estetikaning zamonaviy muammolari

PDF 15 pages 497.8 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 497.8 KB

File type PDF

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

18-mavzu: estetikaning zamonaviy muammolari. reja: 1. estetik tarbiyaning turlari va yo'nalishlari. 2. insonning tabiiy, axokiy va estetik didining mutanosibligi. “ommaviy madaniyat”ning yoshlar estetik didiga ta'siri. 3. sport va uning ma'naviy-estetik jihatlari. 4. olamni estetik anglashda texnologiyalarning roli. reklamaning estetik jihatlari va g'ayriestetik xolatlar. estetik tarbiya – jamiyatda ma’naviy muhitni paydo qilishga ko’mak beruvchi muhim unsur bo’lib, u inson didini shakllantiruvchi, rivojlantiruvchi hamda ana shu orqali insonni jamiyat munosabatlariga yaqinlashtiruvchi kuchdir. hozirda estetik tarbiyaning ko’lami tobora kengaymoqda. shunga ko’ra, u o’z oldiga talaygina muhim vazifalarni qo’ygan. bular: -kishilarda san’at asarlari, badiiy ijod namunalarini nafaqat faol o’zlashtirish balki, ularning estetik mohiyatini anglash va baholash qobiliyatini takomillashtirish; -jamiyat a’zolarining ijodiy imkoniyatlarini namoyon qildirish va ulardan foydalana bilishga ishonch tuyg’usini uyg’otish; - tabiat hamda jamiyat ijtimoiy jarayonlariga sof tuyg’u bilan munosabatda bo’lishga va ularni ravnaq toptirish yo’lida astoydil faoliyat olib borish ko’nikmalarini hosil qilish; - o’tmish ma’naviy merosimizga hurmat hissini uyg’otish, milliy g’urur, milliy …

2 / 15

slar va tuyg’ular olamiga singib borib ularni yig’latadi, kuldiradi, o’ylashga majbur qiladi. shuning uchun bo’lsa kerak san’at barcha davrlarda insonga hamroh bo’lib kelgan. san’at o’zining estetik bisotini to’laligicha namoyon qilishi uchun ham tarbiya jarayoni bilan chambarchas bog’lanadi. chunonchi, inson tafakkurini go’zallashtirish estetikaning tadqiqot obyekti hisoblansa, estetik tarbiyaning predmeti esa ma’naviy dunyoni inson tomonidan estetik anglash bilan belgilanadi. san’at xillari va turlarini tasniflashtirish muammosi tasniflashtirish avvalo san’atni xillashdan boshlanadi. san’at an’anaviy tarzda uch xilga bo’lib kelinadi: 1) epos; 2) lirika; 3) drama. «epos» atamasi qadimgi yunonchadan olingan bo’lib, so’z, hikoya, qissa ma’nolarini anglatadi. unda muallifning o’zi aralashmagan holda voqeanavislik qilishi, ya’ni ijodkor-sub’ektdan voqelik-ob’ekt alohidalik tabiatiga egaligi eng muhim belgi hisoblanadi. u dastlab badiiy adabiyot doirasida qo’llanilgani uchun hozir ham ba’zilar uni faqat og’zaki va yozma adabiyot namunalariga nisbatan tadbiq etishga urinadilar. bunga qo’shilib bo’lmaydi. chunki san’at turlari ravnaq topib borishi natijasida hozir eposni epiklik ma’nosida qo’llash, boshqa san’at turlariga ham nisbat …

3 / 15

rtlanganligi tufayli vajralib turadi. ayni paytda ko’lam nuqtayi nazaridan ham uni farqlash mumkin; lirikadagi voqelik muallifning hissiyotlari prizmasidan o’tib, idrok etuvchiga etib boradi; unda hajm eposdagidek katta ham bo’lishi mumkin, lekin miqyos, ko’lam sub’ektlashtirilgan ob’ekt tarzida, sub’ektning bir qismi sifatida nisbatan torayadi va kichrayadi. lekin idrok etuvchi dunyosini eposdagidan kam boyitmaydi, voqeiylikning kambag’allashuvi hissiyotlarning mo’lligi orqali o’z rasamadini topadi. xullas, eposda muallif idrok etuvchini olisdan kuzatib borsa, lirikada u bilan yonma-yon «suhbatlashib» boradi. shuning uchun muallifni odatda «lirik qahramon» deb ataydilar. lekin lirik qahramonni muallif «men»i bilan hamma vaqt ham aynanlashtirish maqsadga muvofiq emas. bu «men» umuman inson, m., u yo kosib, yo qari, yoki yosh, yo o’tkinchi, yo bevafo sevgilisini o’ldirgan kishi v.h. muallif esa, aslida ularning birortasi ham emas, butunlay boshqa odam bo’lishi mumkin. bu erda «men»ning kimligi masalani hal qilmaydi, balki uning idrok etuvchiga beradiga lirik kayfiyati muhim. zero lirikaning asosiy vazifasi aynan ana shu. mohiyatan lirik …

4 / 15

r taqdiri dinamik tarzda rivojlanib boradigan fojeaviy azob-uqubatlar, og’ir ko’rgiliklar yoki tanqidiy kulgi vositasidagi echim bilan nihoya topadi. kino san’ati vujudga kelganidan keyin kinokomediya, kinodramaturgiya kabi atamalar ham estetikaga kerib keldi. san’at o’ziga xos yaxlitlikka ega ekanini ko’rib o’tgan edik. shu jihatdan olganda, uning bu uch xilini juda qat’iy chegaralab, ajratib tashlash mumkin emas: ular muayyan yaxlitlikning uch qismi sifatida harakat qiladi, bir-biri bilan dialektik aloqada voqe bo’ladi. eposda lirika va drama unsurlarini, lirikada epik va dramatik holatlarni, dramada – lirizmni ko’p uchrtamiz. chunonchi, «liro-epik doston», «lirik drama», «dramatik doston», «she’riy darama», singari janriy ko’rinishlar, epik asarlardagi lirik chekinishlar – ularaning o’zaro aloqadorlignini ta’kidlab turadi. shunday qilib, san’atni xillash borasida qisqacha fikrlashib oldik. endi eng og’ir muammo - san’at turlarini tasniflashtirishga o’tamiz. bu haqda o’nlab ilmiy taklif-mulohazalar mavjud. ba’zi olimlar - voqelikning in’ikos ettirilishi, boshqalar - asarning idrok qilinishi, yana birovlar - badiiy mazmunning o’ziga xos «til»da ifodalanishi nuqtayi nazaridan …

5 / 15

emasmi?! axir, hammasi muayyan mazmunni «o’z tili» - rang, ohang, so’z, substrat v.h. bilan ifodalamaydimi?! xullas, bunday tasniflashtirishda manaman degan estetik-faylasufning ham, motorni echib, bir chekkadan ochib, so’ng yiqqan paytida ancha muncha gayka, bolt, vint kabi murvatlari ortib qolib, ularni qayoqqa joylashtirishni bilmay boshi qotgan haydovchining ahvoliga tushishi hech gap emas. bizning nazarimizda, bu borada mantiqiy yondashuv tamoyili yaxshi ish bermaydi. chunki san’atda shartlilik ustuvor rol o’ynaydi, uning alohida o’z mantiqi – badiiy mantiq bor, shu bois doim ham unga doir mulohazalar, oddiy mantiq ilmi qoidalariga amal qilavermaydi. mazkur muohazalarni hisobga olgan holda, biz, san’atning mavjudlik shartidan, ya’ni uning ma’naviy borliq sifatida namoyon bo’lish holatidan kelib chiqib, ko’pchilik tomonidan qabul qilingan makon (me’morlik, haykaltaroshlik v.h.), zamon (badiiy adabiyot, musiqa v.h.) va makon-zamon (teatr, stirk v.h.) bo’yicha tasniflashtirishni ma’qul deb hisoblaymiz. biroq san’at tarixiy hodisa ekanini, u qadimdan tadrijiy rivojlanib kelganini, taraqqiyoti mobaynida o’zgarishlarga uchraganini va ma’lum bir tarixiy davrda muayyan …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "estetikaning zamonaviy muammolari"

18-mavzu: estetikaning zamonaviy muammolari. reja: 1. estetik tarbiyaning turlari va yo'nalishlari. 2. insonning tabiiy, axokiy va estetik didining mutanosibligi. “ommaviy madaniyat”ning yoshlar estetik didiga ta'siri. 3. sport va uning ma'naviy-estetik jihatlari. 4. olamni estetik anglashda texnologiyalarning roli. reklamaning estetik jihatlari va g'ayriestetik xolatlar. estetik tarbiya – jamiyatda ma’naviy muhitni paydo qilishga ko’mak beruvchi muhim unsur bo’lib, u inson didini shakllantiruvchi, rivojlantiruvchi hamda ana shu orqali insonni jamiyat munosabatlariga yaqinlashtiruvchi kuchdir. hozirda estetik tarbiyaning ko’lami tobora kengaymoqda. shunga ko’ra, u o’z oldiga talaygina muhim vazifalarni qo’ygan. bular: -kishilarda san’at asarlari, badiiy ijod namunalarini nafaqat faol o’zla...

This file contains 15 pages in PDF format (497.8 KB). To download "estetikaning zamonaviy muammolari", click the Telegram button on the left.

Tags: estetikaning zamonaviy muammola… PDF 15 pages Free download Telegram