o’zbek xalq afsun – duolar folklor janri sifatida

DOC 313.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

o’zbek xalq afsun – duolar folklor janri sifatida.doc 1 “o`zbek xalq afsun – duolar folklor janri sifatida” reja: kirish…………………………………………………………………………3-6 i.bob. о`zbek xalq afsun-duolar folklor janri sifatida………………………………………………………………7-10 i.1. о`zbek afsun-duolarining mavzu va vazifadoshlik jihatidan tasnifi……………………………………………………........11-24 i.2. she`riy shakllardagi afsun duolar…………………………..25-42 ii.bob. о`zbek xalq afsun-duolarining badiiyati ii.1. afsun duolarning kompozitsiyasi……………….……………43-50 ii.2. xalq afsun duolarida badiiy tasvir vositalari…….……..51-55 x u l o s a……………………………………………………………………56-57 foydalanilgan adabiyotlar ro`yxati….……………………..58-59 kirish mavzuning dolzarbligi. о`z hayotini yaxshi va kо`ngildagidek о`tkazish uchun har bir inson kurashadi. buning uchun tabiat kuchlariga, ularning beshavqat xurujiga qarshi chora-tadbirlar о`ylab topadi, bevosita insonlar tomonidan, qilinadigan ta`sir va zarbalarning oldini olish uchun xilma-xil vosita hamda usullar qidiradi. mana shu tariqa о`ylab topilgan har bir chora-tadbir xalq tajribasida uzoq yillar sinovlardan о`tkazilib, barcha tomonidan qо`llanila boshlaydi. ma`lumki, jamiyat, xalq, millatning ma`naviy-madaniy taraqqiyoti, barkamol avlodning shakllanishida badiiy adabiyotning ahamiyati nihoyatda ulkan. bu haqda prezidentimiz “adabiyotga e`tibor – ma`naviyatga, kelajakka e`tibor” risolasida katta e`tiborga loyiq fikr-mulohazalarni …

ida xalq о`rtasida ruhiy terapeya vazifasini о`tab kelgan xalq donoligining mahsuli afsun-duolarga nisbatan hurmatsizlik, beshafqat munosabat qay darajada amal qilganligini kо`ramiz. turli munosabat bilan xalq murojaat etadigan qanchadan-qancha duoxonlarimiz, azayimxonlar shafqatsiz qatag`onlarga duchor qilindi. mana shuning oqibatida juda kо`plab afsun-duolarimiz unutildi va beiz yо`qolib ketdi. mana shuning о`zi xalq ma`naviy boyligining qadrlanmaganligidan, toptalganligidan dalolat beradi. endilikda davr о`zgardi, xalq yaratuvchiligining barcha namunalariga munosabat butunlay boshqacha tus oldi. holbuki, bu davrga kelib kо`plab afsunxonlarimiz о`zlari bilan ma`naviy boyligimizning kattagina qismini yо`qlik olamiga olib ketdilar. shunga qaramay, bir narsaga shukr qilish lozimki, xalq baribir katta kuch. u о`z hayotida, ayniqsa о`z ma`naviy dunyosida mavjud bо`lgan va amal qilgan kо`p narsalarni asrab-avaylab saqlab qoladi. afsun-duolar haqida ham bu narsani e`tirof etish joiz. kо`p yillik qidirishlarimiz natijasida hozir biz yо`qolib ketdi, deb yurgan afsu-duolarning о`n beshga yaqin turlarining tо`planishi fikrimizning dalili bо`la oladi. tо`plagan materiallar hajmi va kо`lami esa ular haqida maxsus ilmiy tadqiqot …

n, afsun-duolar bilan filologiya, uning folklorshunoslik sohasi ham baqamti shug`ullanishi zarur. mana shu hayotiy-ilmiy talab bizni xalq afsun-duolarning janr xususiyatlari, ularning mavzu jihatidan tasnifi va badiiyati masalalarini о`rganishga da`vat etadiki, bularning barchasi bitiruv malakaviy ishimizning dolzarbligi darajasini belgilashga imkon beradi. bitiruv malakaviy ishning maqsad va vazifalari borasida shuni aytish о`rinliki, mazkur tadqiqotdan kо`zlangan maqsad bitta. u ham bо`lsa xalq afsun-duolarining mohiyati nimalardan iborat va folbklor janri sifatida ularning badiiy xususiyatlari nimalarda zohir bо`lishini kо`rsatib berishdan iborat. ushbu maqsadga erishish uchun biz о`z oldimizga quyidagi vazifalarni qо`ydik: -xalq afsun-duolarining folklor janrlari sifatidagi о`ziga xos xususiyatlarini aniqlash; -о`zbek xalq afsun-duolarini mavzu va vazifadoshlik nuqtai nazaridan tasnif etish, afsun-duolarining har bir kо`rinishiga oid xususiyatlarni tavsif etish; -о`zbek xalq afsun-duolarining shakliy tuzilishi, obrazlar silsilasi va badiiy-tasviriy, badiiy-ifoda vositalarini yoritish. mavzuning o`rganilishi. ma`lumki, har qanday tadqiqot о`z-о`zidan vujudga kelmaydi. xuddi shu ma`noda aytganda, har bir tadqiqot kollektiv mehnat mahsuli hisoblanadi. chunki tadqiqotga jalb etilgan faktik …

arida ijro etiladigan «sust xotin», «chala xotin», shamol tо`xtash marosimida aytiladigan «choy mom», shamol chaqirish marosimida aytiladigan «yo, haydar» kabi kо`plab aytimlarni ilmiy tahlil maydoniga olib kirdi. yuqorida sanab kо`rsatilgan aytim-duolar b.sarimsoqov tomonidan yetarlicha tahlil etilganligi sababli biz ularni о`z tadqiqotimizga jalb etmadik. eng muhim tomoni shundaki, b.sarimsoqov, t.mirzayev, m.jo`rayev, sh.qahhorova kabilar badik, kinna kabi sо`zning sehr-jodu qudratiga asoslanuvchi janrlar xususida tо`xtalib, ularni «ruhiy terapeya» vositasi sifatida ilk marta baholaydilar. biz ham ularning fikrlarini tо`la tasdiqlashga harakat qilamiz. bitiruv malakaviy ishning yangiligi. afsun-duolar haqida mavjul ilmiy, ilmiy-ommabop adabiyotlar yuqoridagilardan iborat. bitiruv malakaviy ishning yangiligi shundan iboratki, birinchidan, ishda kо`proq xalq afsun-duolariga e`tibor berilgan. ikkinchidan, ishda har bir duoning ijrochilari, ijro sharoiti, ijro tarzi, duoning mazmuni, badiiy jihatlari, obrazlari tavsifi berilganki, bu narsa tadqiqotning ilmiy yangiligini obyektiv baholashga imkon beradi. bitiruv malakaviy ishning nazariy va amaliy ahamiyati. bitiruv malakaviy ishning nazariy va amaliy ahamiyatiga kelganda shuni aytish kerakki, mazkur ish xalq-duolarining …

ilgan adabiyotlar ro`yhatidan iborat. i.bob. о`zbek xalq afsun-duolar folklor janri sifatida xalqimiz о`rtasida afsun qilmoq, duo о`qimoq, dam solmoq kabi birikmali atamalar bilan yuritiluvchi aytimlar borki ular folklorshunoslikda deyarli о`rganilmagan. xalq afsun-duolari tahliliga о`tishdan oldin ikki og`iz yuqoridagi atamalar xususida tо`xtalib о`tishga tо`g`ri keladi. chunki ayrim manbalarda yuqoridagi atamalar notо`g`ri izohlangan. jumladan, «о`zbek tilining izohli lug`atida» «afsun» atamasi fors-tojik tilidan olingan deyiladiki, aslida bu atama arab tilidan olingan va sehr, jodu ma`nolarini anglatadi. «duo» atamasi ham arab tilidan olingan sо`z bо`lib, xudoga va boshqa g`ayri tabiiy kuchlarga sig`inish orqali о`zgalarga yaxshilik yoxud yomonlik tilash ma`nosini anglatadi. «dam» esa fors-tojik tiliga mansub sо`z bо`lib, u nafas ma`nosini ifodalaydi. yuqoridagi qisqacha izohlardan shu narsa ma`lum bо`ladiki, xalq turmushida keng qо`llanilib kelingan aytimlarning aksariyati arab, fors-tojik atamalari bilan yuritiladi. buning eng asosiy sabablari, bizning nazarimizda, quyidagilarda: birinchidan, xalq о`rtasida keng qо`llaniluvchi va maxsus marosimlar tarkibida о`qiluvchi aytimlar ham borki, ular sof turkiy tilga …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "o’zbek xalq afsun – duolar folklor janri sifatida"

o’zbek xalq afsun – duolar folklor janri sifatida.doc 1 “o`zbek xalq afsun – duolar folklor janri sifatida” reja: kirish…………………………………………………………………………3-6 i.bob. о`zbek xalq afsun-duolar folklor janri sifatida………………………………………………………………7-10 i.1. о`zbek afsun-duolarining mavzu va vazifadoshlik jihatidan tasnifi……………………………………………………........11-24 i.2. she`riy shakllardagi afsun duolar…………………………..25-42 ii.bob. о`zbek xalq afsun-duolarining badiiyati ii.1. afsun duolarning kompozitsiyasi……………….……………43-50 ii.2. xalq afsun duolarida badiiy tasvir vositalari…….……..51-55 x u l o s a……………………………………………………………………56-57 foydalanilgan adabiyotlar ro`yxati….……………………..58-59 kirish mavzuning dolzarbligi. о`z hayotini yaxshi va kо`ngildagidek о`tkazish uchun har bir inson kurashadi. buning uchun tabiat kuchlariga, ul...

DOC format, 313.5 KB. To download "o’zbek xalq afsun – duolar folklor janri sifatida", click the Telegram button on the left.

Tags: o’zbek xalq afsun – duolar folk… DOC Free download Telegram