o’zbek xalq og’zaki dramasi

DOCX 45.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1493285602_67976.docx o’zbek xalq og’zaki dramasi reja: 1. og’zaki drama — xalq ijodining mustaqil janri. 2. og’zaki drama janri tabiati, o’ziga xos belgilari, ijro xususiyatlari. 3. masxarabozlar va qiziqchilar teatri. 4. qo’g’irchoq va qo’g’irchoqbozlik istilohlari izohi. 5. qo’g’irchoq teatri tabiati va undagi ijrochilik xususiyatlari. 6. qo’g’irchoq teatrining shakllanish tarixi va tasnifi: chodir jamol, chodir xayol va fonus xayol teatrilarining asosiy belgilari, repertuarlari va personajlari. 7. «askiya» atamasining mohiyati, jam tabiati va o’ziga xos ijro xususiyati, ichki turlari. 8. lofhing janriy tabiati: epizodik drama ekanligi. 9. lofning ijro xususiyati, unda satira va yumorning o’rni. 10. loflarning kompozitsion-badiiy xususiyatlari. dialog va mubolag’a — lof kompozitsiyasining asosi. xalq orasida og’zaki tarzda yaratilgan va xalq san’atkorlari tomonidan sahnada namoyish etiladigan asariar og’zaki drama deb ataladi. og’zaki drama —xalq ijodining mustaqil janri sifatida juda qadim zamonlarda shakllangan. og’zaki drama turli xil o’yin-kulgulardan, dramatik holatlardan, har xil qiyofaga kirgan tomoshachilaming monolog va dialoglaridan, sahna harakatlari-yu ovoz ohanglaridan …

z va qiziqchilar teatrida dramaturgiya, sahna bezagi, qiziqchi aktyorlar, musiqa asosiy o’rin tutadi. sirasini aytganda, masxarabozlik va qiziqchilik - asrlar davomida shakllangan og’zaki an’anadagi professional teatr hisoblanadi. uni havaskorlik harakatidan farqlovchi xususiyati ham an’anaviy xalq teatri sanalganligi bo’lib, xx asrning boshlaridayoq yuzaga kelgan yevropacha tipdagi o’zbek professional teatrining sarchashmasiga aylanganligidir. o’zbek an’anaviy xalq teatri o’ziga xos dramaturgiyaga ega. bu og’zaki drama deyilib, undagi personajlar o’z individual qiyofasiga, mijozi (temperamenti)ga, aql-u zakovatiga, hissiyot va kechinmasiga, tanasi va unga mos harakatlariga ega. bu teatrning ijrochi - artisti masxaraboz (masxara), qiziqchi (qiziq) va taqhdchi (muqallid) nomlari bilan yuritiladi. artist faoliyatining asosini satira va yumor, aniqrog’i, hajv va tanqid, hazil, tanqid va piching, istehzo va kesatiq, qahqaha va xanda tashkil etgani bois u nomiga mazkur so’zlarni laqab sifatida qo’shib olgan. demak, uning ijrochilik faoliyati shu yo’nalishga qat’iy yo’naltirilgandir. qolaversa, «masxaraboz» arabcha va tojikcha so’zdan yasalgan bo’lib, kulish, mazax va taqlid qilish asosida ish ko’ruvchi …

yori bo’lib, mazax vositasida voqeani muayyan matnga solib, hajviy tomosha ko’rinishida ijro etib beruvchi kulgi ustasi sanaladi. u o’z tomoshalarini, asosan, ochiq maydonlarda, sayllarda namoyish etgan. masxarabozlar ijrosidagi tomoshalarda ijtimoiy adolatsizlikni, erksizlikni, an’anaviy qoloqlikni, ishyoqmaslikni, tekinxo’rlikni, uquvsizlikni fosh qiluvchi ijtimoiy ruh g’oyat baland bo’lgan. shu sababli ular ijrochiligi «xalq teatri» sifatida e’tirof etilgan. o’zbek an’anaviy xalq teatri uch lokal guruh doirasida tashkil topgan va rivojlangan: 1. buxoro masxarabozligi. 2. xorazm masxarabozligi. 3. farg’ona qiziqchiligi. buxoro masxarabozligi ikki tipga bo’lingan: birinchisi — qishloq masxarabozligi bo’lib, ko’pincha 3-5 kishidan iborat holda tomoshalar ko’rsatgan. ular kichik guruhdan tarkib topganlari sababli kichik hajmdagi maishiy mavzudagi tomoshalarni ko’rsatishda so’zga emas, asosan, harakatga va mimikaga zo’r berib ijro etishgan. shahar masxarabozligiua ham, asosan, mehmonxonalarda kichik hajmli maishiy komediyalar o’ynalgan bo’lsa-da, sayllarda, katta to’ylarda yirikroq tomoshalarni namoyish etishgan. shahar masxarabozligida, ayniqsa, buxorolik to’la masxara (1842-1916) to’pi ajralib turgan. u, xususan, salbiy personajlarga ijtimoiy tavsiflar berib, ularni fosh …

oxunjon qiziq huzurjonov, tesha qiziq, muhiddin qiziq darveshov, zaynobiddin qiziq, hojiboy tojiboev va boshqaiar tomonidan muvaffaqiyat bilan davom ettirilgan. bulardan tashqari dorbozlar, huqqibozlar va nayrangbozlar ham xalq teatrining xodimlari sanalib, ular tarkibida yana sozanda-yu o’yinchilar ham bo’lgan. xalq teatri tomoshalari ikki xil ko’rinishda tashkil etilgan. aytaylik, ba’zi tomoshalar ma’lum matn (og’zaki dramaturgiya) asosida ikki yoki uch aktyor ijrosida tashkil etilsa, ba’zilarida faqat birgina aktyor matnni ijro etib bergan. bu yakka aktyor teatri deyilgan. u matndagi ijobiy va salbiy obrazlarni bir o’zi ijro etgan. yoki u turli qushiar, jonivorlar ovoziga, xatti-harakatiga taqlid qilib, pantomimalar ko’rsatgan. pantomimalar ma’lum va taniqli shaxslarning fe’1-atvori, qiliqlariga taqlid qilib ham yaratilgan. biroq xalq teatrlarida ko’pincha og’zaki hikoyalar inssenirovka qilingan. masalan, «namoz», «o’lik yuvish» kabi inssenirovkalarshularjumlasidandir. masxarabozlar, asosan, erkaklardan iborat bo’lgan. o’tmishda buxoro, xorazm va farg’onada maxsus masxarabozlar teatrlari mavjud bo’lgan. ularda buxorolik aka buxor, to’la va gadoy masxarabozlar, farg’onalik yusufjon qiziq shakarjonov, orifjon toshmatov singari professional …

orlari, kundoshlik azobi, sof muhabbat haqida tomoshalar ko’rsatganlar. jumladan, «bozorda to’lg’oq tutib qolgan xotin», «cho’pon va uning xotini», «kundoshchilik», «o’sma qo’yish» kabi og’zaki dramalar xotin-qizlar teatrida mahorat bilan ijro etilgan. og’zaki drama asarlari mazmun-mundarijasi va sujetining uzun-qisqaligiga ko’ra har xil bo’lgan. ularda satira va yumor yetakchi o’rin tutgan. agar og’zaki dramada sinfiy munosabatlar, hukmdor amaldorlar, boylar, ruhoniylar zulmi, adolatsizligi, poraxo’rligi tanqid qilinsa, u satirik xarakter kasb etadi. mabodo og’zaki dramada qoloq urf-odatlar, ayrim shaxslar xarakteridagi yoki xatti-harakatidagijuz"iy kamchiliklar tanqid qilinsa, u yumoristik asar hisoblanadi. masalan, «mudarris» komediyasida o’tmishdagi madrasa mudarrisi, o’qish va o’qitish masalasi, mudarrisning poraxo’rligi, yulg’ichligi, ikkiyuzlamachiligi o’tkir satira bilan fosh etilgan bo’lsa, «sudxo’r akam jon berdi», «sudxo’rning o’limi», «hindibozlik» komediyalarida sudxo’rlik deb atalmish — mehnatsiz daromad topuvchilar xatti-harakati, riyokorligi keskin tanqid qilingan. xullas, satirik og’zaki dramalarda, asosan, poraxo’r amaldorlar, dindorlik niqobi ostida yurgan ayrim riyokor eshon-u domlalar, islom dinining chalasavod nazoratchilari, sudxo’rlar, maishiy buzuq kimsalaming kirdikorlari ro’y-rost ochib …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "o’zbek xalq og’zaki dramasi"

1493285602_67976.docx o’zbek xalq og’zaki dramasi reja: 1. og’zaki drama — xalq ijodining mustaqil janri. 2. og’zaki drama janri tabiati, o’ziga xos belgilari, ijro xususiyatlari. 3. masxarabozlar va qiziqchilar teatri. 4. qo’g’irchoq va qo’g’irchoqbozlik istilohlari izohi. 5. qo’g’irchoq teatri tabiati va undagi ijrochilik xususiyatlari. 6. qo’g’irchoq teatrining shakllanish tarixi va tasnifi: chodir jamol, chodir xayol va fonus xayol teatrilarining asosiy belgilari, repertuarlari va personajlari. 7. «askiya» atamasining mohiyati, jam tabiati va o’ziga xos ijro xususiyati, ichki turlari. 8. lofhing janriy tabiati: epizodik drama ekanligi. 9. lofning ijro xususiyati, unda satira va yumorning o’rni. 10. loflarning kompozitsion-badiiy xususiyatlari. dialog va mubolag’a — lof kompozitsiyasini...

DOCX format, 45.0 KB. To download "o’zbek xalq og’zaki dramasi", click the Telegram button on the left.

Tags: o’zbek xalq og’zaki dramasi DOCX Free download Telegram