоsimоv, flоriо bеnеvini, dmitriy glаdishеv, ivаn murаvin, shubаy аrslоnоv, dаnilа rukаvkin, filipp yеfrеmоvning "to‘qqiz yillik sаrgаrdоnlik" аsаri, burnаshеv, pоspеlоv, filipp nаzаrоvning "оsiyоning o‘rtа qismi аyrim yеrlаri vа хаlqlаri to‘g‘risidаgi qаydlаr"аsаri, evеrsmаn, budrin, nikоlаy pоtаnining "qo‘qоn хоnligi to‘g‘risidаgi qаydlаr" аsаri, ...

This file contains 18 pages in DOCX format (45.4 KB). To download "xvi-xviii asrlar rus va yevropa tillaridagi manbalarda o‘rta osiyo tavsifi", click the Telegram button on the left.

Tags: xvi-xviii asrlar rus va yevropa… DOCX 18 pages Free download Telegram

xvi-xviii asrlar rus va yevropa tillaridagi manbalarda o‘rta osiyo tavsifi

Page preview (5 pages)

Want to read more?

About "xvi-xviii asrlar rus va yevropa tillaridagi manbalarda o‘rta osiyo tavsifi"

Similar files