yoritqichni birinchi vertikaldan o'tish nuqtalari va ularning gorizontal koordinatalari

PDF 10 стр. 400,2 КБ Бесплатная загрузка

10 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 400,2 КБ

Тип файла PDF

Страницы 10

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 10

12–мавзу: ёритгични биринчи вертикалдан ўтиш нуқталаридаги моментларини ва уларнинг горизонтал координаталарини аниқлаш бўйича хисоб чизма ишлари. амалий машғулотнинг 3–мавзусида ёритгични биринчи вертикалдан ўтиш нуқталаридаги моментларини ва уларнинг горизонтал координаталарини аниқлаш маълумотлар берилган. биринчи вертикал текислиги меридиан текислигига перпендикуляр бўлгани учун ёритгич биринчи вертикал бўйича меридианнинг ғарбий қисмидан ўтишида ёритгич азимути 90° га тенг, шарқий қисмидан ўтишида эса 270° га тенг бўлади. vi.11–шакл. ёритқични биринчи вертикалдан ўтиш моментлари. vi.1– ва 2–шаклдаги  ва ' ёритгични биринчи вертикал бўйича шимолий ярим шарни ғарбий ва шарқий қисмидан ўтиш ҳолатидир. бу ҳолатларнинг моментларини ва ушбу моментлардаги зенит масофаларини аниқлаймиз. тўғри бурчакли параллактик учбурчак pz ни непер–модю қоидасига мувофиқ ечсак қуйидагига эга бўламиз:    tg tg tcos (38)    sin sin zcos (39) vi.2–шакл. ёритқични биринчи вертикалнинг ѓарбий ва шарқий қисмидан ўтиш моментлари. (38) ифодадаги cost бўйича соат бурчаги t нинг иккита қийматини топамиз. биринчи қиймат ёритгичнинг биринчи вертикални ғарб қисмидан …

2 / 10

н сари биринчи вертикалдан ўтувчи ёритгичлар сони ортиб боради. бунга сабаб (29)–ифодадаги 0°<< тенгсизликнинг чегараси қутбга яқинлашган сари кенгайиб боради. кузатувчи аксинча ҳаракат қилса, яъни қутбдан экваторга ҳаракат қилса, биринчи вертикалдан ўтувчи ёритгичларнинг сони камайиб боради. ер экваторида турган кузатувчя учун ҳеч бир ёритгич биринчи вертикалдан ўтмайди. қуёш атмосферасини кузатиш хисоб чизма ишлари бўйича амалий машғулот. қуёш атмосферанинг асосий қатламлари – қуёш атмосфераси, фотосфера, хромосфера ва қуёш тожи қатламларидан иборат. бу қатламларида фотосфера машъаллари, гранулалар ва доғлар каби объектлар мавжуд. хромосферада эса чақнашлар, тожда эса протуберанецлар кузатилади. қуёшнинг кўзга кўринадиган сиртқи атмосфера қатлами– фотосфера дейилиб, қалинлиги 500 км ча келадиган плазма қатламидир. қувватли телескопларда, ҳаво тиниқ пайтда фотосферанинг расми, у майда донадор тузилишга эга эканлигини маълум қилади. грануляция (донадор– деган маънони англатади) доналарининг ўлчами бир неча юз километрни ташкил этиб 5–7 минутдан ортиқ яшамайди. қуёш сиртида уларнинг бу хилда пайдо бўлиб, йўқолиб туриши, фотосфера плазмасининг тинимсиз ҳаракатидан дарак беради. фотосферанинг …

3 / 10

р доғнинг марказий қисмида температура 4500ок атрофида, яъни қуёшнинг фотосфера температурасидан 1500ога пастроқдир. шунинг учун доғ ўз атрофидаги ёруғ фотсферага нисбатан қора бўлиб кўринади. доғларнинг умри ўртача 2–3 ойга тенг бўлади. аммо бир кунгина кузатилан ва ҳатто умри бир йилдан ортиқ вақт ичида кузатилиб турган доғлар ҳам мавжуд. баъзи доғлар ер диаметридан 10 марта катта бўлади. доғлар асосан қуёш экватори соҳасида кузатилади. қуёшда айрим деталларни кузатиб, шунингдек, унинг ҳар хил нуқталарида спектрал чизиқларни қўшилишини ўлчаб қуёш жисмларини қуёш диаметрларидан бири атрофидан ҳаракати қуёшнинг айланиш ўқи дейилади. қуёш марказидан ўтувчи ва айланиш ўқига перпендикуляр текислик қуёш экватори дейилади. биринчи бўлиб, кузатилган бу доғлар–қуёш сиртида жойлашганини галилей 1610–йилда ўзи ясаган телескоп орқали аниқлади. эватор текислиги билан берилган нуқтанинг қуёш марказидан ўтиш сиртига ўтказилган радиус ўртасидаги бурчак гелиографик кенглик дейилади. у қуёш экваторидан доғларни бурчак масофасини белгилаш асосида гелиографик кенглик аниқланади. доғларда қуёш бир неча кундан бир неча ойгача «яшайди». баъзи йиллари қуёшда …

4 / 10

а бўлади. борди–ю, комплектда диафрагма йўқ бўлса, у ҳолда уни картондан кесиб тайёрланади ва телескоп объективига кийдирилади. агарда окуляр ёки объектив ёруғлик фильтри билан жиҳозланса янада хавфсиз бўлади. гарчи кейинги йилларда чиқарилаётган телескоплар окуляри қора шиша фильтр билан таъминланган бўлса–да, бироқ телескоп узоқроқ муддатга (7–8 минут) ишлаганда, бу фильтрлар кўпинча ўта қизиши туфайли парчаланиб кетиши мумкин. бундай ҳол кутилмаганда рўй берса, кузатувчи кўзини қаттиқ жароҳатлаши мумкин. ўқувчи ҳар бир қайта кузатишдан олдин окулярдан фойдаланишда уни совишига имкон бериши учун, телескоп объективини қуёш нурларидан тўсиши (дафтар, қоғоз кабилар билан) зарур. кузатишда хатарли оқибатдан узоқроқда бўлиши учун яхшиси объективга кийдириладиган фильтрдан фойдаланган маъқул, чунки асбоб ҳам қизиб кетмайди, тасвир ҳам яхши ҳосил бўлади. окуляр ва объектив фильтрлари телескоп комплектида бўлмаса, уларни қўлда тайёрлаш мумкин. бунинг учун электр пайвандлашда фойдаланиладиган ёки қурумда қораланган оддий шиша ишлатиш мумкин. олдин шишани объектив ёки окуляр формаси ва катталигида кесиб олинади. одатда қурум шишадан учмаслиги учун қораланган …

5 / 10

даврий ўзгариш катталигини ёки циклини ўртача 11,1 йил деб, бироқ домий катталик эмас, айрим ҳолларда 4 ва ундан ортиқ йилларга у ёки бу томонга тебраниб туришини исботлаган. вольф қуёшни доғ ҳосил бўлиш фаолиятини “вольф сонларига нисбатан” деган система бўйича аниқлаш тавсия этилган бу система бўйича w доғ сонларини қуйидаги формула бўйича нисбатан ҳисобланади; w=k(10g+f. бу ерда k–кузатиш асбоб ва кузатиш шароитига боғлиқ катталик, g– кузатилган группа ва алоҳида доғлар сони, f–группадаги ва алоҳида доғларнинг умумий сони. вольф ўзининг кузатишларида k=1 деб олган, у объектив диаметри 70 см, катталаштириш 64 марта бўлган телескопда кузатган (600– расм) вольф сонларини 60 йиллик узгариш гарфиги келтирилган. бу гарфикда даврий умумий қийматлардан ташқари ҳар хил максимум даврийлигидан бошқа, шунингдек, қоидасига мувофиқ доғлар сони унинг камайишига нисбатан тезроқ ўсишини кўриш мумкин. доғлар ўртача ўсиш оралиғи 4,6 йилга яқин бўлса, ўртача камайиш оралиғи 6,5 йилга яқинлигини кўриш мумкин. жами 11 йилдан ортиқ бўлади. қуёш доғларини спектрларининг асосида …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 10 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "yoritqichni birinchi vertikaldan o'tish nuqtalari va ularning gorizontal koordinatalari"

12–мавзу: ёритгични биринчи вертикалдан ўтиш нуқталаридаги моментларини ва уларнинг горизонтал координаталарини аниқлаш бўйича хисоб чизма ишлари. амалий машғулотнинг 3–мавзусида ёритгични биринчи вертикалдан ўтиш нуқталаридаги моментларини ва уларнинг горизонтал координаталарини аниқлаш маълумотлар берилган. биринчи вертикал текислиги меридиан текислигига перпендикуляр бўлгани учун ёритгич биринчи вертикал бўйича меридианнинг ғарбий қисмидан ўтишида ёритгич азимути 90° га тенг, шарқий қисмидан ўтишида эса 270° га тенг бўлади. vi.11–шакл. ёритқични биринчи вертикалдан ўтиш моментлари. vi.1– ва 2–шаклдаги  ва ' ёритгични биринчи вертикал бўйича шимолий ярим шарни ғарбий ва шарқий қисмидан ўтиш ҳолатидир. бу ҳолатларнинг моментларини ва ушбу моментлардаги зенит масофаларини аниқлаймиз. тўғ...

Этот файл содержит 10 стр. в формате PDF (400,2 КБ). Чтобы скачать "yoritqichni birinchi vertikaldan o'tish nuqtalari va ularning gorizontal koordinatalari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: yoritqichni birinchi vertikalda… PDF 10 стр. Бесплатная загрузка Telegram